Việt – Nhật trao đổi kinh nghiệm sửa đổi Hiến pháp

Ý nghĩa của Hiến pháp, quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước, kiểm soát quyền lực chính trị… đã được chuyên gia pháp lý, nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực pháp luật của Việt Nam và các GS Nhật Bản trao đổi tại hội thảo quốc tế “Hiến pháp với sự ổn định và phát triển của quốc gia – từ kinh nghiệm của Nhật Bản” do Ủy ban Pháp luật Quốc hội và Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức hôm qua-20/9 tại Hà Nội.

Ý nghĩa của Hiến pháp, quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước, kiểm soát quyền lực chính trị… đã được chuyên gia pháp lý, nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực pháp luật của Việt Nam và các GS Nhật Bản trao đổi tại hội thảo quốc tế “Hiến pháp với sự ổn định và phát triển của quốc gia – từ kinh nghiệm của Nhật Bản” do Ủy ban Pháp luật Quốc hội và Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức hôm qua - 20/9 tại Hà Nội.

Việt – Nhật trao đổi kinh nghiệm sửa đổi Hiến pháp ảnh 1

Thiết chế bảo vệ quyền con người

Trả lời mối quan tâm của TS.Nguyễn Sỹ Dũng (Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội) về quan điểm của chủ nghĩa lập hiến liên quan đến vai trò rõ ràng nhất của Hiến pháp là “thiết chế nhằm bảo vệ quyền con người”, GS.Hasebe Yasua khẳng định, hầu hết các quốc gia (trừ Vatican) đều xây dựng Hiến pháp theo quan điểm này.

Để thực hiện được vai trò đó, các quyền con người cần được qui định trong Hiến pháp bao gồm các quyền tự do tư tưởng, tôn giáo, quyền riêng tư, quyền tài sản, quyền tự biểu hiện, quyền tham gia chính trị, các qui định để có thể đáp ứng yêu cầu về “các quyền mới” tương ứng với sự thay đổi của tình hình xã hội.

Ngoài ra, còn có các nguyên tắc “phân chia quyền lực giữa TƯ và địa phương”. Theo GS.Takami Katsutoshi, quan hệ giữa nhà nước và địa phương là “ngang bằng” có sự phân công vai trò, loại bỏ cơ chế ủy quyền, xem xét lại cách thức nhà nước can thiệp vào chính quyền địa phương…

Trong Hiến pháp Nhật Bản, mục đích của nguyên tắc là để “người dân địa phương chịu trách nhiệm về quản lý địa phương và đạt được công việc của địa phương, dân chúng tham gia chính trị để tự giác về vai trò tự quản hành chính tại địa phương, nhằm tại sự hòa bình ổn định cho đất nước, thúc đẩy phúc lợi của nhân dân…” như nhận định của các chuyên gia pháp lý Nhật Bản.

Dù cùng thống nhất vai trò “hạn chế quyền lực chính trị nhằm bảo vệ quyền con người” của Hiến pháp nhưng giới hạn của việc sửa đổi Hiến pháp (thể hiện tính “cứng” của Hiến pháp) lại được qui định khác nhau ở các nước. Nhìn chung, có những nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp (như việc bảo vệ quyền cơ bản của con người như nhân quyền) không thể thay đổi dù có thông qua thủ tục sửa đổi Hiến pháp. Do đó, Hiến pháp không thể bị thay đổi một cách đơn giản mà nội dung phải cần được đưa vào đời sống, phải có cơ chế thẩm định, kiểm tra các đạo luật do Quốc hội ban hành, không để trái với Hiến pháp.

GS.Hasebe cho rằng, giới hạn sửa đổi Hiến pháp liên quan đến vấn đề “đặt niềm tin đối với người dân – những người có quyền sửa đổi Hiến pháp” nên trong khi Đức, Nhật… quan niệm về giới hạn cho việc sửa đổi Hiến pháp vì “đôi khi họ (người dân – PV) cũng có thể nhầm lẫn” thì Mỹ đã hai lần sửa đổi toàn bộ Hiến pháp (kể cả những nguyên tắc, nội dung cơ bản) bởi “người dân có quyền sửa đổi cơ bản và toàn bộ Hiến pháp của họ”.

Thúc đẩy xã hội phát triển

Đó là vấn đề được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đưa ra tại Hội thảo khi bàn đến tính “cứng” và “mềm” tương ứng với độ khó, dễ của một bản Hiến pháp. Chủ nghĩa lập hiến hiện đại là nền tảng cho Hiến pháp. Có nhiều cách hiểu khác nhau về tính “cứng” và “mềm” của Hiến pháp. Thực tiễn thế giới hiện nay, chỉ 1 số quốc gia như Anh, Malaysia, Israel… có Hiến pháp thuần túy là Hiến pháp “mềm”, song vẫn chưa có câu trả lời logic về vai trò của Hiến pháp “cứng” hay “mềm” đối với sự hưng thịnh của xã hội.

Theo đánh giá của GS.Hasebe, Hiến pháp Việt Nam là Hiến pháp “cứng” vì khi sửa đổi phải được 2/3 số đại biểu quốc hội tán thành. Do đó, Hiến pháp Việt Nam có thể qui định các nội dung mang tính chi tiết. Dù vậy, độ “cứng” của Hiến pháp Việt Nam vẫn chưa bằng của Nhật Bản vì ngoài điều kiện 2/3 tổng số nghị sỹ tán thành thì việc sửa đổi những quyền cơ bản trong Hiến pháp của Nhật Bản phải được người dân bỏ phiếu thông qua. GS.Hasebe khẳng định, “như vậy mới không làm mất đi vai trò của Hiến pháp trong cuộc sống của con người có nhân sinh quan khác nhau”….

Những kinh nghiệm, chia sẻ của các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo này sẽ đóng góp thiết thực trong việc sửa đổi Hiến pháp của Việt Nam.

Tiếp GS Hasebe Yasuo và GS Takami Katsutoshi, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hoan nghênh hai giáo sư sang thăm, làm việc tại Việt Nam, chia sẻ những kinh nghiệm, kiến thức của mình với các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu, xây dựng hiến pháp.

Phó Thủ tướng cho biết, Việt Nam đang nghiên cứu tổng kết, sửa đổi Hiến pháp năm 1992, do đó, việc nghiên cứu hiến pháp của các nước phát triển, các nước đối tác chiến lược của Việt Nam, trong đó có Nhật Bản là hết sức quan trọng. Qua đó, Việt Nam sẽ có thể chọn lọc tiếp thu những nội dung phù hợp. Phó Thủ tướng bày tỏ rất ấn tượng với kiến thức và kinh nghiệm của hai giáo sư trong lĩnh vực nghiên cứu Hiến pháp Nhật Bản cũng như Hiến pháp của nhiều quốc gia trên thế giới.Việc các giáo sư hàng đầu của Nhật Bản về nghiên cứu Hiến pháp sang tham dự Hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi những vấn đề mang tính học thuật và thực tiễn với các nhà khoa học Việt Nam  có ý nghĩa rất tích cực trong việc tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, xây dựng hiến pháp.

X. Tuyến

Hương Giang

Cùng chuyên mục
Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học

Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học

(PLVN) - Hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2022, từ ngày 18/5/2022 đến ngày 31/5/2022, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Diễn đàn Luật học và Phát triển với chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”. Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS. Tô Văn Hòa – Phó Bí thư đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội về sự kiện khoa học này.

Đọc thêm

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng
(PLVN) - Năm 23 tuổi, Nguyễn Minh Thuỷ, cô sinh viên vừa tốt nghiệp ngành Chế biến, trường Đại học Cần Thơ thì được trường giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Sự kiện ấy đã bắt đầu cuộc đời giảng dạy và nghiên cứu khoa học nhiều thành tựu của nữ giáo sư Nguyễn Minh Thuỷ, người vừa vinh dự nhận giải Kovalevskaia năm 2021.

Dương Thị Liên: Nữ Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An bản lĩnh, tâm huyết với ngành Kiểm sát

Hơn 31 năm khoác trên mình màu áo thiên thanh Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An Dương Thị Liên luôn xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ.
(PLVN) -Bằng bản lĩnh và sự tận tụy với nghề kiểm sát, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Nghệ An – bà Dương Thị Liên luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và là người lãnh đạo gương mẫu. Nhiều sáng kiến, giải pháp trong công tác của bà đã được các cấp ghi nhận, vinh dự được Bộ Tư pháp tặng Giấy khen vì sự nghiệp Tư pháp.

TS.BS Hoàng Thanh Tuấn: Người “đổi đời” cho hàng ngàn số phận

BS Hoàng Thanh Tuấn
(PLVN) -Với chữ duyên, tình yêu và niềm đam mê, BS Hoàng Thanh Tuấn đã bén duyên với lĩnh vực phẫu thuật tạo hình (PTTH) thẩm mỹ. Bằng tình thương và trách nhiệm với xã hội, anh đã giúp thay đổi diện mạo, cuộc đời cho hàng ngàn con người. Và hơn hết, trái tim bao la và nồng ấm của vị thầy thuốc trẻ luôn hướng về cộng đồng…

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn
(PLVN) - Đêm trước hôm ra mắt Cổng thông tin điện tử dành cho người cung cấp nước ngoài, ông Nguyễn Văn Phụng, Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế) nhắn tin: “Đây là chiến dịch cuối cùng trước khi anh nghỉ!”. Gần 40 năm “bén duyên” với thuế, tên của ông gắn với nhiều “chiến dịch” mà dấu ấn rõ nét nhất là quản lý thuế (QLT) doanh nghiệp lớn (DNL)…

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới
(PLVN) - Ngày 13/5, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo quốc gia “ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong điều kiện Việt Nam thực hiện CPTPP và EVFTA ” . Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh , thành viên Hội đồng trường - tới dự và phát biểu.

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ
(PLVN) - Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sáng tạo, gương mẫu, nói đi đôi với làm, Đại úy Lèng Văn Trai, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng (ĐBP) Mường Khương, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lào Cai đã có nhiều cách làm sáng tạo trong các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Thiếu tá Trần Anh Tuấn – Cán bộ Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy: “Chiến sĩ Công an đẹp hơn trong mắt người dân!”

Thiếu tá Trần Anh Tuấn dạy đàn cho trẻ em khiếm thị
(PLVN) -Hình ảnh chiến sĩ công an điển trai, đôn hậu với bộ quân phục xanh lá mạ ôm đàn ngồi giữa các em học sinh khiếm thị Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu, anh cảnh sát giao thông bất đắc dĩ hiên ngang đứng phân luồng giao thông giờ tan tầm trên đường Thanh Bình (Hà Đông), hay chàng shipper lam lũ, cần mẫn chở chổi đi giao đã quá đỗi thân thương và hằn sâu trong lòng mỗi người dân Hà Nội. Và lý do khiến anh làm những công việc lặng thầm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc này càng khiến chúng ta trân trọng hơn!

Bát Xát, Lào Cai: Đẩy mạnh truyền thông về Trợ giúp pháp lý

Các bạn học sinh Trường bán trú xã Trung Lèng Hồ giao lưu trả lời câu hỏi
(PLVN) -  Từ ngày 18 đến ngày 27/4/2022, Chi nhánh TGPL số 6, huyện Bát Xát đã tổ chức 06 đợt truyền thông về TGPL tại 03 thôn nghèo gồm: Ná Rin xã Mường Vi, thôn Ngải Trồ xã Dền Sáng, thôn Cán Tỷ xã Bản Xèo và 03 xã nghèo là xã Trung Lèng Hồ, xã Sàng Ma Sáo, xã Dền Thàng.

Chuyện kể sau những chiến công

Đại úy Vũ Ngọc Quỳnh, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Hải Phòng
(PLVN) - Đại úy Vũ Ngọc Quỳnh, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Hải Phòng, người được biết đến như một “khắc tinh” tội phạm công nghệ cao không chỉ của lực lượng Công an đất Cảng. Là một cán bộ trẻ, anh đã có nhiều thành tích xuất sắc góp phần vào sự nghiệp “ Vì nhân dân phục vụ” của mình…

Trung tá Lê Minh Hải: Khắc tinh của tội phạm

Trung tá Lê Minh Hải - Đội trưởng Đội phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn điều tra trọng án (Công an TP Hà Nội).
(PLVN) -Vững vàng chuyên môn nghiệp vụ, tận tụy trong công việc, với kinh nghiệm, lòng nhiệt huyết, Trung tá Lê Minh Hải - Đội trưởng Đội phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn điều tra trọng án (Công an TP Hà Nội) đã không ngừng nỗ lực, vượt qua mọi khó khăn thử thách để đấu tranh, khám phá các vụ trọng án, đặc biệt nghiêm trọng được các cấp lãnh đạo và nhân dân Thủ đô ghi nhận, tin yêu.

Luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng: Lửa nghề cháy mãi

Luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng: Lửa nghề cháy mãi
(PLVN) -  Biết đến luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng sau một Hội thảo về lịch sử của tỉnh Ninh Bình, chúng tôi ấn tượng bởi tài năng và sự minh mẫn của người vẫn đam mê nghiên cứu khoa học khi đã ở cái ngưỡng tuổi “thất thập cổ lai hy”. Đã gần 50 năm nghiên cứu lịch, sử văn hóa, nhưng chưa phút giây nào ngọn lửa đam mê và lòng trắc ẩn với đời ngừng thôi thúc vị luật sư già ấy tìm tòi, gắng gỏi và cống hiến không biết mệt mỏi....