Say đắm điệu múa xòe của dân tộc Thái

(PLVN) - Xòe là điệu múa dân gian phản ánh cuộc sống lao động và sự đấu tranh sinh tồn giữa con người với thiên nhiên; đồng thời thể hiện ước mơ về một cuộc sống thanh bình, ấm no, hạnh phúc của hàng triệu đồng bào dân tộc Thái ở vùng cao Tây Bắc.
Say đắm điệu múa xòe của dân tộc Thái Điệu múa xòe với khăn Piêu khi đang chụm lại để tạo thành hình bông hoa.

Nghệ thuật xòe Thái được coi là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống của đồng bào dân tộc Thái, được coi là sân chơi cho người dân giải trí sau những ngày lao động vất vả, cũng được coi là phương tiện giao tiếp, kết nối mọi người xích lại gần nhau hơn. Nghệ thuật múa xòe Thái đã có từ rất lâu đời, xuất phát từ lao động sản xuất, trong những dịp vui hội bản làng. 

Theo các già làng cho biết có tới 32 điệu xoè, nay chỉ còn giữ được một số điệu. Xoè vòng sôi nổi bao nhiêu thì xoè điệu nhẹ nhàng, tinh tế bấy nhiêu. Xoè khăn thì thật duyên dáng và hấp dẫn... Các cô gái Thái trong điệu xoè khăn với chiếc khăn Piêu truyền thống trong tay lúc chạm vào lúc mở ra từ từ từng cánh như bông hoa. Có lúc khăn lao nhanh trên đầu, lúc lại nhẹ nhàng quay trên vai, nghiêng nghiêng bên má, khi e thẹn xoay tròn trước ngực rồi lại dập dờn như cánh bướm mùa xuân.

Văn hóa Thái còn gìn giữ được sáu điệu xòe cổ, điệu “khắm khen” tức điệu nắm tay nhau vòng tròn, biểu hiện cho tình đoàn kết các dân tộc anh em trong cộng đồng người Việt, điệu “khấm khăn mời lẩu” tức nâng khăn mời rượu tỏ lòng yêu quý và mến khách, điệu “phá xí” tức bỏ bốn, tượng trưng cho bốn phương trời đất, sự đoàn kết trao đổi, tình cảm của con người, điệu “đổn hôn” tức tiến, lùi và nhào ra phía trước, lùi về sau thể hiện việc dẫu trời đất có giông bão, sóng gió nhưng tình cảm con người với con người luôn gắn chặt bên nhau, điệu “nhôm khăn” tức tung khăn thể hiện niềm vui mùa lúa thắng lợi, xây nhà mới, sinh con thêm cháu, cưới xin… điệu “ỏm lọm tốp mư” vòng tròn cổ tay thể hiện sự vui mừng gặp gỡ, bịn rịn khi chia tay nhau sau mỗi cuộc xòe.

Điệu Xòe điệu “ỏm lọm tốp mư” thể hiện sự vui mừng gặp gỡ.

Theo truyền thống của dân tộc Thái vào những ngày lễ, tết, ngày vui của dòng họ, gia đình, nhất là nhà đón khách quý… vòng xòe thường được tổ chức như một nghi lễ dân gian để đón mừng và bên ánh lửa bập bùng, bên hũ rượu cần tay trong tay tình cảm con người gần gũi, xiết chặt thể hiện nét đẹp truyền thống nhân văn sâu sắc.

Là dân cư nông nghiệp, người Thái thường tìm đến sinh sống cộng đồng thành bản gần nguồn nước ven sông, suối, định cư khá bền vững ở các thung lũng trù phú dưới chân đồi với cuộc sống làm lúa nước và phát nương làm rẫy, làm nghề rừng. Người Thái có nhiều phong tục tập quán truyền thống tốt đẹp, nền văn hóa đa dạng: thơ, hoa, văn, y phục, nhạc lý, làn điệu dân ca… và phải kể đến điệu múa xòe. Cuộc sống lao động đã hình thành nên một trong những nét đẹp truyền thống là vòng xòe, tiếng Thái là “Xóe voóng”.

Mọi người cùng nắm tay nhau múa theo điệu nhạc quanh hũ rượu cần.
Khi múa xòe người ta cầm tay nhau múa du dương nên xòe vòng còn có tên là: “xòe khăm khen”. Lúc trong bản có ngôi nhà sàn mới hoàn thành, chủ nhà làm lễ mừng nhà mới, bà con hàng xóm trong, ngoài bản kéo nhau đến mừng cho chủ nhân. Tiếng trống, chiêng nổi lên đan xen tiếng reo hò của nam thanh, nữ tú vòng xòe được hình thành. Vòng xòe có sức hút mãnh liệt và không phân biệt già trẻ, gái trai. Khi nhạc cụ truyền thống vang lên mọi người đều có thể tham gia vào vòng xòe, quây quần bên hũ rượu cần, vòng xòe không ngừng mở rộng.

Truyền thống xòe Thái nổi bật hơn, trầm bổng hơn, có nhạc xòe bằng khèn bè trống mõ với ống nứa, gõ vào nhau tạo ra những âm thanh làm nhạc nền cho người múa. Xòe Thái có khăn đỏ dài quàng qua cổ, tô điểm thêm bộ áo váy đẹp và rất riêng. Xòe Thái không gian nhỏ mà khuôn múa lớn, có không gian thu hút tới cả trăm, ngàn người tham gia, gọi là “đại xòe”.

Nét duyên dáng của cô gái Thái qua điệu múa xòe 

Sự tao nhã của múa xòe là cách mời bạn xòe của các thiếu nữ dân tộc Thái và phong tục mời rượu khi tham gia xòe. Những hàng cúc bướm lóng lánh, nụ cười duyên dáng, bàn tay mềm mại nâng chén rượu nồng làm đắm say lữ khách phương xa, tạo nên ấn tượng khó phai đối với ai từng một lần tham gia xòe vòng. Ngày nay đêm hội xòe hoa thể hiện sự đoàn kết trong niềm vui cuộc sống thanh bình, thể hiện sự mến khách của các dân tộc Tây Bắc.

Múa dân gian Thái là một trong những biểu hiện của nền văn hóa dân tộc. Nó là sự chắt lọc tinh hoa của phong tục tập quán mang tính tích cực của dân tộc. Những tinh hoa ấy được phát triển theo quy luật của cái đẹp mang bản sắc dân tộc; phản ánh sức sống và trình độ phát triển của cả cộng đồng, góp phần tạo nên sức mạnh của quốc gia và thể hiện bộ mặt của xã hội.

Bảo tồn, kế thừa và phát triển múa dân gian Thái là nhiệm vụ của các nhà nghiên cứu khoa học, của các cơ quan văn hóa. Và, đó là nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng nền nghệ thuật múa Việt Nam “Tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”./.

Nguyễn Tuấn - Như Dung
Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục
Trung tâm bản quyền tác giả âm nhạc 'thắng lớn' nhờ công nghệ 4.0

Trung tâm bản quyền tác giả âm nhạc 'thắng lớn' nhờ công nghệ 4.0

(PLVN) - Mạnh dạn chuyển đổi số, áp dụng công nghệ 4.0, tập trung nhân lực, kỹ thuật vào các lĩnh vực truyền thông, truyền hình nên hoạt động cấp phép của Trung tâm bản quyền tác giả âm nhạc vẫn giữ được đà tăng trưởng, số tiền sử dụng quyền tác giả âm nhạc đã thu là hơn 150 tỷ đồng, tăng 12 % so với năm 2019.

Đọc thêm

Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải tới phiên xử cựu bộ trưởng Bộ Công thương

Triệu tập nguyên Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải tới phiên xử cựu bộ trưởng Bộ Công thương
(PLVN) -  Theo kế hoạch, sáng 18/1, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội mở lại phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng trong vụ án "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "Vi phạm các quy định về quản lý đất đai" xảy ra tại Bộ Công Thương và Thành phố Hồ Chí Minh.

Những tội ác kinh hoàng của băng đảng khét tiếng tàn bạo nước Mỹ

Những tội ác kinh hoàng của băng đảng khét tiếng tàn bạo nước Mỹ
(PLVN) - Vấn đề tội phạm và người nhập cư bất hợp pháp tiếp tục lại hâm nóng bầu không khí chính trị tại Mỹ. Mới đây 14 thủ lĩnh băng đảng MS-13 tàn bạo nhất thế giới bị truy tố tội khủng bố và đây là hành động toàn diện nhất nhằm vào băng đảng nguy hiểm này. Tổng thống Donald Trump trước đây không ngần ngại dùng từ “súc vật” khi đề cập đến băng nhóm MS-13 (Mara Salvatrucha) nổi tiếng tàn bạo.

Tạm giữ hình sự tài xế xe tải ngủ gật gây tai nạn liên hoàn

Tạm giữ hình sự tài xế xe tải ngủ gật gây tai nạn liên hoàn
(PLVN) - Trong 6 người bị xe tải tông liên hoàn trên QL 91 thì 1 nữ sinh lớp 7 đã tử vong tại bệnh viện. Kết quả điều tra ban đầu cho thấy vào thời điểm xảy ra tai nạn, tài xế chỉ bị ngủ gật chứ không có nồng độ cồn hay sử dụng chất ma túy.  

Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo

Mối tình son sắt của “đệ nhất danh cầm” Nguyễn Vĩnh Bảo
(PLVN) - Cố giáo sư Trần Văn Khê từng đánh giá nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo là “hậu tổ đờn ca tài tử Nam bộ” và gọi là “đệ nhất danh cầm”. Ông là người duy nhất ở Việt Nam vừa là nhạc sư trình tấu, vừa là nhạc sư giảng dạy âm nhạc truyền thống, lại vừa là người cải tiến đàn tranh từ 16 dây thành đàn tranh 17, 19, 21 dây. Và, ít ai biết rằng, vị nhạc sư vừa rời “cõi tạm” có chuyện tình “khắc cốt ghi tâm” với người vợ hiền của mình.

Hiệp hội Súng trường Mỹ nộp đơn phá sản

Hiệp hội Súng trường Mỹ nộp đơn phá sản
(PLVN) - Ngay sau khi Hiệp hội Súng trường Mỹ (NRA) thông báo nộp hồ sơ phá sản và tìm cách hợp nhất ở Texas, một trong những nhà tài trợ của tổ chức này đã lên tiếng kiện chống phá sản do lãnh đạo NRA gian lận. 

Báo điện tử Pháp luật Việt Nam

Giấy phép xuất bản số 303/GP-BTTTT ngày 8/5/2015

Cơ quan chủ quản: Bộ Tư pháp

Tổng biên tập: Tiến sỹ Đào Văn Hội

Phó TBT: Trần Đức Vinh

Tòa soạn: Số 42/29 Nguyễn Chí Thanh, phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội

E-mail: baodientuphapluat@gmail.com

Hotline: 0353.63.63.55

Liên hệ quảng cáo: 0971.741.666‬