Quyết liệt ngăn ngừa tình trạng doanh nghiệp trốn, chậm đóng bảo hiểm xã hội - Kỳ 1: Thực trạng báo động

Bộ trưởng Bộ LĐ0TBXH Đào Ngọc Dung trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 5. Ảnh: Phạm Thắng - Nghĩa Đức
Bộ trưởng Bộ LĐ0TBXH Đào Ngọc Dung trả lời chất vấn tại Kỳ họp thứ 5. Ảnh: Phạm Thắng - Nghĩa Đức
(PLVN) -Không ít công nhân bày tỏ sự lo lắng, bức xúc của mình trước thực trạng doanh nghiệp trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng bảo hiểm xã hội của người lao động.

Nhiều người lao động mất niềm tin

Kể lại hành trình yêu cầu công ty trả nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội (BHXH) trong một cuộc hội thảo diễn ra vào tháng 7/2023, chị Nguyễn Thị Huyền, Quản đốc phân xưởng may, Nhà máy Dệt kim H. (Khu công nghiệp Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội) thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn H. cho hay: Công ty Cổ phần Tập đoàn H. nợ lương từ tháng 1/2017 và nợ BHXH từ tháng 7/2011 của toàn bộ gần 500 anh chị em công nhân. Tính đến trước tháng 3/2023, số tiền Công ty này nợ BHXH của người lao động (NLĐ) là hơn 15 tỷ đồng.

Thời gian qua, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã điều chỉnh, thực hiện các giải pháp để bảo đảm quyền lợi cho các đối tượng. Cho đến nay, các đối tượng tham gia bảo hiểm bị ảnh hưởng về chế độ, chính sách đã được giải quyết một cách căn bản.

Trong 6 năm ròng rã, NLĐ đi tìm gặp các lãnh đạo công ty qua các thời kỳ trước và sau khi cổ phần hóa nhưng câu trả lời mà họ nhận được là: “Doanh nghiệp (DN) khó khăn, chưa có tiền chi trả cho NLĐ”. Do bị nợ BHXH, BHYT nên quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của hàng trăm NLĐ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. NLĐ đã làm đơn “kêu cứu” đến nhiều nơi, nhưng vô vọng. Sau hàng chục lần đi đòi quyền lợi không được, họ đã phản ánh sự việc với các cơ quan báo chí. Hiện tại, Công ty Cổ phần Tập đoàn H. đã trả hết số tiền nợ đọng BHXH của NLĐ - hơn 15 tỷ đồng; phía Cơ quan BHXH TP Hà Nội cũng đã tiến hành chốt sổ BHXH cho gần 100 NLĐ còn lại của Công ty này để bảo đảm quyền lợi cho họ…

Tuy nhiên, không phải NLĐ nào cũng may mắn “đòi” được tiền nợ đọng BHXH như trường hợp trên. Là cán bộ công đoàn, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty May Minh Anh (tỉnh Nghệ An) Lê Thị Hà rất bức xúc trước tình trạng nợ BHXH của nhiều DN khiến cho hàng trăm nghìn NLĐ lao đao, có gia đình lâm vào cảnh khốn cùng. Chị cho biết, đồng nghiệp ở nhiều DN cả nước đã tâm sự phải chứng kiến cảnh rất nhiều nữ công nhân sinh nở không được hưởng tiền thai sản; nhiều NLĐ thất nghiệp lâm vào cảnh ốm đau, chết mà không có được trợ cấp thất nghiệp; có người nghỉ hưu 7- 8 năm vẫn chưa được cầm sổ hưu… Theo chị Hà, đó cũng là lý do khiến nhiều người mất niềm tin, muốn rút BHXH một lần để lo cho cuộc sống trước mắt.

“Chả lẽ tất cả chúng ta lại bó tay bất lực trước tình trạng này. Nếu cứ để như thế, chúng ta đang nợ và có lỗi với NLĐ, vì họ chỉ biết đóng đủ, chứ họ không biết gì đến lỗi của người khác, còn hậu quả thì chính họ phải gánh chịu”, chị Hà đặt vấn đề. Chia sẻ này của chị Hà cũng là tâm trạng lo lắng, bức xúc chung của nhiều công nhân lao động trước tình trạng DN trốn đóng, chậm đóng, chiếm dụng tiền đóng BHXH của NLĐ.

Nhiều khó khăn chưa được tháo gỡ

Bà Lê Thị Hà. Ảnh: Phạm Thắng - Nghĩa Đức

Bà Lê Thị Hà. Ảnh: Phạm Thắng - Nghĩa Đức

Trả lời về vấn đề trốn đóng, chậm đóng BHXH tại phiên chất vấn của Kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV hồi tháng 6/2023, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung thông tin, đến hết năm 2022, tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, cả lãi và gốc là 8.560 tỷ đồng, tăng khoảng 2,69% so với mức của năm 2021; có 26.670 DN, đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH.

Báo cáo số 406 của Chính phủ về tình trạng trốn đóng, chậm đóng BHXH đã nêu rõ về tình trạng này. Theo thống kê, số tiền các DN, đơn vị trốn đóng, chậm đóng BHXH giai đoạn 2016 - 2022 là khoảng gần 10.000 tỷ đồng mỗi năm. Trong năm 2022 chỉ riêng số DN, đơn vị chậm đóng BHXH kéo dài 3 năm lên tới 56%, trên phạm vi cả nước có tới 198.000 DN đơn vị chậm đóng BHXH.

Theo BHXH Việt Nam, tính đến ngày 31/5/2023, tổng số tiền chậm đóng BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) phải tính lãi là 15.848 tỷ đồng, chiếm 3,3% số tiền phải thu. Trong số tiền chậm đóng này, khó khăn nhất là số tiền chậm đóng BHXH tại các đơn vị đã phá sản, giải thể, ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh, đơn vị không có người đại diện theo pháp luật làm ảnh hưởng quyền lợi hưởng BHXH của NLĐ tại các DN này. Một số BHXH tỉnh, TP có số tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN cao nhất như TP Hồ Chí Minh là 4.328 tỷ đồng, Hà Nội là 4.081 tỷ đồng, Hải Phòng là 650 tỷ đồng, Thanh Hóa là 459 tỷ đồng, Bình Dương là 412 tỷ đồng.

Bản chất của BHXH là sự bảo đảm bù đắp một phần hoặc thay thế thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết trên cơ sở đóng góp vào quỹ BHXH do Nhà nước tổ chức thực hiện.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do nhận thức của một số DN chưa đầy đủ. Tình trạng DN gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh, một số DN phải hoạt động cầm chừng, làm ăn thua lỗ dẫn đến nợ đọng kéo dài, trong đó chủ yếu là DN tư nhân. Bộ trưởng Đào Ngọc Dung phân tích thêm nguyên nhân của tình trạng này là cơ quan quản lý bảo hiểm chưa quản lý hết đối tượng; quản lý, sử dụng thiếu hiệu quả, ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối cơ sở dữ liệu chưa tốt.

Trong khi đó, theo Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Bắc Giang Đỗ Thị Việt Hà, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, trong đó có việc chưa quản lý chặt chẽ đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Các giải pháp, biện pháp xử lý tình trạng chậm, trốn đóng BHXH vẫn chưa đạt được hiệu quả như kỳ vọng. Từ thực tiễn của tỉnh Bắc Giang, bà Hà cho biết, mặc dù Liên đoàn Lao động tỉnh đã rất tích cực song việc thực hiện cơ chế tổ chức Công đoàn khởi kiện DN ra tòa án đối với hành vi nợ BHXH nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công nhân lao động còn chưa thực sự hiệu quả do gặp 4 khó khăn lớn.

Khó khăn thứ nhất, do quy định về thẩm quyền khởi kiện ra Tòa án là của công đoàn cơ sở tại DN. Trong khi đó, cán bộ công đoàn cơ sở là người được người sử dụng lao động tuyển dụng, trả lương nên rất khó thuyết phục họ đứng tên đại diện cho công đoàn cơ sở khởi kiện người sử dụng lao động. Thứ hai, do quy định một trong những thủ tục để công đoàn cơ sở khởi kiện DN là phải được sự ủy quyền của từng NLĐ. Trong khi DN dừng sản xuất, NLĐ đã đi làm ở nhiều DN khác. Vì vậy, công đoàn cơ sở gặp rất nhiều khó khăn để lấy được hàng trăm giấy ủy quyền của NLĐ.

Khó khăn thứ ba là do quy định người đại diện theo pháp luật của DN đã xuất cảnh nên không có người đại diện để hòa giải với công đoàn cơ sở nên không có căn cứ để Tòa án ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án và tiến hành thi hành án. Bốn là, khó khăn do điều kiện về tài sản của DN, bởi tài khoản gần như không có tiền. Nhà xưởng của các DN chủ yếu là thuê máy móc, tài sản đã thế chấp tại ngân hàng.

Thực trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH đã tác động xấu đến quyền lợi chính đáng của NLĐ. Theo đó, khi người sử dụng lao động trốn đóng, chậm đóng BHXH sẽ kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với NLĐ là NLĐ không nhận được trợ cấp thất nghiệp; không được cơ quan BHXH chi trả các chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất; không thể chốt được sổ BHXH kể cả khi đã chuyển đến làm việc ở nơi khác… Như vậy, tất cả các chế độ trước đó mà NLĐ đáng được hưởng có thể coi như đều bằng 0. Bởi lẽ, BHXH thực hiện theo nguyên tắc đóng - hưởng nên khi người sử dụng lao động trốn đóng, chậm đóng BHXH, tất cả những quyền lợi của NLĐ đều bị ảnh hưởng và NLĐ sẽ không được chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động, hưu trí, tử tuất.

Tình trạng DN chậm đóng, trốn đóng BHXH không những ảnh hưởng trực tiếp đến NLĐ mà còn gây rất nhiều khó khăn cho cơ quan BHXH, các cơ quan quản lý lao động. Vì vậy, các ngành chức năng đang thực hiện những giải pháp mạnh tay và quyết liệt hơn đối với các đơn vị, DN chậm đóng, trốn đóng BHXH nhằm bảo đảm tính thượng tôn pháp luật, đem lại quyền lợi chính đáng cho NLĐ.

Đọc thêm

Xây dựng vị thế, tâm thế mới của công tác đối ngoại

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình chủ trì Hội đàm trong chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc tới Việt Nam. (Ảnh: VGP - Nhật Bắc)
(PLVN) - Công tác thông tin đối ngoại là bộ phận quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng và công tác đối ngoại của Đảng. Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân đang được triển khai đồng bộ, hiệu quả, có bước phát triển mới, qua đó phát huy sức mạnh tổng hợp, thực hiện hiệu quả các mục tiêu đối ngoại của đất nước.

Đầu tư cho y tế là đầu tư cho phát triển

Chủ tịch Quốc hội phát biểu tại buổi làm việc. (Ảnh: Phạm Thắng)
(PLVN) - "... Chúng ta phải tiếp tục đầu tư các nguồn nhân lực, vật lực, tài lực một cách thích hợp cho ngành Y tế, kể cả vấn đề kinh phí thường xuyên, chế độ, chính sách cho cán bộ, nhân viên y tế, lộ trình áp dụng giá dịch vụ, lộ trình tăng mệnh giá bảo hiểm y tế...”, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nói.

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dâng hương tưởng niệm Đức vua An Dương Vương

Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dâng hương tưởng niệm Đức vua An Dương Vương
Nhân dịp Xuân mới Giáp Thìn, nhằm tri ân các bậc tiền nhân, giáo dục truyền thống đạo lý uống nước nhớ nguồn, sáng 20/2, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dâng hương tưởng niệm Đức vua An Dương Vương tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Cùng dự có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng.

Sức mạnh công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Lãnh đạo Ban Nội chính Trung ương chủ trì buổi thông báo về kết quả phiên họp thứ 25 của Ban Chỉ đạo Trung ương (Ảnh: tuoitre.vn).
(PLVN) - Tại Phiên họp 25 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực (BCĐTW), Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương Nguyễn Văn Yên đã công bố một số số liệu; chứng minh công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của cả hệ thống chính trị đã đạt hiệu quả rất cao; vừa nghiêm minh nhưng đồng thời rất nhân văn, nhân ái; và chính sách phân hóa trách nhiệm hình sự rất hợp lý, hợp tình.

Xuân về nơi chiến trường cũ Vị Xuyên

Đoàn công tác của Bộ Quốc phòng trao tặng quà cho gia đình ông Nguyễn Văn Thật (phường Trần Phú, TP Hà Giang, tỉnh Hà Giang). (Ảnh: Văn Nghị).
(PLVN) - Những dãy núi đá tai mèo trước đây từng là trận địa khốc liệt năm xưa ở vùng biên giới Vị Xuyên nay đã được phủ xanh bởi bạt ngàn cây cối, nương lúa, nương ngô. Cuộc sống của người dân nơi đây đang ngày càng “thay da, đổi thịt”, hồi sinh trên mảnh đất biên cương vẫn còn nhiều gian khó.

'Luật Đất đai 2024 có nhiều điểm mới nổi bật'

Quang cảnh buổi họp báo. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Sáng 19/2, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố 2 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp bất thường lần thứ 5 là Luật Đất đai và Luật Các tổ chức tín dụng.

Xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”: Để giá trị văn hóa của Người sống mãi

Để xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” rất cần sự chung tay, chung sức của cả hệ thống chính trị, các tầng lớp Nhân dân TP HCM. (Ảnh minhh họa - Nguồn: Báo TT).
(PLVN) - Xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” là hoạt động nhằm mục đích lan tỏa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, để hình thành trong tâm trí của mỗi người dân tình yêu, sự kính trọng với Bác Hồ và giá trị tư tưởng, văn hóa, đạo đức... của Người sống mãi trong mỗi trái tim người dân.

Bộ Quốc phòng phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”

Các đại biểu dự buổi lễ.
(PLVN) - Sáng qua (17/2), tại công trình xây dựng Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam (Hà Nội), Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Giáp Thìn 2024. Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chủ trì lễ phát động.

Đại tướng Phan Văn Giang: Toàn quân tăng cường đoàn kết, thống nhất, tạo bước đột phá mạnh mẽ

Đại tướng Phan Văn Giang cùng các đại biểu thăm quan khu trưng bày trang thiết bị kỹ thuật tại Hội nghị quân chính toàn quân năm 2023. Ảnh: Mạnh Hùng
(PLVN) -  Năm 2024, tình hình thế giới, khu vực dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Trước tình hình đó, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh toàn quân cần quán triệt sâu sắc Nghị quyết của Quân ủy Trung ương; tăng cường đoàn kết, thống nhất, đề cao trách nhiệm, chủ động, sáng tạo triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, tạo bước đột phá mạnh mẽ, phấn đấu hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng năm 2024.

Chủ tịch nước khai bút đầu xuân tại Khu Lưu niệm Nguyễn Trãi

Chủ tịch nước khai bút đầu xuân tại Khu Lưu niệm Nguyễn Trãi
(PLVN) - Nhân dịp Xuân mới Giáp Thìn 2024, sáng 18/2, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng đã tới dâng hương và dự Lễ khai bút đầu xuân tại Khu lưu niệm Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Trãi, ở xã Nhị Khê, huyện Thường Tín, Thành phố Hà Nội. Cùng dự có Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành uỷ Hà Nội Đinh Tiến Dũng.

2024 - Tạo đột phá cho năm 'về đích'

Đại biểu Trần Hoàng Ngân. (ảnh: Quốc hội.vn)
(PLVN) - Năm 2024 là năm thứ 4 của kỳ kế hoạch 5 năm. Do đó, ngoài nỗ lực, quyết tâm, chúng ta còn phải thể hiện khát vọng vươn lên, thể hiện tinh thần phấn đấu thực hiện mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đề ra.

Tinh thần đổi mới của Quốc hội

Mới đây nhất, vào tháng 1/2024, Kỳ họp bất thường lần thứ năm, Quốc hội Khóa XV đã thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) và nhiều nội dung quan trọng khác. (Ảnh: quochoi.vn).
(PLVN) - Việc Quốc hội khóa XV tổ chức Kỳ họp bất thường lần thứ nhất vào tháng 1/2022 hay tổ chức những phiên họp khẩn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội để ban hành những nghị quyết chưa có tiền lệ, cho thấy tinh thần đổi mới của một Quốc hội hành động, luôn đặt lợi ích của đất nước, của nhân dân lên trên hết và trước hết.