Tòa không được từ chối giải quyết nhưng cũng không thụ lý tràn lan

(PLO) - Phát biểu tại Hội thảo “Bình luận về những điểm mới của Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn thi hành” do Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức mới đây, Chánh Tòa Hành chính TAND Cấp cao tại Hà Nội Nguyễn Văn Cường nhấn mạnh, Bộ luật quy định “Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng” nhưng cần phải hiểu rằng: việc thụ lý của Tòa vẫn có giới hạn nhất định.
Tòa không được từ chối giải quyết nhưng cũng không thụ lý tràn lan

Hạn chế tối đa việc giải thích, hướng dẫn

Là người đã trực tiếp giải đáp thắc mắc về một số quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) tại nhiều hội nghị tập huấn, hội thảo…,  TS. Nguyễn Văn Cường cho biết, hiện nay, qua tổng hợp các ý kiến, chúng tôi vẫn chưa thấy có quy định nào của Bộ luật bị “vướng”. Dù Bộ luật có rất nhiều điểm mới nhưng tất cả các điều luật của BLTTDS 2015 đều có thể áp dụng thực hiện ngay khi Bộ luật có hiệu lực thi hành. Đây là quan điểm từ khi xây dựng luật của Ban soạn thảo.

Dẫn chứng một vấn đề được nhiều người quan tâm là quy định tại khoản 2 Điều 4 (“Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”), TS Cường nhấn mạnh, việc giải quyết vụ việc dân sự loại này đã được quy định từ Điều 43 đến Điều 45. Theo đó, khi giải quyết những vụ việc dân sự chưa có điều luật áp dụng, Tòa án căn cứ theo thứ tự sau đây để áp dụng: nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự (tập quán, nguyên tắc tương tự); Vì lẽ công bằng; Án lệ. 

Theo quy định này, khi không có điều luật cụ thể để áp dụng thì căn cứ vào nguyên tắc chung trong Bộ luật để áp dụng. Trường hợp không có nguyên tắc điều chỉnh thì Thẩm phán có quyền lựa chọn phương án giải quyết dựa trên nguyên tắc công bằng cho các bên. Án lệ là bản án quyết định được hình thành trước đó, trường hợp không có luật thì án lệ sẽ được hình thành trên nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, vì lẽ công bằng, Tòa án vận dụng bản án, quyết định án lệ để giải quyết. 

Không phải khởi kiện nào cũng được Tòa thụ lý

Tuy nhiên, theo TS Cường, không phải mọi khởi kiện, mọi yêu cầu nào thì Tòa án cũng thụ lý giải quyết. Bộ luật đã giới hạn vụ việc dân sự chưa có điều luật áp dụng mà Tòa thụ lý giải quyết trước hết phải là vụ việc dân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự… Còn những tranh chấp, yêu cầu khác không phải là dân sự thì Tòa án sẽ không thụ lý giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự. 

Cụ thể hóa nguyên tắc  “Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”, từ Điều 26 đến Điều 33 BLTTDS 2015 quy định Tòa án có thẩm quyền giải quyết tất cả các tranh chấp, các yêu cầu về dân sự, trừ trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan tổ chức khác.

Theo Giảng viên Phan Thanh Dương (Trường ĐH Luật Hà Nội) thì trong các quan hệ tranh chấp trên đây, đáng chú ý là việc Bộ luật quy định thêm hai quan hệ tranh chấp nhằm phù hợp với quy định của Luật Tài nguyên nước, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng và Luật cạnh tranh. Đó là các tranh chấp về bồi thường thiệt hại do áp dụng biện pháp ngăn chặn hành chính không đúng theo quy định của pháp luật về cạnh tranh; tranh chấp về khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả thải vào nguồn nước theo quy định của Luật Tài nguyên nước;  tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng rừng theo quy định của Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. 

Ủng hộ quy định “Tòa án không được từ chối giải quyết vụ việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng”, TS Trần Phương Thảo (Trường Đại học Luật Hà Nội) cũng đánh giá, nguyên tắc này mang tính đột phá và tiến bộ rất lớn trong công tác xây dựng và áp dụng pháp luật tố tụng dân sự bởi từ trước đến nay, trong tư duy của chúng ta phải có luật để áp dụng. Điểm mới này thể hiện pháp luật tố tụng dân sự đang hòa nhập với xu thế lập pháp của các nước phát triển là bảo vệ tuyệt đối quyền con người, quyền công dân mà cụ thể là quyền khởi kiện của đương sự. Tuy nhiên, đây cũng sẽ là một thử thách lớn cho ngành Tòa án trong thời gian tới. 

H. Tuấn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Cục Thi hành án dân sự Vĩnh Phúc đối thoại với các ngân hàng và tổ chức tín dụng

Cục Thi hành án dân sự Vĩnh Phúc đối thoại với các ngân hàng và tổ chức tín dụng
(PLVN) -Mới đây, Cục Thi hành án dân sự Vĩnh Phúc phối hợp với Ngân hàng Nhà nước CN Vĩnh Phúc tổ chức Hội nghị đối thoại với các ngân hàng và tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh về công tác THADS, nhằm thống nhất trong công tác phối hợp, giải quyết dứt điểm các vụ việc đang có khó khăn, vướng mắc.

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết

Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cầu Treo: Tỏa sáng giữa lằn ranh của sự sống và cái chết
(PLVN) - Những hiểm nguy luôn rình rập. Những cuộc đấu trí cam go, quyết liệt. H àng ngày, hàng giờ luôn phải đối mặt với lằn ranh của sự sống và cái chết khi đấu tranh với những tên tội phạm ma túy (TPMT) manh động, có vũ khí nóng nhưng nhiều năm qua, Thiếu tá Nguyễn Khắc Hào, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế (CKQT) Cầu Treo, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Hà Tĩnh đã cùng đồng đội lăn lộn khắp các bản làng, chủ động áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh thắng lợi với TPMT.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu: Bắc Giang cần tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến sâu, rộng hơn nữa Luật Thủ đô

Toàn cảnh buổi làm việc của Đoàn công tác với UBND tỉnh Bắc Giang
(PLVN) -   Chiều nay (19/5), Đoàn Công tác của Bộ Tư pháp do Thứ trưởng Phan Chí Hiếu làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Bắc Giang về tình hình triển khai thi hành Luật Thủ đô trên địa bàn tỉnh. Ông Mai Sơn – Uỷ viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Giang và đại diện các sở, ban, ngành tỉnh Bắc Giang cùng làm việc với đoàn.

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ

Chi bộ Chi cục THADS quận Tân Bình đạt nhiều kết quả tích cực khi học và làm theo Bác Hồ
(PLVN) - Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đi vào nề nếp, qua đó thúc đẩy việc nêu gương của đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu đơn vị; đồng thời tạo chuyển biến tích cực về lề lối, tác phong, hiệu quả làm việc trong đội ngũ Đảng viên, công chức Chi cục Thi hành án dân sự (THADS) quận Tân Bình (TP HCM)...

Cục Thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên: Triển khai thực hiện Chỉ thị 04 của Ban Bí thư Trung ương Đảng

Toàn cảnh buổi Hội nghị
(PLVN) -  Vừa qua, Cục thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên đã triển khai thực hiện chỉ thị 04-CT/TW ngày 02/06/2021 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án tham nhũng, kinh tế”.

Doanh nhân Mẫn Ngọc Anh: Người con tài hoa của mảnh đất quan họ Bắc Ninh

Ông Mẫn Ngọc Anh – Chủ tịch Tập đoàn HANAKA
(PLVN) - Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất địa linh nhân kiệt, vùng đất tiêu biểu của nền văn hiến và nhân cách Việt Nam. Cũng tại nơi đây đã sản sinh ra nhiều doanh nhân tài ba, có đóng góp to lớn cho sự nghiệp xây dựng và làm giàu quê hương, đất nước. Một trong số đó phải kể đến ông Mẫn Ngọc Anh – Doanh nhân tài hoa, trọng nhân, trọng đạo, một người sống và làm việc vì hai chữ thiện lương.

Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang họp bàn về mức chi thăm hỏi, tặng quà đối với người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh

Bà Nguyễn Thị Thược, Ủy viên Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Tư pháp, Chủ tịch Hội đồng tư vấn thẩm định chủ trì cuộc họp
(PLVN) - Ngày 17/05, Sở Tư pháp tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức họp Hội đồng tư vấn thẩm định dự thảo Nghị quyết 132 quy định nội dung và mức chi thăm hỏi, tặng quà người có công với cách mạng và gia đình người có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật

Tăng cường kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo luật
(PLVN) -Ngày 17/5, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long đã chủ trì buổi làm việc với các đơn vị về Đề án giải pháp tăng cường kiểm soát chất lượng đào tạo cử nhân luật. Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đồng chủ trì buổi làm việc.