Thế nào là 'bí mật cá nhân', 'bí mật gia đình'?

(PLO) - Việc Điều 70 BLTTDS 2015 quy định đương sự có nghĩa vụ “gửi cho đương sự khác hoặc người đại diện hợp pháp của họ bản sao đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ” đã tạo thuận lợi hơn cho đương sự trong việc tiếp cận, đánh giá các chứng cứ của vụ án. 
Thế nào là 'bí mật cá nhân', 'bí mật gia đình'? Bí mật cá nhân là chứng cứ không phải gửi bản sao cho đương sự khác

Tuy nhiên, đối với “tài liệu hoặc chứng cứ có liên quan đến bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo yêu cầu chính đáng của đương sự” thì đương sự không phải thực hiện theo nghĩa vụ trên.

Trước quy định này, một số ý kiến lo ngại rằng, nếu không có hướng dẫn cụ thể để xác định như thế nào là “bí mật cá nhân”, “bí mật gia đình” thì rất dễ dẫn đến tình trạng các đương sự sẽ lạm dụng quyền này để từ chối thực hiện nghĩa vụ gửi tài liệu, chứng cứ cho bên kia.

Bảo vệ bí mật cá nhân là cần thiết

Có thể nói, quy định về nghĩa vụ của đương sự tại khoản 9 Điều 70 BLTTDS như trên là cần thiết và phù hợp với việc bảo vệ quyền nhân thân của công dân, phù hợp với các quy định tại Hiến pháp 2013, Bộ luật Dân sự 2015, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, Bộ luật Hình sự 2015, Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân…

Ngoài ra, quy định tại Điều 70 này cũng phù hợp với các quy định khác tại BLTTDS. Đơn cử như Điều 13 quy định: “Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng phải giữ bí mật nhà nước, bí mật công tác theo quy định của pháp luật; giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên, giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ”;

Điều 15 quy định: “Tòa án xét xử công khai. Trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, giữ gìn thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc giữ bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự theo yêu cầu chính đáng của họ thì Tòa án có thể xét xử kín”;

Khoản 8 Điều 70 quy định về quyền của đương sự, được biết, ghi chép, sao chụp tài liệu, chứng cứ do đương sự khác xuất trình hoặc do Tòa án thu thập, trừ tài liệu, chứng cứ quy định tại khoản 2 Điều 109 của Bộ luật này (tài liệu hoặc chứng cứ có liên quan đến bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc, bí mật nghề nghiệp, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo yêu cầu chính đáng của đương sự).

Như vậy, việc xác định chứng cứ, tài liệu  như thế nào là “bí mật cá nhân”, “bí mật gia đình” của đương sự không chỉ giúp xác định rõ nghĩa vụ cung cấp chứng cứ của đương sự mà còn có ý nghĩa trong việc xác định trách nhiệm của Tòa trong việc cho đương sự được biết, ghi chép, sao chụp tài liệu cũng như trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng người tiến hành tố tụng trong việc giữ bí mật cá nhân, bí mật gia đình của đương sự.

Cần có hướng dẫn cụ thể

Theo một số chuyên gia, hiện nay rất khó để xác định như thế nào là “bí mật cá nhân” hay “bí mật gia đình” vì chưa có văn bản pháp luật nào quy định về khái niệm này, đó là chưa kể việc trong mỗi vụ án khác nhau thì sẽ có những đánh giá, quan điểm khác nhau trong việc xác định thông tin dạng nào là “bí mật”, tức là cùng một chi tiết tương tự nhau nhưng đối với người này có thể là bí mật, nhưng đối với người khác thì đây chỉ là một thông tin bình thường, không cần phải giữ bí mật.

Theo Luật sư Nguyễn Anh Tuấn (Cty Luật TNHH Trường Lộc) thì tới đây, khi áp dụng các quy định trên của BLTTDS trên đây thì dễ dẫn đến tranh cãi, bất đồng giữa các đương sự, giữa đương sự với người tiến hành tố tụng về việc một tài liệu, chứng cứ nào đó có phải là bí mật hay không. Đương sự có thể lợi dụng việc pháp luật chưa quy định cụ thể như thế nào là bí mật cá nhân để lẩn tránh nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ cho đương sự khác.

Nhưng theo ý kiến của một số luật sư khác thì việc đương sự lẩn tránh nghĩa vụ gửi chứng cứ cho đương sự khác cũng không dễ bị lạm dụng bởi Tòa chỉ bảo vệ bí mật cá nhân, bí mật gia đình “theo yêu cầu chính đáng của đương sự”, tức là nếu Tòa cho rằng yêu cầu của đương sự về việc bảo vệ bí mật của tài liệu nào đó là không chính đáng thì vẫn có thể công khai hoặc cho phép đương sự khác biết, ghi chép, sao chụp.

Còn để khắc phục việc hiện nay chưa có văn bản quy định thống nhất về khái niệm, nội hàm, nội dung, phạm vi… của “bí mật cá nhân” thì thẩm phán có thể áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Báo chí, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ người tiêu dùng, Luật Khám chữa bệnh, Luật Viễn thông, Luật Công nghệ thông tin… để xác định đâu là bí mật đời tư để mà bảo vệ. 

Tuy nhiên, một số ý kiến khác không đồng tình với quan điểm trên vì cho rằng, trong nhiều trường hợp có thể tài liệu này là bí mật nhưng để đảm bảo giải quyết vụ án được đúng quy định, đảm bảo quyền lợi của các bên thì buộc phải công khai.

Như vậy, thẩm phán cũng không thể cứng nhắc để dựa vào các quy định của Luật chuyên ngành để xác định chứng cứ, tài liệu nào là bí mật cá nhân và cần căn cứ vào từng vụ việc, hoàn cảnh sự việc cụ thể để xác định một cách linh hoạt, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các đương sự. Còn về lâu dài, để quy định về nghĩa vụ cung cấp chứng cứ, tài liệu của đương sự có tính khả thi và phát huy được hiệu quả trên thực tế và tránh việc áp dụng tùy tiện thì nhất thiết phải có một văn bản pháp luật hướng dẫn, quy định rõ về vấn đề này. 

Hồng Hạnh
Cùng chuyên mục
Bộ Tư pháp gỡ vướng việc đăng ký khai sinh cho nam thanh niên 30 tuổi chưa có Giấy khai sinh

Bộ Tư pháp gỡ vướng việc đăng ký khai sinh cho nam thanh niên 30 tuổi chưa có Giấy khai sinh

(PLVN) - Sau buổi làm việc với UBND quận Long Biên hồi cuối tháng 1/2021 và ghi nhận một số thông tin liên quan, Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực (Bộ Tư pháp) đã chính thức có Công văn số 146/HTQTCT-HT gửi UBND phường Bồ Đề, quận Long Biên, thành phố Hà Nội hướng dẫn giải quyết dứt điểm việc đăng ký khai sinh cho anh Lê Quốc Dũng.

Đọc thêm

Nguyên tắc chia việc nhà cho vợ chồng

Nguyên tắc chia việc nhà cho vợ chồng
Phân công việc nhà không đều có thể dẫn tới mâu thuẫn và nếu không được giải quyết, cuộc sống gia đình trở nên khó chịu, nguy cơ dẫn đến tan vỡ.

Vợ nghỉ việc chăm chồng sống thực vật sau khi kẻ gây tai nạn bỏ chạy

Vợ nghỉ việc chăm chồng sống thực vật sau khi kẻ gây tai nạn bỏ chạy
(PLVN) - Cuộc sống của gia đình anh Hợi đang bình yên bỗng bị đảo lộn sau vụ tai nạn giao thông mà kẻ gây tai nạn bỏ chạy. Để níu giữ mạng sống cho chồng, người vợ tảo tần đành phải xin công ty tạm nghỉ, vay mượn tiền bạc khắp nơi để chang chải cuộc sống. Bố nằm bất tỉnh trên giường bệnh, mẹ phải vào bệnh viện, 3 đứa con thơ nheo nhóc như ong vỡ tổ.

Tiền lệ mới

Tiền lệ mới
(PLVN) - Ở nước Pháp, tòa án đã tạo tiền lệ pháp lý mới với việc tuyên phạt cựu Tổng thống Nicolas Sarkozy án tù 3 năm. Tiền lệ ở đây không phải là có cựu Tổng thống bị tòa đưa ra xét xử mà ở bản án đã được tuyên. Ông Sarkozy bị tòa tuyên phạt vì tội xảy ra năm 2014, tức là vào thời điểm không còn cầm quyền nữa, đã hối lộ một viên chánh án để biết thông tin về tiến trình một vụ án nhằm vào mình. 
Phú Yên: Dân kêu trời vì doanh nghiệp chế biến hạt điều gây ô nhiễm nghiêm trọng

Phú Yên: Dân kêu trời vì doanh nghiệp chế biến hạt điều gây ô nhiễm nghiêm trọng

(PLVN) - Nhiều năm qua, hàng chục hộ dân ở thôn Mậu Lâm Bắc (xã Hòa Quang Bắc, huyện Phú Hòa, tỉnh Phú Yên) luôn sống trong không khí đầy bụi bẩn và nguồn nước ô nhiễm vì Công ty TNHH chế biến hạt điều Quang Sơn (gọi tắt là Công ty Quang Sơn) gây ra. Mặc dù người dân đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp chính quyền, ngành chức năng nhưng cho đến nay sự việc vẫn chưa được giải quyết. 

Độc đáo thuyền Kagor dành cho người đã khuất của đồng bào Raglai

Độc đáo thuyền Kagor dành cho người đã khuất của đồng bào Raglai
(PLVN) - Đồng bào Raglai ở tỉnh Khánh Hòa quan niệm, người đã khuất sẽ được con thuyền Kagor đưa về cõi trời biển vĩnh hằng, đó là nơi đoàn tụ cuối cùng cũng là nơi xuất phát của tổ tiên. Và, con thuyền này là một công trình nghệ thuật, kiến trúc độc đáo của người Raglai.

Án để ngỏ

Án để ngỏ
(PLVN) - Tổ chức Nhà báo không biên giới đã gửi tới Viện Công tố nhà nước Đức yêu cầu truy tố trước tòa án Đức một số quan chức cao cấp của chính quyền Ả-rập Xê-út, trong đó có cả thái tử Mohammed bin Salman, người được coi là uy quyền nhất hiện tại và sẽ trở thành vua của vương triều trong tương lai ở Ả-rập Xê-út. 

Hà Nội dự kiến giới thiệu 59 người tham gia ứng cử

Hà Nội dự kiến giới thiệu 59 người tham gia ứng cử
(PLVN) - Thông tin đưa ra tại Hội nghị hướng dẫn các cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV, nhiệm kỳ 2021-2026 do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội tổ chức chiều 8/3.

Đừng “hồn nhiên” với di tích

Đừng “hồn nhiên” với di tích
(PLVN) - Câu chuyện “kim cổ giao duyên”, “đông tây y kết hợp… cúng” liên quan chiếc cổng ở đình Tây Đằng, càng cho thấy dù ở bất kỳ công việc gì, lĩnh vực gì, dù là kinh tế hay văn hóa, cũng cần phải biết luật trước khi “động thủ”.

Mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng thí điểm thế nào?

Mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng thí điểm thế nào?
(PLVN) - Đầu tháng 3 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về dự thảo các nghị định quy định chi tiết thi hành các nghị quyết của Quốc hội về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng. Việc thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại Đà Nẵng tổ chức ra sao đang được dư luận quan tâm.

Vụ án táo tợn phá xe trộm tiền giữa ban ngày

Vụ án táo tợn phá xe trộm tiền giữa ban ngày
(PLVN) - Công an quận Kiến An (Hải Phòng) vừa ra quyết định khởi tố bị can lệnh tạm giam 4 tháng với Phạm Hùng Quân (SN 1970, ngụ phường Vị Xuyên, TP Nam Định, tỉnh Nam Định) để điều tra hành vi trộm cắp tài sản.

Tăng cường kiểm tra, xử lý việc buôn bán lợn bệnh, chết

Tăng cường kiểm tra, xử lý việc buôn bán lợn bệnh, chết
(PLVN) - Theo Bộ NN&PTNT, vừa qua, các phương tiện thông tin đại chúng đã liên tục phản ánh việc vận chuyển, buôn bán, giết mổ lợn nghi mắc bệnh, lợn bệnh, lợn chết tại một số địa phương như: Hải Dương, Đồng Nai, Hà Nội… Đây là những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật Việt Nam về thương mại, an toàn thực phẩm, thú y và môi trường.

​Phá vụ án sản xuất phân bón giả: Hiệu quả hợp tác liên ngành

​Phá vụ án sản xuất phân bón giả: Hiệu quả hợp tác liên ngành
(PLVN) - Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố vụ án "Sản xuất, buôn bán hàng giả" là phân bón. Đây là vụ án điểm trong công tác đấu tranh với nạn sản xuất phân bón giả trên cả nước được Tổng cục Quản lý thị trường phối hợp với Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu triệt phá mới đây.

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬