Thí nghiệm chỉnh sửa gen em bé ở Trung Quốc: Sự kiện đặt loài người trước vấn đề pháp lý phức tạp

(PLO) -Mới rồi, một nhà khoa học của Trung Quốc cho biết cặp sinh đôi đầu tiên trên thế giới chịu tác động biến đổi gen đã chào đời. Nó hiện đang gây nên cuộc tranh luận sôi động trên thế giới với cả ý kiến hoan nghênh lẫn phản đối.
Thí nghiệm chỉnh sửa gen em bé ở Trung Quốc: Sự kiện đặt loài người trước vấn đề pháp lý phức tạp Nhà khoa học Hạ Kiến Khuê

Cụ thể ở đây là phôi thai của đứa trẻ bị nhiễm HIV từ bố mẹ đã được tác động để triệt tiêu sự phơi nhiễm của HIV. Nhà khoa học Trung Quốc cho biết thí nghiệm đã thành công, thử nghiệm đạt kết quả và những đứa trẻ khoẻ mạnh đã chào đời.

Chúng không bị nhiễm HIV nhưng không thể loại trừ được việc khả năng đề kháng những bệnh tật khác của đứa trẻ không được như những đứa trẻ bình thường khác, tức là những đứa trẻ chào đời mà không bị tác động gì trước đó vào gen. 

Nếu đây là sự thật thì là chuyện tày đình đối với con người. Nó hiện đang gây nên cuộc tranh luận sôi động trên thế giới với cả ý kiến hoan nghênh lẫn phản đối. Sau chuyện nhân bản vô tính, việc tác động trực tiếp vào hệ di truyền của con người đặt ra hàng loạt vấn đề mới về khoa học, pháp lý và đạo lý.

Trên phương diện khoa học, sự kiện này đánh dấu bước phát triển mới và  là thành tựu có ý nghĩa rất quan trọng. Với khoa học, mọi bước phát triển không tuân thủ theo luật pháp gì mà chỉ theo cái lệ là khám phá và tìm tòi, là nhằm tới những mục tiêu mà trí óc con người tự đặt ra và có khả năng đạt được.

Cái lệ ở đây là tính nhân văn và đạo lý không phải là nhân tố quyết định nhất, hay nói cho đúng hơn thì tính nhân văn và đạo lý quyết định ở phương diện mục đích sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học chứ không phải ở trong bản chất của việc nghiên cứu khoa học. 

Có thể so sánh sự việc trên ở Trung Quốc với việc chế tạo ra bom nguyên tử. Chế tạo ra bom nguyên tử nhưng để rồi Mỹ ném bom xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản - ở đây có sự khác biệt giữa nghiên cứu khoa học thuần tuý và lạm dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào mục đích riêng. 

Tác động vào hệ gen của con người để làm thay đổi hệ gen của con người nhằm loại trừ những căn bệnh nan y di truyền không phải là việc xấu xa. Nhưng làm thay đổi con người đến mức con người không còn là tự nhiên nữa thì là chuyện xưa nay chưa từng được cho phép trên thế giới về đạo lý và pháp lý. Cái lệ này rồi sẽ còn đưa nghiên cứu khoa học tiếp tục đi xa nữa, đến những kết quả bất ngờ nữa và đặt con người trước nhiều vấn đề phức tạp mới nữa.

Luật luôn chạy theo sau thực tiễn cuộc sống. Trung Quốc cũng như trên thế giới hiện chưa có luật để cấm hay ngăn cản hoặc chế tài cụ thể việc tác động vào hệ gen của con người. Có thể bởi vì không ai nghĩ đến khả năng khoa học có thể làm nổi những điều ấy. 

Ở chuyện nhân bản vô tính cũng vậy. Cái lệ về nghiên cứu và phát triển khoa học kia đặt cả loài người và luật pháp trước sự đã rồi khi con cừu Dolly ra đời. Phải sau đó, con người mới dùng luật pháp để ứng phó, để cấm và tiếp tục phát triển như thế nào nhằm đảm bảo rằng không có chuyện nhân bản vô tính cả con người. 

Bây giờ, trong chuyện tác động làm thay đổi hệ gen của con người cũng vậy. Luật pháp bây giờ phải ra tay nếu không sẽ thành quá muộn.

Luật pháp không cản công chuyện nghiên cứu khoa học và vẫn phải thúc đẩy phát triển khoa học, nhưng rõ ràng trước hết phải đảm bảo đạo lý trong chuyện này; phải xác định rõ ràng nhân đạo như thế nào và đến đâu thì mới phải trong mục đích chữa bệnh tật;  nhưng yêu cầu đòi hỏi hàng đầu và cao nhất vẫn phải là đảm bảo và tôn trọng nhân phẩm của con người, không được để cho con người trong tương lai trở thành sản phẩm của khoa học.

Luật đi sau nhưng rồi phải chế tài và kiểm soát được cái lệ kia, quản lý được nó và định hướng cho nó để nó phục vụ con người chứ không phải ngược lại.

Hôm 26/11/2018, trên mạng Youtube, bác sĩ Hạ Kiến Khuê (He Jiankui), giáo sư của một đại học tại Thẩm Quyến, thông báo là cách đây vài tuần, 2 em bé song sinh có gen được chỉnh sửa để miễn nhiễm virus SIDA đã chào đời. Ông nói thêm rằng bố của 2 em bé này là một người bị nhiễm HIV. Các nhà khoa học Trung Quốc đặt tên cho 2 bé gái được chỉnh sửa gen là “Lulu" và "Nana”.

Ông cho biết đã sử dụng kỹ thuật CRISPR-Cas9, còn gọi là kỹ thuật “cắt dán gen”, cụ thể là cắt bỏ và thay thế một phần bộ gen, giống như ta sửa lỗi đánh máy trên máy vi tính. “Lulu” và “Nana” được sinh ra bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm từ một phôi đã được chỉnh sửa gen trước khi được cấy vào tử cung của người mẹ. 

Thật ra thì kỹ thuật CRISPR-Cas9 đã có từ lâu, nhưng cho tới nay, chưa một nhà khoa học nào dám sử dụng trên con người, vì không ai có thể dự đoán được tác động của việc chỉnh sửa gen như vậy.

Trước sự phản đối quyết liệt, tại Hồng Kông hôm 28/11/2018, nhân một hội nghị quốc tế về bộ gen, ông Khuê đã biện minh cho thí nghiệm của ông. Ông cho biết đã có tổng cộng 8 cặp, toàn bộ đều có người cha bị nhiễm HIV, tình nguyện tham gia cuộc thí nghiệm của ông; nhưng có một cặp giờ chót đã đổi ý, xin rút ra. Ông Hạ Kiến Khuê khẳng định là các cặp bố mẹ tham gia thí nghiệm đều ý thức được những nguy cơ của việc chỉnh sửa gen.

Ông cũng nhắc đến một cặp thứ hai lẽ ra cũng đã sinh con đổi gen, và như vậy gián tiếp nhìn nhận là người mẹ đã bị sẩy thai rất sớm. Trước làn sóng phản đối của giới khoa học trong và ngoài nước, ông tuyên bố tạm ngưng cuộc thí nghiệm này.

Hạ Nham
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cuộc chơi lợi ích với vaccine

Cuộc chơi lợi ích với vaccine
(PLVN) - Bước sang năm thứ hai, dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra vẫn bỡn cợt với nhân loại trên thế giới. Hai sự khác biệt cơ bản nhất giữa năm nay và năm trước là con người trên thế giới đã bào chế ra được một số loại vaccine (vắc-xin) phòng ngừa dịch bệnh này, và virus corona có thêm nhiều biến chủng mới mà con người chưa hoàn toàn dám chắc các loại vaccine đã bào chế ra có thể phòng ngừa hay không. 

Đặc sản thắng cố - thưởng thức một lần nhớ mãi

Đặc sản thắng cố - thưởng thức một lần nhớ mãi
(PLVN) - Món ăn của mỗi vùng miền thường mang đậm những nét riêng, bản sắc riêng của người dân bản địa. Món thắng cố cũng vậy, nó như toát lên sự nồng hậu, mến khách của người dân vùng núi cao và để lại những ấn tượng khó phai trong lòng mỗi du khách khi đặt chân đến Lào Cai này.

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 3

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 3
(PLVN) - Thay đổi cách xếp lương giáo viên từ mầm non đến THCS công lập; Cho người khác “mượn” văn bằng, chứng chỉ bị phạt tới 10 triệu đồng… là những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 3/2021.
Cần danh nghĩa hơn thực chất

Cần danh nghĩa hơn thực chất

(PLVN) - Hơn một tháng sau khi chính thức nắm quyền hành pháp tối cao ở nước Mỹ, Tổng thống Joe Biden đã tiến hành cuộc không kích đầu tiên của quân đội Mỹ, tức là hành động quân sự trực tiếp lần đầu tiên. 

Quinton Ramone "Rampage" Jackson: Người tiên phong trong phong trào phát triển MMA trên toàn thế giới

Quinton Ramone "Rampage" Jackson: Người tiên phong trong phong trào phát triển MMA trên toàn thế giới
(PLVN) - Quinton Ramone "Rampage" Jackson (SN 1978) là một võ sĩ võ hỗn hợp MMA, một diễn viên và là cựu đô vật chuyên nghiệp người Mỹ, anh đã chiến đấu và giành chiến thắng tại Bellator MMA: Season Ten Light Heavyweight Tournament. Anh cũng là cựu vô địch tại UFC và đã thống nhất đai vô địch hạng trung Pride. 

Nghệ nhân cả đời đắm đuối với nghề vẽ biển hiệu quảng cáo

Nghệ nhân cả đời đắm đuối với nghề vẽ biển hiệu quảng cáo
(PLVN) - Trên con đường An Dương Vương (quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh), giữa những tấm biển quảng cáo dán decal, treo đèn led, có một biển hiệu được vẽ bằng tay tỉ mỉ “Hoàng Minh Phương – Vẽ, quảng cáo, bảng hiệu, hộp đèn, chữ nổi...”. Bằng tài năng, tâm huyết của mình, người chủ tiệm đã giúp lưu giữ những nét đẹp, riêng biệt và đang làm sống dậy nghề vẽ biển hiệu quảng cáo một thời là biểu tượng của đất Sài thành. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬