Việc phụ thuộc tăng năng suất vào FDI sẽ là thiếu bền vững

(PLO) - Tăng trưởng về năng suất lao động ở Việt Nam đã từng đạt được nhiều thành tích ngoạn mục trong quá khứ, nhưng hiện nay dường như đang không bắt kịp với các nước trong khu vực. Tại 3 khu vực doanh nghiệp nhà nước, ngoài nhà nước và khu vực doanh nghiệp FDI thì doanh nghiệp FDI thường chiếm 1/3 lực lượng lao động, cho nên nền kinh tế nếu cứ dựa vào các doanh nghiệp khối FDI quá lớn, sẽ dẫn tới năng suất lao động bị tụt xuống, nhường chỗ cho khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước lên ngôi.
Việc phụ thuộc tăng năng suất vào FDI sẽ là thiếu bền vững PGS.TS. Nguyễn Đức Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR)

PGS.TS. Nguyễn Đức Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cho rằng, việc cải cách thể chế, hành chính cũng như các thay đổi khác cần làm sao để năng suất lao động tăng lên. Chỉ khi năng suất lao động tăng, đời sống của người dân mới tăng lên.

Nhiều đánh giá gần đây cho thấy, tăng trưởng năng suất lao động Việt Nam vẫn ở dưới mức cần thiết để đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững? Ông đánh giá như thế nào về điều này, thưa ông?

- Chúng ta đã nói rất nhiều về tình trạng năng suất và năng suất lao động (NSLĐ) thấp ở Việt Nam.

Nếu so sánh với một số nước Đông Bắc Á và ASEAN, NSLĐ của Việt Nam vẫn ở mức thấp. Cụ thể, năm 2017, NSLĐ của Việt Nam gấp 2 lần NSLĐ trung bình của nhóm nước thu nhập thấp, bằng 50% nhóm nước thu nhập trung bình thấp và chỉ bằng 18,3% nhóm nước thu nhập trung bình cao.

NSLĐ bình quân của Việt Nam tăng từ 38,64 triệu đồng/lao động năm 2006 lên mức 60,73% triệu đồng/lao động năm 2017. Tốc độ tăng trưởng bình quân NSLĐ giai đoạn 2012-2017 là 5,3%. Đặc biệt, năm 2015 tăng trưởng NSLĐ đạt tốc độ cao nhất với 6,49%.

Tuy nhiên, năm 2015, NSLĐ ngành của Việt Nam hầu hết ở mức thấp nhất trong tương quan so với các nước so sánh.

Thậm chí, NSLĐ của Việt Nam xếp sau Campuchia ở 3 ngành là công nghiệp chế biến, chế tạo; xây dựng; vận tải kho bãi và truyền thông. Trong khi đó đây là những nhóm ngành cơ bản, trọng tâm nếu chúng ta muốn bắt kịp cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Hệ quả, NSLĐ thấp dễ đặt Việt Nam trước nguy cơ mắc bẫy “thu nhập trung bình”, đây cũng là nguyên nhân làm giảm sút tăng trưởng GDP của Việt Nam.

Đây là thời điểm Việt Nam cần xây dựng quyết tâm và thực sự ý thức về việc cải thiện NSLĐ ở cấp độ quốc gia, tạo đột phá cho tăng trưởng NSLĐ. Chỉ bằng cách nâng cao năng suất, Việt Nam mới có thể vượt qua bẫy thu nhập trung bình, cơ cấu lại các ngành công nghiệp và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Vậy làm sao tạo đột phá cho tăng trưởng NSLĐ Việt Nam, thưa ông?

- Trước tiên, chúng ta cần thay đổi từ tư duy tới hành động, xây dựng phong trào về NSLĐ Việt Nam, nếu không sẽ bị tụt hậu mãi mãi. Cụ thể, Việt Nam cần phải xây dựng phong trào tăng năng suất giống như Nhật Bản đã từng làm sau thế chiến thứ 2 cũng như Singapore đã làm đầu thập niên 1960. Việc thay đổi ở đây đòi hỏi thay đổi căn bản về mặt tư duy về cách tổ chức cuộc sống, tổ chức sinh hoạt và các yếu tố khác có liên quan.

Hiện, chúng ta đã có một số cơ quan có thể coi là quản lý vấn đề về năng suất nhưng còn khá manh mún, không tạo ra được định hướng chính sách hay triết lý về tăng năng suất. Do đó, tôi cho rằng đã đến lúc Chính phủ cần hình thành một tổ chức, ủy ban, cơ quan thống nhất vấn đề năng suất của Việt Nam, xác định đó là vấn đề sống còn của nền kinh tế. Cách làm không chỉ ở cấp địa phương hay cấp doanh nghiệp mà phải là cấp quốc gia, thay đổi từ khu vực nhà nước, khu vực doanh nghiệp, khu vực hộ gia đình.

Trong đó, cải cách khu vực nhà nước bao gồm khu vực hành chính và Doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Chính khu vực hành chính nhà nước phải thay đổi từ cách điều hành, hoạt động của bộ máy, cách ra chính sách, cách giải quyết các vấn đề.

Đối với khu vực doanh nghiệp gồm DNNN, tư nhân và DN đầu tư nước ngoài, cần hướng cải thiện NSLĐ ở khu vực kinh tế tư nhân. Nếu cải thiện được NSLĐ tại khu vực này sẽ tạo nên sự đột phá cho nền kinh tế của Việt Nam. Việc phụ thuộc tăng năng suất vào FDI sẽ là thiếu bền vững khi có khủng hoảng.

Cùng với đó, cải thiện NSLĐ khu vực hộ gia đình, bắt nguồn từ thay đổi cách sinh hoạt và tư duy người dân. Chỉ có cách đó mới có thể thay đổi thực chất NSLĐ.

Tái cơ cấu nền kinh tế đang ở chặng đường đang có những đánh giá nhìn nhận lại, để có kế hoạch cho các bước tiếp theo vào các năm tiếp theo đến năm 2020 và giai đoạn tiếp theo từ 2020-2030. Có nhiều nhận xét cho rằng, tái cơ cấu nền kinh tế trong thời gian qua chưa thực chất và chưa mang lại hiệu quả. Quan điểm của ông về việc này, thưa ông?

- Xuất phát từ phản ứng từ khủng hoảng kinh tế thế giới. Chúng ta bị đẩy vào tái cơ cấu để thay đổi cho phù hợp và thoát khỏi khủng hoảng nhưng nhìn vào chúng ta chưa định hướng cụ thể, cách đi cụ thể.

Gần đây, tôi thấy có tái cơ cấu mà tôi đánh giá là hiệu quả, đó là tái cơ cấu về tư duy. Trong các Nghị quyết trung ương gần đây, đặt vấn đề doanh nghiệp tư nhân như là động năng chính của tăng trưởng kinh tế… Ít nhất chúng ta có tái cơ cấu về tư duy. Còn các tài cơ cấu khác chưa rõ ràng. Ví dụ: dịch chuyển nguồn lực khỏi khu vực DN nhà nước, tính hiệu quả rất chậm. Nói rất nhiều nhưng nhìn vào chỉ số, lượng vốn trong khu vực DNNN được cổ phần hóa còn rất nhỏ.

Khu vực DN tư nhân vẫn chưa được hỗ trợ về mặt quản lý, tổ chức, lập pháp để hỗ trợ họ. Họ cần hỗ trợ ở nhà nước lành mạnh. Đây là điều chưa đạt được. Tôi cho rằng, tái cơ cấu kinh tế cần phải được tiếp tục tái cơ cấu vào trong tư duy. Từ mô hình quản lý kinh tế nhà nước hiện nay chúng ta mới thay đổi được còn lại trong các ngành, các địa phương sẽ dịch chuyển theo hướng thị trường khi được tạo điều kiện về mặt thể chế thì tự nó sẽ tạo ra bước phát triển ngoạn mục.

Có rất nhiều sự kiện, vấn đề đang được đưa ra về kinh tế: tái cơ cấu kinh tế, tăng NSLĐ và FDI. Sau 30 năm đổi mới FDI, khu vực FDI có vai trò quan trọng đóng góp vào tăng trưởng NSLĐ và tái cơ cấu nền kinh tế. Vậy theo ông, muốn thay đổi nguồn vốn FDI thì câu chuyện về DN tư nhân, NSLĐ trong đó sẽ như thế nào, thưa ông?

- Anh muốn nói gì, muốn làm gì cũng phải thể hiện ở năng suất lao động nền kinh tế. Vì NSLĐ nó sẽ quyết định bộ mặt, đời sống người dân được hưởng. Còn chúng ta nói chúng ta có rất nhiều thay đổi, rất nhiều cái mới nhưng NSLĐ từ năm 2008 -2016 chỉ tăng chưa được 25%, theo tính toán của chúng tôi. Chúng ta muốn đuổi kịp các nước trong khu vực, tạo ra bệ đỡ tốt anh phải tăng gấp đôi. Rõ ràng chúng ta không làm được, cơ sở kinh tế, cơ sở vật chất của ta là không có.

Tôi nghĩ rằng, mọi điều chúng ta làm đều phải hướng tới NSLĐ, nhưng năng suất là một điều rất thực tế chứ không phải hô hào. Chỉ tiêu và phần quyết định, cản trở năng suất lớn nhất hiện nay là khu vực nhà nước. Khu vực nhà nước gồm khu vực hành chính, khu vực kinh tế, doanh nghiệp.

Vậy thì cải cách khu vực đó, chúng ta nhìn thấy ngân sách hiện nay phục vụ rất nhiều vì chi thường xuyên rất cao bởi vì năng suất khu vực hành chính là thấp và lượng người lao động ăn lương ngân sách trong đó là rất lớn. Đó là cản trở NSLĐ, chúng ta chưa giải quyết được chúng ta cứ hô hào tái cơ cấu ở bên ngoài, những cái đó là chưa thực chất.

Việc 30 năm chúng ta thu hút FDI, những giai đoạn đầu tiên chúng ta có vai trò quan trọng trong việc đưa Việt Nam trở lại với Thế giới, nguồn vốn và kỹ năng về quản trị. Nhưng sau 30 năm vẫn chỉ như vậy thì chúng ta lại lạc hậu. Việc kéo khu vực DN tư nhân tham gia vào DN FDI qua chuỗi giá trị toàn cầu thì chúng ta chưa làm được.

Qua nghiên cứu thống kê của các nhà nghiên cứu, hiệu ứng kéo các DN đi theo là rất thấp, hạn chế. Chúng ta cần nhìn nhận lại, khu vực tư nhân là khu vực tiếp nhận những chuyển giao đó chưa lành mạnh, chưa đầy đủ thì rào cản ở đâu? Câu trả lời là không khó. Khi khu vực hành chính của ta còn nhiều trì chệ, cản trở  DN như vậy chúng ta sẽ không thể phát triển được.

Xin trân thành Cảm ơn ông!

Phan Mơ (thực hiện)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bộ Y tế thành lập 5 Đoàn kiểm tra tại các tỉnh khu vực Tây Nam Bộ

Bộ Y tế thành lập 5 Đoàn kiểm tra tại các tỉnh khu vực Tây Nam Bộ
(PLVN) - Ngày 17/4, GS.TS Nguyễn Thanh Long - Bộ trưởng Bộ Y tế đã ký quyết định thành lập 5 Đoàn đi kiểm tra công tác quản lý nhập cảnh, cách ly, giám sát y tế và triển khai tiêm vắc xin phòng chống dịch Covid-19 tại một số tỉnh, thành phố khu vực Tây Nam Bộ từ 18/4/2021 đến 30/4/2021.
Du lịch MICE quý II/2021: Xu hướng nào sẽ lên ngôi?

Du lịch MICE quý II/2021: Xu hướng nào sẽ lên ngôi?

(PLVN) - Du lịch MICE (du lịch nghỉ dưỡng kết hợp hội nghị) gia tăng mạnh trong những năm gần đây. Quý II/2021 ghi nhận booking của nhiều doanh nghiệp, trong đó hầu hết ưu tiên lựa chọn các quần thể nghỉ dưỡng tích hợp tất cả các dịch vụ trong cùng một không gian sống. 
Thuốc lá điện tử: Xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh

Thuốc lá điện tử: Xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh

(PLVN) - Nhiều người tin rằng thuốc lá điện tử là sản phẩm thay thế an toàn cho thuốc lá truyền thống. Nhưng các báo cáo gần đây tại Hoa Kỳ về việc sử dụng thuốc lá điện tử đang là mối nguy hiểm lớn đối với sức khỏe cộng đồng. FDA cảnh báo, chỉ tính từ 2011 đến 2015 đã tăng 900% học sinh tại Mỹ sử dụng thuốc lá điện tử, đây là con số thực sự đáng báo động.

[Truyện ngắn] Mùa nhan sắc

[Truyện ngắn] Mùa nhan sắc
Lớp em toàn con gái, đứa nào cũng chân dài thích váy ngắn, đàn ông giàu. Bọn con trai trong lớp diễn viên vẫn gọi chúng em là những ả váy ngắn, nguy cơ cao làm tan tành các gia đình hạnh phúc. 

“Nếu em không phải là một giấc mơ”

“Nếu em không phải là một giấc mơ”
(PLVN) - Mới đây, NXB Nhã Nam đã có buổi trò chuyện về các tác giả được đọc nhiều nhất tại Pháp đầu thế kỷ 21 và sự đón nhận của các độc giả trẻ Việt Nam.

Những người được trao truyền ngọn lửa

Những người được trao truyền ngọn lửa
(PLVN) - Giữa một cuộc sống bộn bề, đẩy người ta gấp rút tiến về phía trước, vẫn có những người trẻ lội ngược dòng nước, bắt đầu hành trình tìm về nguồn cội ngàn năm.

Người vô tính và không… “chuyện ấy”

Người vô tính và không… “chuyện ấy”
(PLVN) - Với vẻ bề ngoài họ có thể là những chàng trai, cô gái không có gì khác biệt! Nhưng họ không có cảm xúc về tình dục, ngay cả khi đang yêu một ai đó! Họ “không bình thường”,  họ “bệnh” là những nhận xét khi nói về người vô tính. Họ có thể yêu đồng giới, dị tính nhưng chỉ dừng lại ở những âu yếm, quyến luyến mà thôi…
GS.TS Việt kiều Thái Kim Lan:  “Tôi vẫn là một người Việt thuần túy”

GS.TS Việt kiều Thái Kim Lan: “Tôi vẫn là một người Việt thuần túy”

(PLVN) - Học tập, làm việc và lập gia đình ở một đất nước phát triển như Cộng hòa Liên bang Đức nhưng trong sâu thẳm trái tim GS.TS Triết học Thái Kim Lan luôn hiện hữu hình ảnh quê hương, đất nước. Đó là động lực của bà trong suốt nhiều năm qua, với nhiều lần đóng vai trò “cầu nối” trong các hoạt động giao lưu văn hoá, khoa học Việt - Đức. 

Tour đêm về di sản: Tại sao không?

Tour đêm về di sản: Tại sao không?
(PLVN) - Sau sự thành công của tour đêm tại Nhà tù Hoả Lò, Hoàng thành Thăng Long thì mới đây Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ đã công bố tour đêm Đền Hùng tới du khách. Mô hình tour du lịch đêm đến các di tích lịch sử hứa hẹn sẽ là một xu hướng nở rộ trong năm nay. 

Tết Thanh minh trang trọng, đầm ấm

Tết Thanh minh  trang trọng, đầm ấm
(PLVN) - “Thanh minh trong Tiết tháng Ba/Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh” - Tết Thanh minh xuất hiện trong Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du đủ để cho thấy nguồn gốc lâu đời của ngày Tết này. Từ lâu, Thanh minh đã trở thành ngày Tết thiêng liêng và mang nhiều ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh của người Việt. 

Chuyện nơi “phố cổ, phố khổ”…

Chuyện nơi “phố cổ, phố khổ”…
(PLVN) - Phố cổ - nơi được biết đến là “tấc đất tấc vàng” của Thủ đô Hà Nội, nơi mà 1m2 có giá cả tỷ đồng. Đắt giá là vậy nhưng phía sau sự xa hoa đó lại là những ngôi nhà cũ kỹ nằm trong ngõ nhỏ sâu hun hút và cuộc sống bi hài của người dân nơi đây.

Dịu dàng tà áo dài gai

Dịu dàng tà áo dài gai
(PLVN) - Tại buổi ra mắt chương trình “Áo dài của chúng ta” nhiều cặp mắt đã nhìn hút vào tà áo dài trắng mà nhà thiết kế Minh Hạnh mặc. Dù khác với lụa nhưng chất liệu vải này cũng mang đến cho người mặc một dáng vẻ mềm mại, thanh thoát, dịu dàng. Rất áo dài, rất Việt Nam!

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376