Việt – Nhật trao đổi kinh nghiệm sửa đổi Hiến pháp

Ý nghĩa của Hiến pháp, quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước, kiểm soát quyền lực chính trị… đã được chuyên gia pháp lý, nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực pháp luật của Việt Nam và các GS Nhật Bản trao đổi tại hội thảo quốc tế “Hiến pháp với sự ổn định và phát triển của quốc gia – từ kinh nghiệm của Nhật Bản” do Ủy ban Pháp luật Quốc hội và Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức hôm qua-20/9 tại Hà Nội.

Ý nghĩa của Hiến pháp, quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước, kiểm soát quyền lực chính trị… đã được chuyên gia pháp lý, nhà khoa học có uy tín trong lĩnh vực pháp luật của Việt Nam và các GS Nhật Bản trao đổi tại hội thảo quốc tế “Hiến pháp với sự ổn định và phát triển của quốc gia – từ kinh nghiệm của Nhật Bản” do Ủy ban Pháp luật Quốc hội và Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tổ chức hôm qua - 20/9 tại Hà Nội.

Thiết chế bảo vệ quyền con người

Trả lời mối quan tâm của TS.Nguyễn Sỹ Dũng (Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội) về quan điểm của chủ nghĩa lập hiến liên quan đến vai trò rõ ràng nhất của Hiến pháp là “thiết chế nhằm bảo vệ quyền con người”, GS.Hasebe Yasua khẳng định, hầu hết các quốc gia (trừ Vatican) đều xây dựng Hiến pháp theo quan điểm này.

Để thực hiện được vai trò đó, các quyền con người cần được qui định trong Hiến pháp bao gồm các quyền tự do tư tưởng, tôn giáo, quyền riêng tư, quyền tài sản, quyền tự biểu hiện, quyền tham gia chính trị, các qui định để có thể đáp ứng yêu cầu về “các quyền mới” tương ứng với sự thay đổi của tình hình xã hội.

Ngoài ra, còn có các nguyên tắc “phân chia quyền lực giữa TƯ và địa phương”. Theo GS.Takami Katsutoshi, quan hệ giữa nhà nước và địa phương là “ngang bằng” có sự phân công vai trò, loại bỏ cơ chế ủy quyền, xem xét lại cách thức nhà nước can thiệp vào chính quyền địa phương…

Trong Hiến pháp Nhật Bản, mục đích của nguyên tắc là để “người dân địa phương chịu trách nhiệm về quản lý địa phương và đạt được công việc của địa phương, dân chúng tham gia chính trị để tự giác về vai trò tự quản hành chính tại địa phương, nhằm tại sự hòa bình ổn định cho đất nước, thúc đẩy phúc lợi của nhân dân…” như nhận định của các chuyên gia pháp lý Nhật Bản.

Dù cùng thống nhất vai trò “hạn chế quyền lực chính trị nhằm bảo vệ quyền con người” của Hiến pháp nhưng giới hạn của việc sửa đổi Hiến pháp (thể hiện tính “cứng” của Hiến pháp) lại được qui định khác nhau ở các nước. Nhìn chung, có những nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp (như việc bảo vệ quyền cơ bản của con người như nhân quyền) không thể thay đổi dù có thông qua thủ tục sửa đổi Hiến pháp. Do đó, Hiến pháp không thể bị thay đổi một cách đơn giản mà nội dung phải cần được đưa vào đời sống, phải có cơ chế thẩm định, kiểm tra các đạo luật do Quốc hội ban hành, không để trái với Hiến pháp.

GS.Hasebe cho rằng, giới hạn sửa đổi Hiến pháp liên quan đến vấn đề “đặt niềm tin đối với người dân – những người có quyền sửa đổi Hiến pháp” nên trong khi Đức, Nhật… quan niệm về giới hạn cho việc sửa đổi Hiến pháp vì “đôi khi họ (người dân – PV) cũng có thể nhầm lẫn” thì Mỹ đã hai lần sửa đổi toàn bộ Hiến pháp (kể cả những nguyên tắc, nội dung cơ bản) bởi “người dân có quyền sửa đổi cơ bản và toàn bộ Hiến pháp của họ”.

Thúc đẩy xã hội phát triển

Đó là vấn đề được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đưa ra tại Hội thảo khi bàn đến tính “cứng” và “mềm” tương ứng với độ khó, dễ của một bản Hiến pháp. Chủ nghĩa lập hiến hiện đại là nền tảng cho Hiến pháp. Có nhiều cách hiểu khác nhau về tính “cứng” và “mềm” của Hiến pháp. Thực tiễn thế giới hiện nay, chỉ 1 số quốc gia như Anh, Malaysia, Israel… có Hiến pháp thuần túy là Hiến pháp “mềm”, song vẫn chưa có câu trả lời logic về vai trò của Hiến pháp “cứng” hay “mềm” đối với sự hưng thịnh của xã hội.

Theo đánh giá của GS.Hasebe, Hiến pháp Việt Nam là Hiến pháp “cứng” vì khi sửa đổi phải được 2/3 số đại biểu quốc hội tán thành. Do đó, Hiến pháp Việt Nam có thể qui định các nội dung mang tính chi tiết. Dù vậy, độ “cứng” của Hiến pháp Việt Nam vẫn chưa bằng của Nhật Bản vì ngoài điều kiện 2/3 tổng số nghị sỹ tán thành thì việc sửa đổi những quyền cơ bản trong Hiến pháp của Nhật Bản phải được người dân bỏ phiếu thông qua. GS.Hasebe khẳng định, “như vậy mới không làm mất đi vai trò của Hiến pháp trong cuộc sống của con người có nhân sinh quan khác nhau”….

Những kinh nghiệm, chia sẻ của các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo này sẽ đóng góp thiết thực trong việc sửa đổi Hiến pháp của Việt Nam.

Tiếp GS Hasebe Yasuo và GS Takami Katsutoshi, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc hoan nghênh hai giáo sư sang thăm, làm việc tại Việt Nam, chia sẻ những kinh nghiệm, kiến thức của mình với các nhà khoa học Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu, xây dựng hiến pháp.

Phó Thủ tướng cho biết, Việt Nam đang nghiên cứu tổng kết, sửa đổi Hiến pháp năm 1992, do đó, việc nghiên cứu hiến pháp của các nước phát triển, các nước đối tác chiến lược của Việt Nam, trong đó có Nhật Bản là hết sức quan trọng. Qua đó, Việt Nam sẽ có thể chọn lọc tiếp thu những nội dung phù hợp. Phó Thủ tướng bày tỏ rất ấn tượng với kiến thức và kinh nghiệm của hai giáo sư trong lĩnh vực nghiên cứu Hiến pháp Nhật Bản cũng như Hiến pháp của nhiều quốc gia trên thế giới.Việc các giáo sư hàng đầu của Nhật Bản về nghiên cứu Hiến pháp sang tham dự Hội thảo để chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi những vấn đề mang tính học thuật và thực tiễn với các nhà khoa học Việt Nam  có ý nghĩa rất tích cực trong việc tăng cường hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực xây dựng pháp luật, xây dựng hiến pháp.

X. Tuyến

Hương Giang

Tin cùng chuyên mục

An Giang: Nhiều mô hình hay, cách làm mới của Tư pháp Châu Phú

An Giang: Nhiều mô hình hay, cách làm mới của Tư pháp Châu Phú

(PLVN) -  Ngoài những công việc “truyền thống” được giao, Tư pháp Châu Phú (tỉnh An Giang) luôn nỗ lực hoàn thành những công việc được lãnh đạo địa phương giao. Từ đó khẳng định vị thế và tầm quan trọng của công tác tư pháp đối với sự phát triển kinh tế xã hội địa phương. Đặc biệt, ngành tư pháp Châu Phú luôn có cách làm hay, mô hình mới, nâng cao hiệu quả công tác.

Đọc thêm

Tập huấn nghiệp vụ kiểm tra đăng ký bảo đảm tài sản đất đai tại TP Hồ Chí Minh

Hội nghị bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ kiểm tra công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất diễn ra tại TP Hồ Chí Minh trong 2 ngày 17-18/6
(PLVN) -  Ngày 17/6/2024, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội nghị “Bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ kiểm tra công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất” do Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng sự hỗ trợ của Tổ chức hợp tác quốc tế Đức tại Việt Nam (Dự án GIZ) tổ chức.

Ninh Bình đã phát triển du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn

Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc ghi nhận nhiều kết quả mà tỉnh Ninh Bình đạt được trong thời gian qua. (Ảnh: Đặng Phước)
(PLVN) - Trưởng Ban Nội chính Trung ương ghi nhận cơ cấu ngành kinh tế của Ninh Bình chuyển dịch theo hướng tích cực; phát triển du lịch trở thành kinh tế mũi nhọn; chuyển đổi mô hình phát triển từ “nâu” sang “xanh”, phát triển kinh tế di sản...

TAND tối cao đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số

Chán án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình phát biểu khai mạc tại Hội nghị.
(PLVN) - Chiều 16/6, Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số phối hợp với TAND tối cao tổ chức Hội nghị giới thiệu mô hình chuyển đổi số thành công cấp bộ, ngành. Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Ủy Ban Quốc gia về chuyển đổi số Phạm Minh Chính dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa: Thượng tôn pháp luật, tất cả vì lợi ích khách hàng

Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa xây dựng “thương hiệu” bằng sự nhiệt tình, chu đáo, chặt chẽ pháp lý.
(PLVN) - “Chúng tôi luôn lấy sự nhiệt tình, chu đáo, đảm bảo chặt chẽ pháp lý để xây dựng, giữ vững niềm tin của khách hàng dành cho đơn vị - một “thương hiệu” đã trở thành truyền thống và khẳng định vị thế của mình trong suốt những năm qua” , Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Công chứng số 1 tỉnh Khánh Hòa cho biết.

Báo chí luôn đồng hành, sát cánh cùng lực lượng công an nhân dân

Báo chí luôn đồng hành, sát cánh cùng lực lượng công an nhân dân
(PLVN) - Nhân dịp kỷ niệm 99 năm Ngày báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2024), ngày 14/6, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức gặp mặt lãnh đạo cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí và lãnh đạo cơ quan báo chí. Đồng chí Thượng tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Công an trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì buổi gặp mặt.

Vai trò của pháp luật quốc tế đối với tình hình thế giới hiện nay

Vai trò của pháp luật quốc tế đối với tình hình thế giới hiện nay
(PLVN) -Sáng 14/6, Trường Đại học Luật Hà Nội và Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam đã phối hợp tổ chức Tọa đàm khoa học “Tình hình thế giới hiện nay và vai trò của luật pháp quốc tế” dưới sự chủ trì của PGS.TS Tô Văn Hòa – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội và ông Trần Đắc Lợi - Nguyên Phó trưởng ban Thường trực, Ban đối ngoại Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Quỹ.

Nâng cao hiệu quả công tác pháp chế

Nâng cao hiệu quả công tác pháp chế
(PLVN) - Ngày 14/6, Bộ Tư pháp phối hợp với Konrad Adenauer Stiftung (Viện KAS), Cộng hòa Liên bang Đức tổ chức Hội nghị đánh giá tác động của chính sách trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) năm 2024.

Việt Nam – Hàn Quốc: Tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật

Cảnh buổi làm việc
(PLVN) - Sáng 14/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng đã có Buổi làm việc với Bộ trưởng Lee Wan-Kyu cùng Đoàn công tác của Bộ Lập pháp Chính phủ Hàn Quốc về công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Quảng Bình: Bồi dưỡng kiến thức về giám định tư pháp

Sở Tư pháp tỉnh Quảng Bình đã tổ chức Hội nghị bồi dưỡng kiến thức pháp luật và tập huấn nghiệp vụ về giám định tư pháp. Ảnh: Nguyên Phong
(PLVN) - Hội nghị bồi dưỡng kiến thức pháp luật và tập huấn nghiệp vụ về giám định tư pháp là hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng của hoạt động tố tụng cũng như nhu cầu xã hội về giám định tư pháp.

An Giang tập huấn nghiệp vụ, kiến thức pháp lý cho luật sư, tư vấn viên, trợ giúp viên

An Giang tập huấn nghiệp vụ, kiến thức pháp lý cho luật sư, tư vấn viên, trợ giúp viên
(PLVN) -  Ngày 13/6, Sở Tư pháp tỉnh An Giang phối hợp Đoàn Luật sư tỉnh tổ chức Hội nghị Tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức pháp lý đáp ứng yêu cầu thực tiễn cho luật sư và các đối tượng khác trên địa bàn tỉnh An Giang năm 2024. Hội nghị có 100 đại biểu là luật  sư, tư vấn viên, trợ giúp viên pháp lý tham gia.

Việt Nam - Hàn Quốc: Tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác pháp luật và tư pháp

Cảnh Hội đàm.
(PLVN) - Triển khai thực hiện Bản Ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Tư pháp Việt Nam và Bộ Lập pháp Chính phủ Hàn Quốc năm 2012, trên cơ sở quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam – Hàn Quốc (được nâng cấp vào tháng 6/2023), chiều 13/6, tại trụ sở Bộ Tư pháp, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã tiếp và hội đàm với Bộ trưởng LEE Wan-kyu cùng Đoàn công tác của Bộ Lập pháp Chính phủ Hàn Quốc.