Phải có cơ chế kiểm soát việc ủy quyền

(PLVN) -Phát biểu tại hội nghị phản biện xã hội đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (UBTW MTTQ) Việt Nam tổ chức hôm nay, bà Dương Thị Thanh Mai, Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân chủ và pháp luật cho biết: chúng ta đang thiếu cơ chế để kiểm soát việc ủy quyền. Mặc dù chúng ta đưa ra cơ chế nhưng lại mang tính  hình thức.
Phó Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam Ngô Sách Thực phát biểu tại hội nghị. Phó Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam Ngô Sách Thực phát biểu tại hội nghị.

Chính sách chưa bắt nguồn từ thực tiễn

Cho rằng một trong những vấn đề yếu nhất của hệ thống pháp luật hiện nay là sự “cắt khúc” giữa quá trình xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật, bà Dương Thị Thanh Mai, Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân chủ và pháp luật (UBTW MTTQ Việt Nam) đã liệt kê một loạt nguyên nhân của tình trạng này. Điển hình là câu chuyện ủy quyền lập pháp trong quá trình xây dựng pháp luật. 

Theo bà Mai, chúng ta đang thiếu cơ chế để kiểm soát việc ủy quyền, có những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội nhưng lại giao cho Chính phủ hoặc cơ quan khác thực hiện.

 “Chuyện chúng ta kiểm soát quá trình ủy quyền và thực hiện ủy quyền ấy như thế nào thì hiện nay chưa có. Mặc dù chúng ta đưa ra cơ chế nhưng lại mang tính  hình thức. Ví dụ là khi trình dự án luật lên Quốc hội thì đồng thời phải có dự thảo Nghị định, điều đấy là không thể thực hiện được và trên thực tế cũng không thể thực hiện được.

"Khi tổng kết Nghị quyết số 48 của Bộ Chính trị thì có tới 50% các văn bản quy định chi tiết trong thời gian từ 2005 đến nay bị chậm so với yêu cầu, có những văn bản chậm đến 10 năm...Vì vậy, câu chuyện ở đây là ủy quyền quá nhiều nhưng lại không có kiểm soát, cho nên văn bản quy định chi tiết cứ từ từ mà ra, còn người dân và các cơ quan thì không thể thực hiện được, đó là chưa nói đến những tổn thất về mặt kinh tế”- bà Mai cho biết.

Vẫn theo bà Mai, bất cập tiếp theo là có nhiều chính sách của chúng ta không bắt nguồn từ nhu cầu thực tiễn và chưa dựa trên bằng chứng thực tiễn. Chúng ta hiện nay hoàn toàn không có cơ chế, cách thức, công cụ để đánh giá xem sau khi chính sách ấy được ban hành, nó đi vào cuộc sống như thế nào? có thực sự đạt được mục tiêu đề ra khi làm chính sách hay không. 

“Tức là chúng ta bỏ hẳn giai đoạn đằng sau việc thực thi chính sách. Do vậy, dường như chính sách sau khi được ban hành là xong nhiệm vụ, còn đời sống tiếp theo của nó trong thực tiễn thế nào thì lại không có công cụ để đánh giá. Chúng ta cứ để văn bản luật đó thi hành như thế cho đến khi có vấn đề nghiêm trọng, phải thay đổi rồi thì mới đánh giá xem thế nào. Còn toàn bộ phản ứng chính sách trong quá trình luật đi vào cuộc sống, chúng ta đã bỏ lơ nó đi”- bà Dương Thị Thanh Mai thẳng thắn.

Chính vì vậy, theo bà Mai, trong quá trình xây dựng pháp luật, Chính phủ phải chịu trách nhiệm đến cùng với những chính sách đã đề ra trên cơ sở lắng nghe và tiếp thu tối đa những yêu cầu của Quốc hội; đồng thời phải phân tích chính sách ấy để làm sao phản ánh được nhu cầu thực tiễn của đời sống.

Phải lấy ý kiến phản biện trước khi thông qua

Phát biểu tại nghị, ông Ngô Sách Thực, Phó Chủ tịch UBTW MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, mặc dù  thời gian qua, vai trò phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam đối với việc xây dựng VBQPPL ngày càng được quan tâm, lần đầu tiên trong Hiến pháp năm 2013 quy định chức năng, nhiệm vụ phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam. Quy định này cũng đã được cụ thể hóa thành một Chương riêng trong Luật MTTQ Việt Nam năm 2015.

Tuy nhiên, Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 lại không có bất cứ một quy định nào về thẩm quyền và trách nhiệm phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam. Hạn chế này trên thực tế cũng đã ảnh hưởng rất bất lợi đến việc thực hiện chức năng phản biện xã hội đối với các dự án văn bản quy phạm pháp luật của MTTQ Việt Nam trong những năm qua.

Bên cạnh đó, một số văn bản góp ý gửi tới Mặt trận có thời gian quá gấp; tài liệu gửi đến chưa thực sự đầy đủ và đáp ứng yêu cầu nghiên cứu góp ý; việc tiếp thu và phản hồi ý kiến phản biện của Mặt trận còn chưa rõ...

Ông Ngô Sách Thực đề nghị, đối với những dự án Luật có tác động lớn đến quyền và lợi ích cơ bản của nhân dân và xã hội, có nhiều ý kiến khác nhau thì phải lấy ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam hoặc các tổ chức chính trị - xã hội trước khi thông qua và cần quy định rõ quy trình, thời gian, hồ sơ gửi lấy ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam./. 

  Ông Nguyễn Đình Quyền,  nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội : 

Theo tôi, cần thiết phải bổ sung hình thức thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC) với Ban Thường trực UBTW MTTQ Việt Nam; cũng như bổ sung hình thức thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ với Ban Thường trực UBTW MTTQ Việt Nam... 

Đây là những chủ thể đều có thẩm quyền ban hành văn bản QPPL, và những chủ thể này đều có mối quan hệ phối hợp công tác với nhau. Do đó, việc ban hành thông tư nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả của công tác giám sát, phản biện của MTTQ đối với Tòa án, Viện kiểm sát và một số chủ thể khác là rất cần thiết.

PGS.TS Lê Hồng Hạnh, Ủy viên Hội đồng tư vấn Dân chủ- Pháp luật (UBTW MTTQ Việt Nam):

Vấn đề thông tư liên tịch, lâu nay hiệu quả vô cùng kém, bây giờ chúng ta lại mở rộng ra thì liệu có nên không. Ban soạn thảo phải trả lời được câu hỏi: Tại sao giữa TANDTC và VKSNDTC phải có thông tư liên tịch? Thông tư liên tịch nếu ban hành thì giải quyết được vấn đề gì?

 Vì sao Chính phủ phải liên tịch với Tòa án trong khi chúng ta đang cần sự phối hợp, sự phân công rất rõ ràng. Chúng ta phải làm rõ, trong trường hợp nào phải phối hợp chứ không phải cái gì cũng phối hợp? đồng thời đánh giá tác động thế nào tới đời sống kinh tế- xã hội..

Vân Anh
Cùng chuyên mục
Bộ trưởng Phạm Thị Thanh Trà trình bày tờ trình tại phiên họp.

Nhiều điểm mới trong dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở

(PLVN) - Theo Tờ trình dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở do Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà trình bày tại phiên họp của Quốc hội (QH) sáng nay, 27/5, dự thảo Luật gồm 7 chương, 74 điều, quy định về thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn; trong cơ quan, đơn vị; trong doanh nghiệp… có nhiều điểm mới.

Đọc thêm

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam: Cần ban hành chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật trong giai đoạn mới

Tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN là xu hướng tất yếu, khách quan, đáp ứng đòi hỏi của thời kì Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế.
(PLVN) - Việc tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa kiến tạo phát triển là xu hướng tất yếu, khách quan, đáp ứng đòi hỏi của thời kì Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh tình hình trên thế giới tiếp tục có những diễn biến nhanh, phức tạp, đất nước ta đứng trước vận hội và cả những thách thức không nhỏ, đòi hỏi cần tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững.

88,48% người dân hài lòng khi đi làm thủ tục hành chính

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại Hội nghị.
(PLVN) - Đây là thông tin được nêu ra tại Hội nghị Công bố Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính năm 2021 và Chỉ số cải cách hành chính năm 2021 của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Hội nghị do Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ tổ chức hôm nay (25/5).

Chủ tịch Quốc hội: Thể chế không vướng gì

Chủ tịch Quốc hội: Thể chế không vướng gì

(PLVN) - Nhấn mạnh trong giai đoạn phục hồi và phát triển kinh tế mà “có tiền không tiêu được”, nhất là trong lĩnh vực y tế, giáo dục…, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ khẳng định “thể chế không vướng gì”, đồng thời đề nghị cần làm rõ nguyên nhân của tình trạng này.

Việt Nam đóng góp trách nhiệm vào nỗ lực chung đẩy nhanh phục hồi kinh tế, phát triển bền vững

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu theo hình thức trực tuyến tại buổi lễ. Ảnh: VGP
(PLVN) - Việt Nam sẽ cùng các nước ASEAN và các đối tác liên quan tiếp tục thảo luận, làm rõ hơn nội hàm của các trụ cột hợp tác, đem lại một chương trình nghị sự kinh tế tích cực, hiệu quả, khả thi cho khu vực và cho mỗi nước; vì hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển, và thịnh vượng trong khu vực và trên toàn thế giới.