Giám sát phải đáp ứng yêu cầu của cử tri và nhân dân

(PLVN) - Hoạt động giám sát có đặc thù là rất va chạm. Do đó, bên cạnh trình độ, năng lực thì đòi hỏi những người làm công việc này phải rất bản lĩnh, dũng cảm và thật sự vô tư, khách quan.
Giám sát phải đáp ứng yêu cầu của cử tri và nhân dân

Đó là quan điểm của ông Nguyễn Đình Quyền, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khi trao đổi với PLVN. Theo ông Quyền, giám sát là một “kênh” kiểm soát quyền lực quan trọng nhất. Quyền lực thì phải có kiểm soát, nếu quyền lực không được kiểm soát thì sẽ bị tha hóa. Chính vì vậy, trong những năm qua, cùng với việc đổi mới tổ chức hoạt động thì các cơ quan dân cử đã tăng cường chức năng hoạt động giám sát, bảo đảm cho Hiến pháp và pháp luật được thực thi trong cuộc sống để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. 

Tuy nhiên, trong báo cáo tổng kết nhiệm kỳ của nhiều khóa, Quốc hội đều đánh giá chức năng giám sát chưa đáp ứng được yêu cầu của cử tri và nhân dân. 

- Vậy theo ông, đâu là nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trên?

- Kiểm soát quyền lực ở Việt Nam đã làm từ lâu, nhưng để nhận diện rõ các phương diện về kiểm soát quyền lực thì mới diễn ra từ năm 2001, khi sửa đổi Hiến pháp 1992 và đến Hiến pháp 2013 mới dần hoàn thiện về cơ chế kiểm soát quyền lực, chức năng giám sát mới được đẩy mạnh và tăng cường hơn, rõ hơn về phạm vi của hoạt động giám sát. Nhưng trên thực tế việc triển khai chức năng này còn khó khăn, phức tạp, lúng túng, hiệu lực và hiệu quả chưa cao. 

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất, về mặt lý luận, chúng ta chưa nhận diện hết các phương diện của kiểm soát quyền lực. Thứ hai, về thực tiễn, Quốc hội và Hội đồng nhân dân vẫn là cơ quan hoạt động chủ yếu theo chế độ kiêm nhiệm, không chuyên trách, không chuyên nghiệp; bộ máy giúp việc còn nhỏ nên không đủ nguồn lực về con người, kinh phí, cơ chế… để thực hiện chức năng giám sát. Mà khi đã tiến hành hoạt động giám sát, thực tế cho thấy sự đòi hỏi rất bền bỉ, công phu, liên tục; đòi hỏi nguồn nhân lực rất cao và tốn nhiều công sức.

Mặt khác, hoạt động giám sát còn có đặc thù là rất va chạm. Hôm nay chúng ta là bạn, nhưng ngày mai là đối tượng giám sát và chịu sự giám sát của nhau, cho nên rất nhạy cảm. Vì vậy, bên cạnh trình độ, năng lực thì đòi hỏi những người làm công việc này phải rất bản lĩnh, dũng cảm, phải thực sự vô tư, khách quan. Đặc biệt, nếu giám sát mà không xác định trách nhiệm đúng hay sai thì không có ý nghĩa gì. Giám sát phải làm rõ được trách nhiệm công vụ của từng vị trí công tác, từng cơ quan, từng người đứng đầu…

Thời gian qua, việc Quốc hội giám sát các vụ việc cụ thể, như việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật, việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan nhà nước, của người có thầm quyền trong hoạt động công vụ…, nói chung hiệu quả còn thấp. Đây là vấn đề cần được tăng cường, muốn tăng cường thì không thể nói suông mà phải bằng thể chế, chính sách, pháp luật và chế độ trách nhiệm công vụ.

- Có ý kiến cho rằng, để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đảm bảo công bằng trong xét xử, các cơ quan của Quốc hội nên tập trung giám sát các vụ việc, vụ án hình sự có dấu hiệu oan sai, nhiều dư luận trong xã hội... Nhưng dường như chúng ta chưa làm được như vậy. Ông đánh giá thế nào?

- Giám sát có hai phương diện, một là giám sát văn bản quy phạm pháp luật (có phạm vi điều chỉnh rộng, có thể với hàng chục triệu người) và giám sát thực thi pháp luật, áp dụng pháp luật.

Giám sát thực thi pháp luật phải phân định rất rõ: giám sát nhưng không làm thay. Bởi vì việc tuân thủ, thực thi pháp luật đã có kiểm soát quyền lực bằng các thiết chế kiểm tra trong nội bộ các cơ quan hành pháp và tư pháp, cùng với đó là thiết chế kiểm tra của cấp trên đối với cấp dưới, thiết chế thanh tra, kiểm tra, bảo vệ chính trị nội bộ… Bên tư pháp thì có thiết chế kiểm sát việc tuân theo pháp luật, giám đốc xét xử của tòa án cấp trên đối với tòa án cấp dưới. Tức là khi “anh” tiến hành giám sát việc thực thi pháp luật, “anh” phải phân định rõ về chủ thể, cách thức tiến hành, về hậu quả pháp lý… thì mới không “dẫm” lên các hoạt động khác của bộ máy nhà nước.

Trong khi đó chúng ta lại không có mô hình nào để học tập về giám sát cá biệt, mà chủ yếu vừa làm vừa rút kinh nghiệm. Do vậy, việc làm này cũng phản ánh sự khó khăn của quá trình giám sát, làm sao khi giám sát nhưng không làm thay, đó là cái khó nhất của giám sát cụ thể. 

- Thưa ông, với những vụ việc mà cơ quan chức năng gây oan sai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đặc biệt là với trường hợp tử tù, vậy sai phạm này ngoài trách nhiệm của các cơ quan chức năng, như Viện kiểm sát, Tòa án… thì cơ quan giám sát có trách nhiệm gì trong vấn đề này?

- Trách nhiệm của giám sát là làm rõ việc đó, vấn đề đó liên quan đến trách nhiệm của ai, cơ quan nào và các cơ quan đó nếu có trách nhiệm trong việc gây ra oan sai cho người dân thì phải tự sửa chữa, khắc phục. 

Chính từ quan niệm đó cho nên trong tố tụng hình sự và tố tụng dân sự hiện nay có thủ tục tố tụng đặc biệt. Đó là khi bản án đã lên đến cấp cao nhất mà không còn cấp nào xét xử nữa thì có thủ tục đặc biệt, nhưng thủ tục này vẫn trở lại nguyên tắc là người xử lý cái đúng - sai đó vẫn là Tòa án, chứ Quốc hội không làm thay. Quốc hội chỉ nói là có vấn đề và Hội đồng thẩm phán phải xem xét lại. Ví dụ, khi Ủy ban Tư pháp đề nghị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu thì Hội đồng thẩm phán lấy hồ sơ về xem xét lại, nếu thấy đúng thì thôi, chưa đúng thì phải xử lý lại cho công bằng, nghiêm minh, đúng pháp luật.

- Trân trọng cám ơn ông!

Vân Anh (thực hiện)
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển  đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

(PLVN) - Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc không chỉ là mơ ước mà còn mang tính thực tiễn trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta. Với truyền thống yêu nước nồng nàn và những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam, đây chính là nguồn lực nội sinh tạo thành sức mạnh vĩ đại của dân tộc trong thời kỳ mới.

Đọc thêm

Toàn dân tham gia phòng, chống dịch và xuất nhập cảnh trái phép

Toàn dân tham gia phòng, chống dịch và xuất nhập cảnh trái phép
(PLVN) - Thực hiện Kế hoạch của Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng ngày 13/5, Đồn Biên phòng Trịnh Tường, Bộ đội Biên phòng Lào Cai phối hợp với UBND xã Trịnh Tường, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai tổ chức phát động Phong trào “Toàn dân tham gia phòng, chống dịch COVID-19 và xuất nhập cảnh trái phép” ở khu vực biên giới (phong trào). Thiếu tướng Trần Văn Bừng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng dự Lễ phát động.

Chủ động sản xuất, tiêu thụ nông sản giữa đại dịch

Chủ động sản xuất, tiêu thụ nông sản giữa đại dịch
(PLVN) - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Quốc Doanh vừa chủ trì cuộc họp với đại diện các đơn vị về tình hình sản xuất và tiêu thụ mặt hàng rau, củ, quả trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. 

Kinh doanh dưới làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4: Thiếu tour để dẫn, thiếu nguyên liệu để may

Kinh doanh dưới làn sóng dịch COVID-19 lần thứ 4: Thiếu tour để dẫn, thiếu nguyên liệu để may
(PLVN) - Công nghiệp dệt may, công nghiệp “không khói”… sau 1 năm lao đao nên rất hy vọng có một “vụ mùa” mới thuận lợi để gỡ gạc tổn thất, nhưng dường như khó khăn vẫn còn đó khi người lao động không có tour để dẫn, công nhân may thì lo ngại nhiễm bệnh, cách ly cả dây chuyền, nhà máy lại thêm thiệt hại… 

Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế: Đề xuất tăng mức hỗ trợ

Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế: Đề xuất tăng mức hỗ trợ
(PLVN) - Để đảm bảo quyền được an sinh cho mọi người dân, tạo cơ hội cho mọi người dân trong việc tiếp cận, tham gia, thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có các công văn gửi Bộ Y tế và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất tăng mức hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế cho người tham gia. Đề xuất tăng lên 50% mức hỗ trợ đóng BHYT cho một số đối tượng.
Sổ theo dõi sức khỏe: Cẩm nang hữu ích cho mẹ và bé

Sổ theo dõi sức khỏe: Cẩm nang hữu ích cho mẹ và bé

(PLVN) - Với mong muốn trong tương lai gần, mọi thông tin về mẹ và con, từ thời kỳ mang thai đến khi trẻ 6 tuổi được lưu giữ duy nhất trong một cuốn sổ theo dõi sức khoẻ, sau khi Bộ Y tế khởi động dự án, Thái Nguyên cũng đã và đang triển khai thực hiện trên địa bàn toàn tỉnh. Đây được coi như là nhật ký sức khoẻ của mẹ và bé, đồng thời là cuốn cẩm nang hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc tốt sức khoẻ trước, trong và sau sinh. 

Thi lớp 10 ở hà nội: “Nóng” từ phụ huynh?

Thi lớp 10 ở hà nội:  “Nóng” từ phụ huynh?
(PLVN) - Chỉ còn chưa đầy 1 tháng, kỳ thi vào lớp 10 ở Hà Nội sẽ chính thức bắt đầu. Không khí ôn luyện đang nóng lên từng ngày. Đặc biệt, từ khi Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố môn thi thứ 4 (Lịch sử), nhiều phụ huynh rốt ráo cho con tham gia các lớp ôn thi cấp tốc.

Xây dựng nhiều cách thức mới trong xét nghiệm Covid-19

Xây dựng nhiều cách thức mới trong xét nghiệm Covid-19
(PLVN) - Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế thống kê, trong đợt dịch này khoảng 60% bệnh nhân (BN) không có triệu chứng lâm sàng gây khó khăn cho truy vết, sàng lọc, thời gian ủ bệnh kéo dài 21 ngày. Do dó, xét nghiệm là chiến thuật quan trọng, nhất là xét nghiệm nhanh để khoanh vùng dập dịch hiệu quả; đồng thời triển khai nhiều giải pháp nâng công suất xét nghiệm. 

Bảo vệ khẩn cấp cho phụ nữ và trẻ em

Bảo vệ khẩn cấp cho phụ nữ và trẻ em
(PLVN) - Kết quả “Khảo sát nhu cầu dịch vụ xã hội khẩn cấp cho phụ nữ bị bạo lực và trẻ em bị xâm hại” do Trung tâm Phụ nữ và Phát triển thực hiện vừa công bố mới đây cho thấy thực trạng giải quyết các vụ việc bạo lực phụ nữ, xâm hại trẻ em chưa đáp ứng được nhu cầu của nạn nhân; một số mô hình hỗ trợ nạn nhân chưa kịp thời…
Tăng cường xét nghiệm,   tầm soát Covid-19 ở khu vực có nguy cơ

Tăng cường xét nghiệm, tầm soát Covid-19 ở khu vực có nguy cơ

(PLVN) - Bộ Y tế đề nghị tiếp tục chiến lược chống dịch xuyên suốt theo 5 nguyên tắc “Ngăn chặn, phát hiện, cách ly, khoanh vùng, dập dịch nhanh chóng ổn định tình hình”, thực hiện triệt để phương châm “4 tại chỗ”; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cấp ủy, lãnh đạo đơn vị.

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc

Đưa Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sống: Khơi dậy khát vọng phát triển  đất nước phồn vinh, hạnh phúc
(PLVN) - Khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc không chỉ là mơ ước mà còn mang tính thực tiễn trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước của cha ông ta. Với truyền thống yêu nước nồng nàn và những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam, đây chính là nguồn lực nội sinh tạo thành sức mạnh vĩ đại của dân tộc trong thời kỳ mới.

Ý thức và trách nhiệm công dân

Ý thức và trách nhiệm công dân
(PLVN) - Ý thức muốn nói ở đây chỉ trong phạm vi hẹp là nhận thức của con người và thể hiện ra bằng hành động đối với bản thân, gia đình mình, xã hội và đất nước. Ý thức đối với cộng đồng ngoài trách nhiệm, còn là nghĩa vụ của công dân.

Trưởng Ban Tuyên giáo TW chia sẻ khó khăn của cán bộ, chiến sĩ chốt chặn dịch COVID-19 trên tuyến biên giới

Trưởng Ban Tuyên giáo TW chia sẻ khó khăn của cán bộ, chiến sĩ chốt chặn dịch COVID-19 trên tuyến biên giới
(PLVN) - Tại huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, ông Nguyễn Trọng Nghĩa - Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cùng các ứng cử viên Đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 vừa có buổi tiếp xúc với hơn 150 cử tri là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người lao động các cơ quan huyện và cử tri xã Thanh Phước, huyện Gò Dầu.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương tiếp xúc cử tri, thăm Đồn biên phòng Tân Phú (Tây Ninh)

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương tiếp xúc cử tri, thăm Đồn biên phòng Tân Phú (Tây Ninh)

Đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa - Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương cùng các ứng cử viên Đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 vừa có buổi tiếp xúc với hơn 150 cử tri là cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người lao động các cơ quan huyện và cử tri xã Thanh Phước, huyện Gò Dầu (tỉnh Tây Ninh).

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó Tổng biên tập: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0888 033 376