Thế giới lo ngại chạy đua vũ trang 'không thể kiểm soát'

(PLO) - Một tháng sau khi Tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ sẽ rút khỏi Hiệp ước lực lượng tên lửa hạt nhân tầm ngắn (INF), Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo giữa tuần này đã ra tối hậu thư, cho Nga 60 ngày để tuân thủ hiệp ước nếu không Mỹ sẽ chính thức từ bỏ các nghĩa vụ theo thỏa thuận.
Thế giới lo ngại chạy đua vũ trang 'không thể kiểm soát' Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo

“Tối hậu thư” của Mỹ

Ngày 4/12, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cảnh báo Nga rằng Mỹ sẽ rút khỏi INF nếu Nga không phá hủy các tên lửa mà theo Washington đã vi phạm hiệp ước trong vòng 60 ngày. “Mỹ tuyên bố Nga đã vi phạm nghiêm trọng hiệp ước và chúng tôi sẽ đình chỉ các nghĩa vụ của chúng tôi trong vòng 60 ngày nếu Nga không trở lại tuân thủ hiệp ước một cách hoàn toàn và có thể kiểm chứng”, ông Pompeo tuyên bố sau cuộc họp với các ngoại trưởng NATO.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, Nga đã phát triển nhiều tiểu đoàn tên lửa hành trình tầm trung với tên gọi Novator 9M729 – hay còn được biết đến với tên lửa SSC-8 - có tầm bắn khiến chúng trở thành một mối đe dọa trực tiếp với châu Âu. Ông Pompeo cũng cho rằng việc làm của Nga làm suy yếu nghiêm trọng an ninh quốc gia của Mỹ cũng như các đồng minh và đối tác của nước này và đó là lý do Mỹ không muốn tiếp tục duy trì thỏa thuận.

Các đồng minh NATO tại cuộc họp, dẫn đầu là Đức, đã thúc giục ông Pompeo tạo cơ hội ngoại giao cuối cùng trước khi Mỹ rút khỏi hiệp ước vì lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới ở châu Âu. Đổi lại, các ngoại trưởng NATO tại hội nghị nhất trí với đánh giá của Washington rằng hệ thống tên lửa mới của Nga đã vi phạm INF. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã lên tiếng thúc giục Nga không nên bỏ lỡ “cơ hội cuối cùng” để duy trì thỏa thuận kiểm soát hạt nhân chủ chốt giữa Nga và Mỹ. Ông Stoltenberg cũng cho rằng đã đến lúc chuẩn bị cho sự sụp đổ của thỏa thuận vốn được xem là một phần quan trọng trong kiến trúc kiểm soát vũ khí toàn cầu. 

Ngoại trưởng Mỹ cũng ngỏ ý cho biết Washington sẽ “buộc phải khôi phục sự cân bằng quân sự ở châu Âu” sau giai đoạn 60 ngày kể từ khi ông ra tối hậu thư với Nga nhưng không cho biết chi tiết về ý định của Mỹ. Mặc dù vậy nhưng ông Pompeo cũng khẳng định các cuộc thử nghiệm và triển khai tên lửa mới của nước này sẽ không được tiến hành cho đến khi việc Mỹ rút khỏi hiệp ước được xác nhận.

Về phía Nga, ngày 5/12, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova xác nhận Đại sứ quán Mỹ tại Nga đã chuyển một công hàm vào tối hôm 4/12, trong đó cho biết Mỹ sẽ đình chỉ việc thực thi các nghĩa vụ của mình theo INF sau 60 ngày tới nếu Nga không tuân thủ các điều kiện đã đặt ra. Tuy nhiên, bà Zakharova khẳng định cáo buộc Nga không tuân thủ INF do Mỹ đưa ra là hoàn toàn vô căn cứ. Đại diện Bộ ngoại giao Nga cũng cho rằng Mỹ vẫn chưa cung cấp được bất cứ bằng chứng nào chứng tỏ Nga vi phạm hiệp ước. Trước đó, trong phản ứng đầu tiên, bà Zakharova khẳng định Nga vẫn đang tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản trong INF và Washington biết rõ điều này.

 Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Hạ viện Nga Yuri Shvytkin cho rằng việc Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận sẽ phá hủy sự ổn định tại châu Âu, đồng thời nhấn mạnh Moscow chưa bao giờ rút khỏi INF và rằng chính Mỹ mới là bên vi phạm. Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Hạ viện Nga cũng tuyên bố nếu Mỹ quyết định rút khỏi INF thì Nga sẽ buộc phải đáp trả bằng các biện pháp thích ứng nhằm duy trì cân bằng lực lượng. Phía Nga tiếp tục khẳng định hệ thống tên lửa SSC-8 vốn là trung tâm của những cáo buộc không vượt phạm vi tên lửa trong hiệp ước. Còn Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cáo buộc Mỹ đã “uốn cong sự thật” để đạt được mục tiêu của nước này là rút khỏi hiệp ước.

Cân bằng lực lượng hạt nhân toàn cầu

Hiệp ước mang tính bước ngoặt

Hiệp ước INF được Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev ký ngày 8/12/1987, theo đó cấm toàn bộ các tên lửa hạt nhân và phi hạt nhân tầm trung và tầm ngắn, tức có tầm bắn từ 500 km tới 5.500 km, trừ tên lửa được phóng từ trên biển.

Cơ sở cho việc ký kết INF chính là tình trạng bất ổn xuất phát từ việc Liên Xô triển khai các tên lửa đạn đạo SS-20 và Mỹ cũng đáp trả bằng việc triển khai các tên lửa Pershing II. Thực hiện hiệp ước INF mang tính bước ngoặt, đến năm 1991, Mỹ và Nga đã tiêu hủy gần 2.700 tên lửa. Hiệp ước này cũng tạo cơ sở đưa Chiến tranh Lạnh dần đi đến hồi kết. Nói một cách ngắn gọn, hiệp ước này đã giúp phần lớn các đầu đạn hạt nhân không xuất hiện tại châu Âu trong 30 năm qua.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Nga và Mỹ thường xuyên tranh cãi về việc thực hiện INF và cáo buộc nhau phá vỡ thoả thuận. Năm 2014, Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là ông Barack Obama cũng đã cáo buộc Nga vi phạm INF khi thử tên lửa hành trình 9M729 mà phía Mỹ cho rằng có tầm bắn lên đến 5.500km. Song, ông Obama đã chọn không rút khỏi thỏa thuận vì áp lực của các lãnh đạo châu Âu cho rằng động thái như vậy có thể tái khởi động một cuộc chạy đua vũ trang. NATO cho rằng tên lửa hành trình mang đầu đạn hạt nhân của Nga có khả năng di động, khó bị phát hiện và có thể bắn tới các thành phố của châu Âu với rất ít hoặc không có cảnh báo, thay đổi đáng kể tình hình an ninh ở “lục địa già”.

Ngày 30/10 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã khiến thế giới lo ngại khi tuyên bố Mỹ sẽ rút khỏi INF và xây dựng kho vũ khí hạt nhân của Mỹ “cho đến khi người ta phải suy nghĩ và hành động một cách minh mẫn”. Tổng thống Nga Putin khi đó cũng đã cảnh báo về việc các nước rời khỏi thỏa thuận và xa hơn là không thể gia hạn một thỏa thuận kiểm soát vũ khí chủ chốt khác có tên New START sẽ khởi động một cuộc chạy đua vũ trang mới, đồng thời đẩy châu Âu vào nguy hiểm. Một ngày trước tuyên bố của Ngoại trưởng Pompeo, ông Trump đã nói rằng ông muốn thảo luận với ông Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để ngăn chặn khả năng xảy ra một cuộc chạy đua vũ trang lớn và không thể kiểm soát. 

Tại Brussels, người phụ trách các hoạt động ngoại giao của EU Federica Mogherini cảnh báo rằng châu Âu không muốn thêm một lần nữa trở thành chiến trường cho các cường quốc trên toàn cầu như ở thời kỳ Chiến tranh Lạnh và thúc giục Nga, Mỹ cứu thỏa thuận. “INF đã đảm bảo hòa bình và an ninh ở châu Âu trong 30 năm nay”, bà Mogherini nhấn mạnh trước khi bước vào các cuộc thảo luận với các ngoại trưởng NATO.

Có xảy ra một cuộc chạy đua vũ trang?

Trong phát biểu một ngày sau tối hậu thư của Mỹ, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng tuyên bố của ông Pompeo thực chất chỉ là màn tung hỏa mù vì Mỹ vốn đã quyết định phá bỏ INF. “Họ nghĩ rằng chúng tôi sẽ không biết”, người đứng đầu Điện Kremlin nói về thông tin Bộ Quốc phòng Mỹ đã phân bổ một khoản ngân sách để phát triển các tên lửa bị cấm theo hiệp ước. Ông Putin khẳng định Nga phản đối việc hủy bỏ thỏa thuận. “Nhưng nếu chuyện đó xảy ra, chúng tôi cũng sẽ có phản ứng phù hợp”, ông nhấn mạnh.

Tổng thống Nga cũng cho rằng hiện đã có hơn 10 nước đang phát triển các tên lửa tầm trung bị cấm theo INF. “Rõ ràng các đối tác của Mỹ hiện tin rằng tình hình đã thay đổi nhiều đến mức Mỹ cũng có những vũ khí như vậy. Vậy câu trả lời của chúng tôi là gì? Đơn giản là chúng tôi cũng sẽ làm vậy”, ông Putin nói. Ông Valery Gerasimov – Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang của Nga – trước đó cũng tuyên bố Moscow sẽ tăng cường năng lực của các vũ khí hạt nhân chiến lược phóng từ mặt đất của nước này.

Các chuyên gia cũng đã lên tiếng cảnh báo về cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất trong việc kiểm soát vũ khí hạt nhân khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước INF. Ông Jon B. Wolfsthal – một chuyên gia về vũ khí hạt nhân từng làm việc tại Hội đồng an ninh quốc gia của Mỹ dưới thời ông Obama – cho rằng việc Mỹ rút khỏi INF sẽ làm xói mòn tình trạng ổn định hạt nhân trên toàn cầu và có tác động xấu đến bất cứ thỏa thuận về vũ khí hạt nhân nào có thể đạt được giữa Nga và Mỹ trong tương lai. Còn Chuẩn đô đốc John Kirby – từng là người phát ngôn của Bộ ngoại giao Mỹ, hiện là một nhà phân tích về quân sự và ngoại giao – cũng cho rằng hiệp ước INF không nhằm giải quyết tất cả các vấn đề giữa Mỹ với Liên Xô nhưng nó là một biện pháp để tạo sự ổn định chiến lược ở châu Âu ở cả bối cảnh 30 năm trước và hiện nay.

Một số nhà quan sát cũng cho rằng các bên cần phải có thêm những động thái mới để cứu vãn thỏa thuận. “Bày tỏ hy vọng như ông Pompeo đã làm, rằng Nga sẽ quay trở lại tuân thủ INF trong 60 ngày không phải là chiến lược. Các lựa chọn ngoại giao để giải quyết cuộc khủng hoảng liên quan đến hiệp ước là không thiếu. Nếu Mỹ, các đồng minh và Nga nghiêm túc về việc cứu thỏa thuận thì thời gian từ nay đến tháng 2 cần phải được sử dụng hiệu quả để theo đuổi một giải pháp có thể giải quyết được những lo ngại của Mỹ và Nga”, ông Kingston Reif – Giám đốc chương trình nghiên cứu về giải giáp tại Liên hiệp kiểm soát vũ khí nói.

Trên thực tế, INF là hiệp ước song phương giữa Mỹ và Nga – khi đó là Liên Xô. Do đó, thỏa thuận này không áp đặt hạn chế nào với các cường quốc quân sự khác như Trung Quốc. Tại cuộc họp với các ngoại trưởng NATO, ông Pompeo cũng nói rằng không có lý do gì để Mỹ tiếp tục nhường lợi thế quân sự quan trọng cho các cường quốc đối thủ. Chính vì vậy, NATO cũng đã tuyên bố việc cứu vãn thỏa thuận hiện nay là “tùy vào Nga”. 

Tâm An

Ý kiến bạn đọc

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Đọc thêm

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0

26 năm lần gia phả truy ra thủ phạm vụ án mạng: Phá án kiểu 0.4 thời 4.0
(PLVN) - Tòa án ở thành phố Lancaster thuộc bang Pennsylvania của nước Mỹ vừa tuyên một người đàn ông 50 tuổi án tù chung thân về tội đã tấn công, đánh đập, cưỡng hiếp và sát hại một nữ giáo viên vào tháng 12/1992. Tức là người này phạm tội cách đây đã 26 năm mà đến tận bây giờ mới bị đưa ra xét xử và tuyên án. Lý do đơn giản chỉ là mãi đến vừa rồi thủ phạm mới bị lần ra và bắt giữ. 

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa

Giới nhà giàu săn lùng “đá trời” – “miếng mồi” cho những siêu lừa
(PLVN) - Độc, quý hiếm là những đặc tính khiến cho thiên thạch lâu nay trở thành những món đồ thu hút sự quan tâm của giới có tiền. Tuy nhiên, cũng chính vì hiếm, vì tính “độc nhất vô nhị” của những thiên thạch mà việc xác minh tính thật – giả của chúng trở nên khó khăn. Nhiều vụ lừa đảo bán thiên thạch đã được ghi nhận trong thời gian qua.

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm

Khẩn trương triển khai theo dõi lĩnh vực trọng tâm, liên ngành về bảo hiểm
(PLVN) - Ngày 22/2, Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật (THPL) Đặng Thanh Sơn đã có buổi làm việc với một số đơn vị thuộc Bộ và đại diện một số bộ, ngành liên quan nhằm triển khai Quyết định số 3072/QĐ-BTP của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Kế hoạch theo dõi tình hình THPL trong lĩnh vực trọng tâm, liên ngành (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động) và lĩnh vực trọng tâm của Bộ Tư pháp (hòa giải ở cơ sở và kiểm tra tình hình ban hành văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo của Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương cấp tỉnh) năm 2019.

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!

Giá như anh chị biết thương đứa em tật nguyền!
(PLVN) - Trong quá trình hành nghề, Luật sư (LS) Nguyễn Đình Thuận gặp không ít những câu chuyện đau lòng từ các vụ án mà mình tham gia. Tuy nhiên, có một vụ án mà ông mãi day dứt không yên, luôn làm ông suy nghĩ về đạo lý, mối thâm tình ruột thịt bị xói mòn. 

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc

Thủ tục thời gian cấp lại sổ bảo hiểm xã hội khi bị thất lạc
(PLVN) - Bạn đọc Nguyễn Ngọc Khánh (Cao Bằng) hỏi: Trước đây, tôi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) và đã được cấp sổ BHXH. Hiện nay tôi đang trong thời gian nghỉ việc nhưng bị mất sổ BHXH. Vậy, tôi có thể đề nghị cấp lại sổ BHXH ở đâu? Hồ sơ thủ tục gồm những giấy tờ gì? Thời gian cấp lại là bao lâu?
Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

Trẻ em ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm: Phạt ai?

(PLVN) - Dù các phương tiện thông tin đại chúng và nhà trường đã nỗ lực tuyên truyền, nhưng nhiều trẻ em từ 06 tuổi ngồi trên xe máy vẫn không đội mũ bảo hiểm. Bên cạnh ý thức kém về an toàn trong giao thông đường bộ, nhiều người lớn không hề có kiến thức về việc hành vi đó vi phạm pháp luật như thế nào. Luật sư Lê Thu Hiền (Công ty Luật Kim Minh Châu, Đoàn Luật sư Hà Nội) tư vấn về vấn đề này.

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính

11 nhiệm vụ trọng tâm về tổ chức cán bộ và pháp luật hình sự - hành chính
(PLVN) - Mới đây, Lãnh đạo Bộ đã phê duyệt Kế hoạch công tác năm 2019 của Vụ Pháp luật hình sự - hành chính và Vụ Tổ chức cán bộ. Theo đó, đã thông qua rất nhiều nhiệm vụ cụ thể cho 2 đơn vị, đặc biệt nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực pháp luật hình sự - hành chính và 7 nhiệm vụ trọng tâm về công tác tổ chức cán bộ.

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”

Nghi vấn chiếm giữ căn nhà đồng thừa kế: “Tôi bị tín dụng đen “gí” quá nên mới đánh liều”
(PLVN) - Như PLVN đã phản ánh, bà Nguyễn Ngọc Trâm (SN 1977) có đơn phản ánh căn nhà số 92/2, đường Trường Sa (phường 17, quận Bình Thạnh, TP HCM) là tài sản đồng thừa kế của bà và em trai Nguyễn Minh Trí (SN 1980). Mới đây em trai bà lén mang đi “cầm cố” cho ông Nguyễn Trần Tấn Phát (SN 1984) và bà Lê Đoan Trang Mai Hà (SN 1984, được cho là vợ chồng).

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng

Già làng Cơ Tu hé lộ sức mạnh của bùa hộ mệnh nanh heo rừng
(PLVN) - Với đồng bào dân tộc miền núi Quảng Nam, heo rừng là loài động vật có sức mạnh và gần gũi với con người. Không những mang giá trị văn hóa, chiếc nanh heo còn là “bùa hộ mệnh” vô cùng quý giá mà người dân nào cũng muốn đeo trên người hay cất giữ trong nhà.

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”

“Bông hồng thép” vẫn nở hoa dù… ung thư vú “gọi tên”
(PLVN) - Chồng mắc bệnh nan y, hai con nhỏ thơ dại... chị Nguyễn Thị Hương (SN 1967, ở Thanh Xuân, Hà Nội) hơn 20 năm qua vốn đã trở thành trụ cột của gia đình. Bởi vậy, khi biết bản thân mắc ung thư vú, bầu trời đối với chị dường như sụp đổ. Nhưng suốt 7 năm qua, chị Hương chưa một lần cho phép bản thân gục ngã.

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm

Người dân mòn mỏi chờ di chuyển bãi rác ô nhiễm
(PLVN) - Bãi rác thôn Ghép (xã Thái Đào, Lạng Giang, Bắc Giang) chỉ có diện tích vài trăm m2 nhưng phải “cõng” khối lượng rác thải khổng lồ từ hầu hết các thôn trên địa bàn xã. Tại đây không có biện pháp xử lý rác triệt để khiến cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Thậm chí một số gia đình phải gửi con nhỏ đi nơi khác để tránh ô nhiễm.

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ

Những nghệ sĩ thành công lặng lẽ
(PLVN) - Làng giải trí là một thế giới đầy hào quang nhưng cũng đầy khốc liệt, nơi mà người ta sẩy chân là đánh mất mình, đi chậm lại bị vượt qua, cũ đi là bị đào thải. Nhưng ngạc nhiên thay, đó cũng là nơi dung chứa những nghệ sĩ đầy giản dị, không dặm phấn thêu hoa cho chính mình, nhưng vẫn có chỗ đứng bền bỉ trong lòng khán giả.
Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

Người thầy gieo mầm xanh nơi vùng cao

(PLVN) - Đã gần 40 năm kể từ ngày bước chân lên vùng miền núi Nam Đông dạy học, thầy giáo, Nhà giáo ưu tú Lê Quang Thẩm, nay là Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã “gieo” con chữ cho các học sinh vùng dân tộc thiểu số huyện miền núi Nam Đông. 

31.1°C

Hà Nội

SJC Hà Nội

Mua vào 36.520

Bán ra 36.520

VNIndex

3.41 0.37%