“Mở” trong áp dụng phong tục, tập quán về hôn nhân và gia đình

(PLVN) - Hiện nay, có rất nhiều phong tục, tập quán (PTTQ) trong hôn nhân và gia đình (HN&GĐ) được người dân các địa phương duy trì. Luật HN&GĐ năm 2014 đã chính thức ghi nhận việc áp dụng tập quán nhưng thực tế vẫn còn khó khăn cho các cơ quan có liên quan trong giải quyết các vụ việc về HN&GĐ và cũng chưa phát huy được tính chất tốt đẹp của tập quán mà chính Luật đặt ra. 
“Mở” trong áp dụng phong tục, tập quán về hôn nhân và gia đình Hình minh họa

Luật HN&GĐ 2014 đã nêu khái niệm tập quán về hôn nhân và gia đình. Theo đó, đây là quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng về quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hôn nhân và gia đình, được lặp đi, lặp lại trong một thời gian dài và được thừa nhận rộng rãi trong một vùng, miền hoặc cộng đồng.

Để bảo đảm tính khả thi trong quy định của Bộ luật Dân sự (BLDS) và luật khác có liên quan, tạo cơ chế pháp lý đầy đủ hơn trong giải quyết vụ việc dân sự (trong đó có quan hệ hôn nhân & gia đình), trên cơ sở kế thừa quy định của BLDS năm 1995, BLDS năm 2005, quy định của Luật Thương mại, Luật HN&GĐ... và thông lệ quốc tế, BLDS năm 2015 cũng quy định cụ thể hơn về việc áp dụng tập quán, áp dụng tương tự pháp luật.

Khoản 2 Điều 5, Điều 6 BLDS năm 2015 còn ghi nhận vị trí của tập quán là nguồn luật bổ sung có vị trí đầu tiên trong trường hợp pháp luật không quy định, sau đó mới đến các nguồn khác như quy định của pháp luật điều chỉnh quan hệ dân sự tương tự, nguyên tắc cơ bản của pháp luật, án lệ, lẽ công bằng. 

Tuy nhiên, tại một số địa phương như Lai Châu, Cao Bằng, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Quảng Ninh… hiện nay vẫn còn một số PTTQ ở những thôn bản vùng cao, vùng sâu, vùng xa như hiện tượng đặt dâu trước, tục ở rể (mặc dù chúng chỉ mang tính hình thức); tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết; việc đăng ký kết hôn không do UBND cấp xã thực hiện; cấm kết hôn giữa những người có họ trong phạm vi từ bốn đời trở lên; bắt buộc người phụ nữ góa chồng hoặc người đàn ông góa vợ, nếu kết hôn với người khác thì phải trả lại tiền cưới cho nhà chồng cũ hoặc nhà vợ cũ; đòi lại của cải, phạt vạ khi vợ, chồng ly hôn…

Với những tập quán trên, người ta vẫn cho rằng khó có thể xác định đâu là tập quán cần được kế thừa và phát huy hay tập quán nào cần được xóa bỏ vì quan niệm của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng, tầng lớp xã hội khác nhau. Do đó, việc đưa Luật HN&GĐ đi vào đời sống xã hội còn gặp nhiều khó khăn, nhất là ở các địa bàn ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người. 

Điển hình là, nhiều trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng mà không có đăng ký kết hôn, nhưng lại được cộng đồng dân cư nơi họ cư trú công nhận, bảo vệ. Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án căn cứ vào quy định của Luật HN&GĐ để tuyên bố không công nhận hôn nhân của các đương sự. Tuy nhiên, đương sự, gia đình và dòng họ hai bên thì không đồng tình với quyết định của Tòa án.

Cũng có trường hợp nam nữ khi kết hôn không vi phạm quy định của Luật về cấm kết hôn giữa những người có họ trong phạm ba đời, song theo tập quán, họ vẫn thuộc phạm vi quan hệ họ hàng không được kết hôn, bởi vậy, họ đã bị gia đình, cộng đồng không cho kết hôn hoặc không thừa nhận hôn nhân… Ngoài các trường hợp này, việc tranh chấp về các lễ vật, sính lễ trong ngày cưới, kết hôn cũng đang tiếp tục xảy ra và được giải quyết một cách không thống nhất... 

Nhiều ý kiến đề nghị, nếu thời gian tới sửa đổi, bổ sung Luật HN&GĐ cần pháp điển hóa một số PTTQ tiến bộ, phù hợp với thực tế đời sống xã hội thành những quy phạm trong Luật, nhằm điều chỉnh có hiệu quả quan hệ HN&GĐ đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, cũng phải quy định cụ thể trong Luật các điều kiện đảm bảo khi thực hiện việc áp dụng PTTQ để giải quyết các quan hệ HN&GĐ.

T.Công

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chính thức ra mắt sapphire 1 - “Ngọn hải đăng” của Vinhomes Ocean Park

Chính thức ra mắt sapphire 1 - “Ngọn hải đăng” của Vinhomes Ocean Park
(PLVN) - Ngày 14/07/2019, Công ty Cổ phần Vinhomes chính thức ra mắt phân khu căn hộ Sapphire 1 tại Thành phố Biển hồ Vinhomes Ocean Park. Sở hữu vị trí đắc địa với tầm nhìn hướng trực diện ra hồ trung tâm của dự án, Sapphire 1 được ví như “ngọn hải đăng” của Vinhomes Ocean Park.

Hé lộ sức mạnh máy bay ném bom “khủng” nhất của Mỹ, Nga, Trung Quốc

Hé lộ sức mạnh máy bay ném bom “khủng” nhất của Mỹ, Nga, Trung Quốc
(PLVN) - Các máy bay ném bom là một phần không thể thiếu trong bộ ba hạt nhân của các quốc gia hùng mạnh nhất về quân sự. Hãng tin Sputnik vừa có bài viết về sức mạnh của các phương tiện chiến đấu đáng gờm nhất của Lực lượng hàng không vũ trụ Nga, Không quân Mỹ và Không quân Trung Quốc.

Vấn nạn cô độc giết mòn người trẻ Hàn Quốc

Vấn nạn cô độc giết mòn người trẻ Hàn Quốc
(PLVN) - Trước đây người ta thường thắc mắc và cảm thấy kỳ lạ khi giới trẻ phương Tây thường thích làm mọi thứ một mình. Tuy nhiên, những năm gần đây, điều này càng trở nên “bình thường” và trở thành cách sống của một bộ phận giới trẻ Hàn Quốc. Họ chọn sống với chủ nghĩa độc thân, sống với chính mình, với quan niệm về hạnh phúc dần thay đổi.

Tội ác 26 năm bị giấu dưới khối bê tông

Tội ác 26 năm bị giấu dưới khối bê tông
(PLVN) - Vào dịp Giáng sinh năm 1992, tại khu phố thuộc Jacksonville, bang Florida, Mỹ, cô Bonnie Haim, 23 tuổi đã mở quà cùng cậu con trai 3 tuổi. Chồng của Bonnie, Michael Haim cũng quay video ghi lại khoảnh khắc hạnh phúc của gia đình. Song chưa đầy hai tuần sau, vào ngày 6/1/1993, cô Bonnie Haim biến mất một cách khó hiểu.
Kiểm tra quán karaoke mở quá giờ, phát hiện 30 nam nữ dương tính ma túy

Kiểm tra quán karaoke mở quá giờ, phát hiện 30 nam nữ dương tính ma túy

(PLVN) - Rạng sáng 15/7, Công an quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng bất ngờ đột kích vào quán karaoke trên đường Nguyễn Tất Thành, TP Đà Nẵng phát hiện hàng chục khách nam nữ có dấu hiệu sử dụng trái phép chất ma túy và 3 đối tượng có hành vi “Tàng trữ trái phép chất ma túy”, thu giữ nhiều gói ma túy tổng hợp. 

Đoàn cán bộ Bộ Tư pháp bắt đầu chuyến học tập, nghiên cứu tại Đại học Metropolitan, Vương quốc Anh

Đoàn cán bộ Bộ Tư pháp bắt đầu chuyến học tập, nghiên cứu tại Đại học Metropolitan, Vương quốc Anh
(PLVN) - Ngày 15/7, đoàn cán bộ của Bộ Tư pháp Việt Nam do bà Ngô Quỳnh Hoa, Phó Vụ trưởng Vụ Phổ biến giáo dục pháp luật Bộ Tư pháp làm Trưởng đoàn bắt đầu chuyến học tập, nghiên cứu chuyên sâu về bổ trợ tư pháp và trọng tài thương mại quốc tế tại  Đại học Metropolitan, Vương quốc Anh trong thời gian từ 13 - 22/7. 

Hướng tới tổng kết các Nghị quyết lớn về kinh tế nông lâm nghiệp

Hướng tới tổng kết các Nghị quyết lớn về kinh tế nông lâm nghiệp
“Cần sớm đánh giá để xây dựng cơ chế, chính sách và dự toán kinh phí trong đầu tư công trung hạn để triển khai kịp thời ngay khi bắt đầu giai đoạn 2021-2025”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh khi chủ trì họp để chuẩn bị tổng kết nhiều Nghị quyết của Trung ương.

Vụ người chơi hốt hụi gần 2 tỉ đồng rồi “xù” ở Bạc Liêu: Có thể xử lý hình sự!

Vụ người chơi hốt hụi gần 2 tỉ đồng rồi “xù” ở Bạc Liêu: Có thể xử lý hình sự!
(PLVN) - Trong đơn thư gửi Báo PLVN, bà Lý Thị Hường  tố cáo bà Phan Thị Hường tham gia chơi 42 dây hụi do bà làm chủ và đã bốc xong cả 42 dây (trị giá 1,83 tỷ đồng) nhưng sau đó không đóng tiền. Bà Lý Thị Hường đành phải gửi đơn tố cáo bà Phan Thị Hường ra cơ quan điều tra nhưng Công an xác định người chơi hụi chỉ tham gia và nợ có 3 dây hụi, hành vi không có dấu hiệu hình sự nên không khởi tố vụ án.

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%