TP HCM phân loại rác: Làm gì để không lặp lại thất bại?

(PLO) - Tuần qua, dư luận quan tâm chuyện TP HCM đi đầu trong việc thực hiện Nghị định số 38/2015/NĐ-CP ngày 24/4/2015 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn và phế liệu. 
TP HCM phân loại rác: Làm gì để không lặp lại thất bại? Dư luận quan tâm đến tính khả thi của việc TP HCM phân loại rác.

Theo Quyết định số 44/2018/QĐ-UBND ngày 14/11/2018 ban hành quy định về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn TPHCM của UBND TPHCM, chất thải rắn sinh hoạt phải được quản lý chặt chẽ nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khỏe con người. Dư luận quan tâm đến tính khả thi của việc làm này, trước đó TP HCM cũng tiên phong phân loại rác nhưng không thành.

Tài nguyên bị coi là gánh nặng

Việt Nam được “xếp hạng” là 1 trong 20 quốc gia xả rác lớn nhất thế giới. Theo thống kê của Bộ TN&MT, lượng rác thải sinh hoạt phát sinh tại Việt Nam khoảng 17 triệu tấn một năm. Trong đó, vùng đô thị phát sinh đến 6,5 triệu tấn một năm. Với thành phẩm chủ yếu là chất hữu cơ (chiếm 50-70%), rác thải sinh hoạt chính là nguồn nguyên liệu sản xuất phân vi sinh thân thiện với môi trường, phục vụ cho sản xuất nông nghiệp.

Đặc biệt, mỗi năm Việt Nam thải ra khoảng 120-150 ngàn thiết bị điện và điện tử gia dụng (ti vi, tủ lạnh, máy giặt, điều hòa,…), khoảng 200-300 ngàn chiếc máy tính. Đó là chưa kể đến số lượng điện thoại di động được thải ra khá lớn. Đây là loại rác thải điện tử khá lớn ở Việt Nam vì vòng đời sử dụng ngắn chỉ 1-2 năm.

Một báo cáo của Liên Hợp quốc cho rằng thông thường ở các nước nghèo, thiết bị vi tính, điện thoại di động hư hỏng đều bị vứt bỏ chứ không thu gom để tái chế. Riêng ở Trung Quốc, mỗi năm có khoảng 4 tấn vàng, 28 tấn bạc và 6 ngàn tấn đồng trong máy tính và điện thoại di động hỏng bị vứt vào bãi rác.

Với sự phát triển của khoa học, ngày nay, rác thải còn được tái chế thành nguyên liệu cho ngành công nghiệp, thậm chí, còn là nguyên liệu để sản xuất ra điện năng phục vụ cho đời sống con người. Hiện nay, vấn đề ô nhiễm môi trường do chất thải, nước thải, khí thải …ở Việt Nam đang ở mức báo động, do đó, việc tái chế, xử lý rác thải là hành động thiết thực góp phần vào công tác bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Nhiều nước trên thế giới đã coi việc phân loại và xử lý rác là một ngành công nghiệp mang lại nhiều lợi nhuận. Một số quốc gia như Thái Lan, Myanmar, Singapore với việc áp dụng các phương pháp tái chế rác hợp lý, nên mỗi năm họ đã tiết kiệm được 50-55% các loại nguyên liệu như bột giấy, nhựa, kim loại nặng từ việc tái chế rác thải…

Trong khi công tác quản lý, phân loại và xử lý rác thải tại Việt Nam vẫn chưa được sự quan tâm đúng mức của các cơ quan quản lý, của các cơ sở sản xuất kinh doanh, các khu công nghiệp, khu dân cư. Với quan niệm xưa cũ cho rằng rác thải là thứ không có giá trị, phải loại bỏ nên nguồn tài nguyên này vẫn bị coi là gánh nặng của xã hội.

Đặc biệt là đối với rác thải từ xây dựng, theo Bộ Xây dựng, mỗi năm chất thải rắn có khoảng gần 30 triệu tấn, hiện nay khoảng 40 – 50 triệu tấn. Nếu đem chôn lấp sẽ lãng phí từ 55% đến 67% các sinh khối và chất hữu cơ trong chất thải rắn. 

Rác thải lâu nay được xử lý bằng phương pháp chôn lấp, hoặc đốt thủ công tiêu tốn mỗi năm hàng nghìn tỷ đồng và chiếm dụng nhiều diện tích cho việc xây dựng bãi chôn lấp mà hiệu quả lại không cao. Các nguồn nguyên liệu có thể tái chế gồm chất hữu cơ, giấy, nhựa, kim loại … bị chôn vùi trong đất mà hàng trăm năm sau mới có thể phân hủy. Còn đem đốt lại thải khói độc ra môi trường.

Nhiều bãi rác theo công nghệ cũ đã và đang gây ô nhiêm môi trường và ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân. Ngay như ở nhà máy xử lý rác thải Nam Sơn (Sóc Sơn-Hà Nội) là một trong những nhà máy có công nghệ xử lý rác được đánh giá tốt nhất ở Việt Nam, thì rác thải túi nylon, chất hữu cơ, dầu thải, bông băng y tế, sắt vụn được thu gom về đây cũng không được tái chế và tái sử dụng mà chủ yếu chôn lấp.

TP HCM tiên phong phân loại rác

Mỗi ngày TP.HCM thải 10-11 ngàn tấn chất thải rắn (không kể các loại bùn thải), trong đó có khoảng 7.500 tấn rác thải sinh hoạt. Nếu phân loại rác tại nguồn thành công, TPHCM sẽ tái sử dụng 90-95% khối lượng chất thải rắn, trong đó khoảng 70% dành để tái sinh năng lượng và sản xuất phân compost, phân vi sinh giúp giảm đáng kể ô nhiễm do mùi và nước rỉ rác từ các bãi chôn lấp.

Nguyên nhân lãng phí rác chính là do rác thải không được phân loại tại nguồn. Các nhà máy thiếu thiết bị, công nghệ để xử lý, phân loại rác và một phần là bởi ý thức của người dân về việc phân loại rác từ cơ sở để tái chế chưa cao, các loại rác thải vô cơ, hữu cơ không được phân loại mà bị đổ chung vào một nơi.

Rác không được phân loại lại gây khó khăn cho việc xử lý bằng các phương pháp tái chế, composting, đốt rác phát điện… Và vì vậy, “tài nguyên rác” vẫn mãi bị lãng phí trong khi các nguồn tài nguyên khác đã và đang bị khai thác triệt để. Nghịch lý lớn là đồng thời với việc xả thải lớn nhất/lãng phí rác thải nhất nhưng Việt Nam lại là nước nhập khẩu rác hàng đầu.

Theo một cán bộ Phòng Tài nguyên môi trường UBND Quận I, từ năm 2013 Quận I đã triển khai thí điểm việc phân loại rác tại nguồn cho gần 90 hộ dân tại phường Bến Nghé. Kết quả là đa số người dân đã phân loại rác đạt yêu cầu, rác hữu cơ và rác vô cơ được phân loại riêng từng thùng. Năm 2015, UBND Quận 6 có Quyết định 02/2015/QĐ-UBND ban hành Quy chế quản lý hoạt động thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn quận. 

Trước đó, từ năm 1999 đến 2012, TP HCM đã triển khai 3 chương trình phân loại rác tại nguồn nhưng tất cả đều thất bại mặc dù kinh phí không phải nhỏ. Nguyên nhân là thiếu đầu tư hệ thống phân loại một cách đồng bộ, từ thùng rác tại mỗi gia đình, phương tiện vận chuyển có ngăn riêng và các bãi rác phải phân loại, tái chế đúng yêu cầu.

Chương trình phân loại rác tại nguồn đầu tiên vào năm 1999 và kết thúc năm 2001 với kinh phí 5.000 đô la Mỹ do EU tài trợ thực hiện tại 2 tổ dân phố ở quận 5. Sau đó, EU tiếp tục tài trợ chương trình tại Quận 5 từ năm 2002 đến năm 2007 thì kết thúc. Chương trình phân loại rác tại nguồn của riêng TPHCM được triển khai từ năm 2001 thí điểm tại quận 6 cũng kết thúc thất bại vào cuối năm 2009.

Trong những lần thí điểm trước đây, ban đầu người dân tham gia các chương trình phân loại rác tại nguồn với tỷ lệ rất cao, tăng từ 30% lên 70%. Nhưng do thiếu xe thu gom từng loại rác, kết quả là sau khi phân loại tại nhà dân, rác lại bị trộn chung ở bãi tập kết, đổ về bãi chôn lấp. Bên cạnh đó, việc xây dựng các nhà máy sản xuất phân compost và chế biến phân hữu cơ không thực hiện được do các nhà đầu tư thiếu vốn.

Theo Quyết định số 44/2018/QĐ-UBND ban hành quy định về phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn TPHCM của UBND TPHCM ngày 14/11/2018, chất thải rắn sinh hoạt phải được quản lý chặt chẽ nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khỏe con người. Từ 24/11, các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn TP.HCM có hoạt động phát sinh chất thải rắn sinh hoạt phải thực hiện phân loại.

Chất thải phân loại tại nguồn phù hợp với mục đích quản lý, xử lý thành 3 nhóm: nhóm chất thải hữu cơ dễ phân hủy (nhóm thức ăn thừa, lá cây, rau, củ, quả, xác động vật); nhóm chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế (nhóm giấy, nhựa, kim loại, cao su, ni lông, thủy tinh); nhóm chất thải còn lại (không bao gồm chất thải nguy hại phát sinh từ hộ gia đình, chủ nguồn thải).

TP.HCM cũng khuyến khích các hộ gia đình, chủ nguồn thải sử dụng túi có màu trắng, màu xanh để chứa chất thải hữu cơ, còn túi có màu sắc khác để chứa chất thải còn lại; dùng thùng rác chuyên dụng có màu xanh để chứa chất thải hữu cơ, màu xám để chứa chất thải còn lại.

Quyết định cũng chỉ rõ phải đảm bảo tổ chức thu gom, vận chuyển riêng nhóm chất thải hữu cơ và nhóm chất thải còn lại. Chất thải hữu cơ được thu gom vào thứ hai, tư, sáu và chủ nhật trong tuần; chất thải còn lại được thu gom vào thứ ba, năm, bảy trong tuần. Tùy điều kiện thực tế mà các địa phương có thể sắp xếp thời gian thu gom phù hợp và tùy khối lượng phát sinh của từng nhóm chất thải mà có thể tăng, giảm số ngày thu gom trong tuần.

Trở ngại từ hai phía

Quá trình “thí điểm” phân loại rác trước đây cũng như việc thực hiện quyết định phân loại rác hiện nay ở TP. HCM cho thấy: ngoài các quy định, chính sách riêng để triển khai chương trình (kinh phí, nguồn lực, phương tiện thu gom phù hợp, cách thức lộ trình thực hiện...) cần có các hình thức xử phạt hành chính đối với hành vi không thực hiện phân loại và thu gom đúng quy định. Đặc biệt là “văn hóa phân loại rác”. Đây là vấn đề “nan giải” của nan giải.

Hiện nay, không chỉ TP.HCM mà người dân nói chung hoàn toàn chưa chủ động phân loại chất thải rắn sinh hoạt. Thực tiễn cho thấy, dân chỉ “tự giác” khi tuyên truyền, khi giảm tần suất tuyên truyền người dân lại “bỏ mặc”. Tâm lý, nhân viên công ty vệ sinh môi trường ăn lương thì phải tự làm lấy đang là thách thức.

Kinh nghiệm ở Pháp cho thấy, để phân loại được rác, ngoài việc bố trí các loại thùng rác theo tiêu chí “phân loại” và cơ chế phạt, dần dần mới hình thành được thói quen sống, từ thói quen sống tích cực mới hình thành nên văn hóa.

Theo Chiến lược Phát triển năng lượng tái tạo được phê duyệt vào cuối năm 2015 (ban hành kèm theo Quyết định số 2068/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), tỷ lệ xử lý chất thải rắn đô thị cho mục tiêu năng lượng được dự kiến sẽ tăng từ mức không đáng kể hiện nay lên 30% vào năm 2020, và xấp xỉ 70% vào năm 2030 và phần lớn chất thải rắn sinh hoạt đô thị sẽ được sử dụng cho mục đích sản xuất năng lượng vào năm 2050. Rõ ràng, để thực hiện Chiến lược này phải kiên trì vận động thuyết phục, xây dựng “văn hóa phân loại rác” ngay trong cộng đồng dân cư.

Ngô Võ Phương Thủy

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa
(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm
(PLVN) - Ngày 22/2, Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật (THPL) Đặng Thanh Sơn đã có buổi làm việc với một số đơn vị thuộc Bộ và đại diện một số bộ, ngành liên quan nhằm triển khai Quyết định số 3072/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình THPL trong lĩnh vực trọng tâm, liên ngành (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động) và lĩnh vực trọng tâm của Bộ Tư pháp (hòa giải ở cơ sở và kiểm tra tình hình ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo của Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương cấp tỉnh) năm 2019.

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!
(PLVN) - Trong quá trình hành nghề, Luật sư (LS) Nguyễn Đình Thuận gặp không ít những câu chuyện đau lòng từ các vụ án mà mình tham gia. Tuy nhiên, có một vụ án mà ông mãi day dứt không yên, luôn làm ông suy nghĩ về đạo lý, mối thâm tình ruột thịt bị xói mòn. 

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc
(PLVN) - Bạn đọc Nguyễn Ngọc Khánh (Cao Bằng) hỏi: Trước đây, tôi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và đã được cấp sổ BHXH. Hiện nay tôi đang trong thời gian nghỉ việc nhưng bị mất sổ BHXH. Vậy, tôi có thể đề nghị cấp lại sổ BHXH ở đâu? Hồ sơ thủ tục gồm những giấy tờ gì? Thời gian cấp lại là bao lâu?
Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

(PLVN) - Dù các phương tiện thông tin đại chúng và nhà trường đã nỗ lực tuyên truyền, nhưng nhiều trẻ em từ 06 tuổi ngồi trên xe máy vẫn không đội mũ bảo hiểm. Bên cạnh ý thức kém về an toàn trong giao thông đường bộ, nhiều người lớn không hề có kiến thức về việc hành vi đó vi phạm pháp luật như thế nào. Luật sư Lê Thu Hiền (Công ty Luật Kim Minh Châu, Đoàn Luật sư Hà Nội) tư vấn về vấn đề này.

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính
(PLVN) - Mới đây, Lãnh đạo Bộ đã phê duyệt Kế hoạch công tác năm 2019 của Vụ Pháp luật hình sự - hành chính và Vụ Tổ chức cán bộ. Theo đó, đã thông qua rất nhiều nhiệm vụ cụ thể cho 2 đơn vị, đặc biệt nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực pháp luật hình sự - hành chính và 7 nhiệm vụ trọng tâm về công tác tổ chức cán bộ.

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, bà Nguyễn Ngọc Trâm (SN 1977) có đơn phản ánh căn nhà số 92/2, đường Trường Sa (phường 17, quận Bình Thạnh, TP HCM) là tài sản đồng thừa kế của bà và em trai Nguyễn Minh Trí (SN 1980). Mới đây em trai bà lén mang đi “cầm cố” cho ông Nguyễn Trần Tấn Phát (SN 1984) và bà Lê Đoan Trang Mai Hà (SN 1984, được cho là vợ chồng).

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng
(PLVN) - Với đồng bào dân tộc miền núi Quảng Nam, heo rừng là loài động vật có sức mạnh và gần gũi với con người. Không những mang giá trị văn hóa, chiếc nanh heo còn là “bùa hộ mệnh” vô cùng quý giá mà người dân nào cũng muốn đeo trên người hay cất giữ trong nhà.

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”
(PLVN) - Chồng mắc bệnh nan y, hai con nhỏ thơ dại... chị Nguyễn Thị Hương (SN 1967, ở Thanh Xuân, Hà Nội) hơn 20 năm qua vốn đã trở thành trụ cột của gia đình. Bởi vậy, khi biết bản thân mắc ung thư vú, bầu trời đối với chị dường như sụp đổ. Nhưng suốt 7 năm qua, chị Hương chưa một lần cho phép bản thân gục ngã.

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm
(PLVN) - Bãi rác thôn Ghép (xã Thái Đào, Lạng Giang, Bắc Giang) chỉ có diện tích vài trăm m2 nhưng phải “cõng” khối lượng rác thải khổng lồ từ hầu hết các thôn trên địa bàn xã. Tại đây không có biện pháp xử lý rác triệt để khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Thậm chí một số gia đình phải gửi con nhỏ đi nơi khác để tránh ô nhiễm.

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ
(PLVN) - Làng giải trí là một thế giới đầy hào quang nhưng cũng đầy khốc liệt, nơi mà người ta sẩy chân là đánh mất mình, đi chậm lại bị vượt qua, cũ đi là bị đào thải. Nhưng ngạc nhiên thay, đó cũng là nơi dung chứa những nghệ sĩ đầy giản dị, không dặm phấn thêu hoa cho chính mình, nhưng vẫn có chỗ đứng bền bỉ trong lòng khán giả.
Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

(PLVN) - Đã gần 40 năm kể từ ngày bước chân lên vùng miền núi Nam Đông dạy học, thầy giáo, Nhà giáo ưu tú Lê Quang Thẩm, nay là Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã “gieo” con chữ cho các học sinh vùng dân tộc thiểu số huyện miền núi Nam Đông. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%