Sớm gỡ vướng trong thực hiện chế định đương nhiên được xóa án tích

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Đương nhiên được xóa án tích là một chế định quan trọng trong pháp luật hình sự Việt Nam. Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai thực hiện Bộ luật Hình sự năm 2015 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp đang gặp phải một số khó khăn, vướng mắc.
Người dân làm thủ tục cấp Phiếu LLTP. (Ảnh minh họa) Người dân làm thủ tục cấp Phiếu LLTP. (Ảnh minh họa)

Cụ thể do pháp luật chuyên ngành là Luật Lý lịch tư pháp (LLTP) được ban hành từ năm 2009 lại chưa quy định cụ thể trình tự, thủ tục, thời gian và cơ chế phối hợp xác minh các trường hợp đương nhiên xóa án tích, đòi hỏi cần sớm sửa đổi Luật LLTP để khắc phục những bất cập này.

Giúp người có án được hòa nhập cộng đồng

Xóa án tích là một chế định quan trọng trong pháp luật hình sự thể hiện tính nhân đạo và nguyên tắc công bằng, dân chủ, tôn trọng, bảo vệ quyền con người, tạo điều kiện cho những người được xóa án tích tái hòa nhập với cộng đồng, ổn định làm ăn, sinh sống. Án tích tác động và hạn chế việc thực hiện các quyền của người bị kết án như: Quyền được hành nghề, công việc nhất định, quyền ứng cử… và ảnh hưởng đến việc tái hòa nhập cộng đồng của người bị kết án.

Án tích cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bị kết án vì trong một số trường hợp nếu người phạm tội đã bị kết án, thuộc trường hợp có án tích nhưng chưa được xóa là một trong những cơ sở để định tội, để xem xét tái phạm, tái phạm nguy hiểm là tình tiết định khung hình phạt trong một số tội phạm hoặc là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 đã sửa đổi, bổ sung cơ bản liên quan đến xóa án tích, nhất là chế định đương nhiên được xóa án tích. Cụ thể, Điều 70 BLHS năm 2015 quy định, đương nhiên được xóa án tích được áp dụng đối với người bị kết án không phải về các tội xâm phạm an ninh quốc gia; tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh của Bộ luật này khi họ đã chấp hành xong hình phạt chính, thời gian thử thách án treo hoặc hết thời hiệu thi hành bản án và đáp ứng các điều kiện quy định tại khoản 2 và khoản 3 điều này.

Người bị kết án còn đương nhiên được xóa án tích, nếu từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo, người đó đã chấp hành xong hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án…

Đặc biệt, BLHS năm 2015 đã bỏ quy định Tòa án cấp giấy chứng nhận đương nhiên được xóa án tích cho người bị kết án. Cạnh đó, khoản 1 Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: “Trong thời hạn 5 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người đương nhiên được xóa án tích và xét thấy có đủ điều kiện quy định tại Điều 70 BLHS thì cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu LLTP cấp Phiếu LLTP là họ không có án tích”.

Điểm mới của BLHS năm 2015 là quy định thời điểm để tính thời hạn xóa án tích sớm hơn so với BLHS năm 1999 theo hướng kể từ khi người bị kết án đã chấp hành xong hình phạt chính, thời gian thử thách án treo hoặc hết thời hiệu thi hành bản án. Đồng thời, rút ngắn thời hạn để được xóa án tích theo hướng còn 2 năm (đối với trường hợp bị phạt tù đến 5 năm); 3 năm (đối với trường hợp bị phạt tù từ trên 5 năm đến 15 năm) và 5 năm (đối với trường hợp bị phạt tù từ trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án, khoản 2, 3 Điều 70).

Để triển khai chính sách nhân văn này, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu LLTP có trách nhiệm cập nhật thông tin về tình hình án tích của người bị kết án và khi có yêu cầu thì cấp phiếu LLTP xác nhận không có án tích, nếu có đủ điều kiện quy định. Những người muốn làm thủ tục đương nhiên xóa án tích sẽ nộp đơn tới Sở Tư pháp của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi mình thường trú.

Chủ động cập nhật thông tin về điều kiện đương nhiên được xóa án tích

Có thể nói, việc xác định người bị kết án đã được xóa án tích hay chưa là điều rất quan trọng, ảnh hưởng lớn về mặt pháp lý và mặt xã hội đối với họ. Bởi, khi một người được xóa án tích phạm tội mới thì Toà án không được căn cứ vào tiền án đã được xóa để xác định là tái phạm hay tái phạm nguy hiểm.

Mặt khác, xóa án tích còn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình học tập, lao động của họ, giúp cho những người đã từng lầm lỡ có cơ hội làm lại cuộc đời, xóa đi cảm giác mặc cảm, bởi quá khứ tội lỗi của mình và tránh được kì thị của người khác, dễ dàng hòa nhập với cộng đồng.

Ngoài ra, việc này còn mang tính phòng ngừa tội phạm cao. Bởi lẽ, xóa án tích đã góp phần động viên và ngăn ngừa họ phạm tội mới để nhanh chóng trở thành người lương thiện, có ích cho xã hội.

Tuy nhiên, do hệ thống LLTP chưa đầy đủ, không thuận tiện cho việc tra cứu thông tin, xác nhận đương nhiên được xóa án tích nên khi người yêu cầu cấp Phiếu LLTP có án tích thì các cơ quan có liên quan phải mất nhiều thời gian, công sức, phải phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm để xác minh điều kiện đương nhiên được xóa án tích.

Không những thế, việc xác minh điều kiện cũng đòi hỏi cán bộ làm công tác này phải có trình độ nghiệp vụ chuyên sâu về pháp luật hình sự và pháp luật về LLTP, trong khi đội ngũ cán bộ làm công tác LLTP tại các Sở Tư pháp còn thiếu về số lượng, kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Vì vậy, thời gian tới, các chuyên gia kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật LLTP như: Trong trường hợp người yêu cầu cấp Phiếu LLTP có án tích và đã đủ thời gian đương nhiên xóa án tích, sửa đổi theo hướng kéo dài thời gian xác minh đối với các trường hợp đương nhiên xóa án tích để các cơ quan đủ thời gian phối hợp xác minh và cung cấp thông tin về án tích.

Chủ động rà soát, cập nhật thông tin về điều kiện đương nhiên được xóa án tích của người đã bị kết án vào cơ sở dữ liệu LLTP. Xây dựng một hệ thống LLTP đầy đủ, hoàn thiện thuận tiện cho việc tra cứu, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác LLTP, áp dụng các phương thức cấp phiếu LLTP qua dịch vụ bưu chính, cấp phiếu trực tuyến, đẩy mạnh cải cách hành chính, rút ngắn thời hạn cấp phiếu LLTP, tạo thuận lợi nhất cho cá nhân, cơ quan, tổ chức…

Hà Uyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nguyễn Thị Thược vị Giám đốc tâm huyết với ngành Tư pháp xứ Tuyên

Bà Nguyễn Thị Thược báo cáo công việc với đoàn công tác của Bộ Tư Pháp thăm và làm việc tại Sở Tư Pháp tỉnh Tuyên Quang
(PLVN) - 53 tuổi đời với gần 30 năm công tác trong ngành Tư pháp, với lòng yêu nghề, nhiệt huyết, bản lĩnh vững vàng, kiên quyết “phụng công, thủ pháp, chí công vô tư” cho nhân dân noi theo. Bà Nguyễn Thị Thược, Giám đốc Sở Tư pháp được đồng nghiệp mệnh danh là “Bông hồng thép” của ngành Tư pháp xứ Tuyên.

Quận 5: Cưỡng chế thành công vụ “ trả lại mặt bằng” 38 Vạn Tượng

Quận 5: Cưỡng chế thành công vụ “ trả lại mặt bằng” 38 Vạn Tượng
(PLVN) -Mới đây, Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) quận 5 TPHCM đã phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức cưỡng chế thành công vụ “ trả lại mặt bằng” buộc 05 tổ chức, hộ kinh doanh bàn giao tại mặt bằng tại số 38 Vạn Tượng, Phường 13, Quận 5 cho Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Phương Đông quản lý, sử dụng.

Thầy Nguyễn Quang Hà và niềm đam mê mãnh liệt với nghiên cứu khoa học

Thầy Nguyễn Quang Hà phát biểu tại Lễ công bố Quyết định bổ nhiệm Phó Hiệu trưởng
(PLVN) -  Là tác giả của nhiều đề tài nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp của cả nước nói chung và của tỉnh Bắc Giang nói riêng với PGS.TS, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Quang Hà, nghiên cứu khoa học là niềm đam mê đặc biệt của bản thân ông. Niềm đam mê ấy được nuôi dưỡng từng ngày trên giảng đường đại học để tiếp tục truyền lửa và cảm hứng đến cho nhiều thế hệ sinh viên nhà trường, giúp các em phát triển tư duy, phẩm chất và kỹ năng nghề nghiệp, tự tin hội nhập thời kỳ công nghiệp 4.0.

Bộ Tư pháp dẫn đầu Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 – “trái ngọt” từ sự đóng góp của nhiều đơn vị

Cuộc họp rút kinh nghiệm về Chỉ số cải cách hành chính năm 2020 của Bộ Tư pháp.
(PLVN) - Theo kết quả Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vừa được công bố, Bộ Tư pháp đứng đầu bảng xếp hạng, thuộc nhóm 3 Bộ có chỉ số trên 90%. Đóng góp vào thành tích này là sự nỗ lực cố gắng của các đơn vị thuộc Bộ, nổi bật là Cục Hộ tịch, Quốc tịch, Chứng thực; Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm; Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật; Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế…

Tiếp tục hoàn thiện Đề án đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Quang cảnh hội thảo
(PLVN) -Sáng 26/5, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo “Góp ý Đề án đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật”. Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật Lê Vệ Quốc; Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật Ngô Quỳnh Hoa đồng chủ trì hội thảo.

Đại úy Thái Ngô Hiếu: Tỏa sáng phẩm chất người lính thời bình

Đại úy Thái Ngô Hiếu: Tỏa sáng phẩm chất người lính thời bình
(PLVN) - Câu chuyện về đồng chí Thái Ngô Hiếu, cán bộ thuộc Đội Chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ (CC & CNCH KV) Khu vực Trảng Bom - Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy & Cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Đồng Nai giành giật lại sự sống cho 4 nạn nhân trong vụ đuối nước tại bãi biển thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đã xảy ra một thời gian nhưng vẫn để lại dư âm và bài học ý nghĩa về lòng tử tế trong xã hội hiện đại. Và hơn hết, lòng dũng cảm và nghĩa cử cao đẹp của anh đã khắc họa hình ảnh đẹp về người lính thời bình tuy không cầm súng ra trận chiến đấu trực tiếp với kẻ thù nhưng luôn không quản gian khó, không ngại hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ sự sống, sự an toàn cho người dân.

Bộ Tư pháp xây dựng Kế hoạch hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam

Buổi làm việc về Kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam 9/11/2022.
(PLVN) -  "Tổ chức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 2022 phải có trọng tâm, trọng điểm, có sự vào cuộc của các Bộ, ngành. Đặc biệt, năm nay, các hoạt động hưởng ứng phải có điểm nhấn đánh dấu 10 năm Ngày Pháp luật Việt Nam",  Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu.

Bạc Liêu khai giảng Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà

Bạc Liêu khai giảng Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà
(PLVN) - Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ giám định tư pháp và kỹ năng tranh tụng tại phiên toà, nhằm giúp các học viên nắm vững các quy định của pháp luật về giám định tư pháp; hiểu rõ hơn vị trí, vai trò của hoạt động tố tụng và một số kỹ năng pháp lý cơ bản, cần thiết của người giám định viên Tư pháp, đặc biệt là về kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa cho đội ngũ làm công tác giám định tư pháp.

Cần tăng mức thù lao cho cộng tác viên kiểm tra văn bản

Quang cảnh Hội thảo.
(PLVN) - Đây là một trong những đề xuất, kiến nghị được đưa ra tại Hội thảo phát huy vai trò cộng tác viên và cơ quan báo chí, truyền thông trong công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật do Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) tổ chức hôm nay, 24/5.