Phim về sử Việt liệu đã đủ hấp dẫn?

Hình minh họa.
Hình minh họa.
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Với mỗi quốc gia, phim lịch sử luôn có một vị trí quan trọng trong nền điện ảnh. Không chỉ mang tính nghệ thuật và giải trí, hơn cả phim lịch sử còn mang tính giáo dục cao. Vậy nhưng, trước thực trạng phim về sử Việt không chỉ ít về số lượng mà đôi khi kém cả về chất lượng đã và đang là rào cản tác động trực tiếp đến thế hệ trẻ trong việc học lịch sử nước ta.

Thế hệ trẻ thuộc Sử bạn hơn Sử ta

Những năm gần đây, không ít lần cộng đồng mạng “dậy sóng” trước những trường hợp nhầm lẫn kiến thức lịch sử được phát trên sóng truyền hình. Còn nhớ trong chương trình Chuyển động 24 của VTV1 phát sóng vào năm 2015, với nội dung phỏng vấn một loạt học sinh với câu hỏi chung “Quang Trung và Nguyễn Huệ có mối quan hệ gì với nhau?”. Câu trả lời đã khiến người xem “ngã ngửa” khi cậu bé trả lời: “Con học Trường Nguyễn Du, mà Nguyễn Du chính là ông Quang Trung”. Sau khi chương trình được phát sóng, nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra gay gắt, dư luận truy tìm xem việc các bạn trẻ thiếu kiến thức cơ bản và thờ ơ với môn Lịch sử là do ai. Rất nhiều ý kiến cho rằng đây là hệ quả tất yếu của việc xem nhẹ kiến thức lịch sử, trong đó trách nhiệm chính thuộc về chương trình dạy - học cũng như cách thức tuyên truyền về lịch sử thời gian qua.

Cho đến hiện tại, sau hơn 7 năm kể từ khi chương trình trên phát sóng, kiến thức về lịch sử của thế hệ trẻ nước ta vẫn không “khá khẩm” hơn là mấy. Thực trạng này được thể hiện rõ qua điểm trung bình môn Lịch sử của học sinh THPT, điểm số thường rất thấp, các em học lịch sử cơ bản là để đối phó chứ không phải xuất phát từ niềm đam mê tìm hiểu lịch sử dân tộc. Năm 2016 đến 2020, lịch sử có điểm trung bình 4,44. Hầu hết điểm trung bình môn Lịch sử đều đứng vị trí bét hoặc xếp thứ hai từ dưới lên. Số thí sinh đạt điểm dưới trung bình chiếm tỷ lệ trên 70%.

Những con số biết nói kia như đang cảnh tỉnh chúng ta trước thực trạng báo động khi thế hệ trẻ, nhất là các bạn học sinh đang ngày càng thờ ơ với lịch sử. Phải chăng cách truyền đạt lịch sử đang khiến các bạn cảm thấy gò bó và ép buộc. Việc học thuộc các sự kiện lịch sử một cách sáo rỗng đang khiến thế hệ trẻ Việt trở thành những người học vẹt mà không hiểu được bản chất.

Vậy nhưng, có một nghịch lý mà nhiều người Việt gật gù đồng ý đó là một bộ phận người trẻ Việt còn thuộc Sử bạn hơn Sử ta. Điển hình như việc dù môn Lịch sử đã được giảng dạy suốt 12 năm nhưng nhiều bạn trẻ vẫn không nhớ Sử ta, trong khi có thể thuộc nằm lòng từ lịch sử đến dã sử Trung Hoa.

Dạo quanh mạng xã hội không khó để nhìn thấy những hội nhóm “Nghiện phim cổ trang Trung Quốc” hay “Hội nghiền phim Trung” với số lượng thành viên lên tới hàng trăm nghìn người. Trong đó là vô vàn những bài viết phân tích, những cuộc thảo luận về lịch sử Trung Hoa qua phim ảnh, ai cũng tường tận Sử nước bạn như những nhà văn hoá chính hiệu.

Rồi người ta có thể kể tên thông thạo thứ tự các triều đại Trung Quốc từ thời Tống đến hiện tại, biết rõ tiểu sử những anh hùng của Trung Quốc như Hạng Vũ, Hàn Tín, Tần Quỳnh… Tóm tắt đầy đủ Tam quốc diễn nghĩa, Ngũ đại thập quốc, Thủy hử… Nhưng khi nhắc đến lịch sử Việt Nam thì lại: “Quang Trung và Nguyễn Huệ là hai anh em” hoặc “Lê Lợi là cha của Lê Lai”.

Bạn Lan Ngọc (20 tuổi, Hưng Yên), một “nghiện phim” Trung Quốc chân chính tâm tình: “Mình rất hay xem phim Trung Quốc, đặc biệt là thể loại phim cổ trang như “Võ Mỵ Nương truyền kỳ”, “Đại chiến xích bích”. Qua những bộ phim đó mình có thể vừa giải trí, vừa tiếp thu thêm kiến thức về lịch sử cũng như văn hoá Trung Quốc, mình thấy khá hay và thích thú. Từ việc xem phim đó mình đã bắt đầu có hứng thú tìm hiểu sâu hơn về lịch sử của Trung Quốc”…

Dù không muốn thừa nhận nhưng trước thực trạng phim Trung Quốc tràn ngập màn ảnh nhỏ cho thấy việc thế hệ trẻ thuộc Sử bạn hơn Sử ta là một thực tế đáng buồn hiện nay. Qua thực tế này, ta có thể thấy được nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là Trung Quốc đã chọn điện ảnh là một trong những kênh quan trọng nhất để truyền thụ lịch sử dân tộc một cách hiệu quả, dễ tiếp nhận, dễ nhớ và rất hấp dẫn. Chính điều đó đã giúp lịch sử nước họ được người dân thế giới không chỉ thuộc mà còn hiểu biết sâu sắc.

Phim về sử Việt chưa hấp dẫn người xem. (Ảnh minh họa)

Phim về sử Việt chưa hấp dẫn người xem. (Ảnh minh họa)

Trong khi đó, những bộ phim về lịch sử tại Việt Nam so với các nền điện ảnh phát triển trên thế giới và trong khu vực có số lượng vô cùng ít. Nếu có thì chất lượng phim cũng không được khán giả đánh giá cao, nhiều phim chỉ dừng lại ở mức minh hoạ cho kiến thức lịch sử, chưa thu hút được khán giả. Trong những năm qua, có chưa đến 10 phim sử Việt ra rạp với chất lượng phần lớn gây tranh cãi.

Theo bạn đọc Minh Tuấn (28 tuổi, Hà Nội), sau chục năm đổi mới chúng ta vẫn chưa có những bộ phim lịch sử xứng tầm: “Mình là một người yêu thích và tìm hiểu lịch sử, hầu hết những bộ phim về lịch sử Việt Nam mình đều xem qua. Nhưng đa số đều không phải tác phẩm thực thụ mà được làm với mục đích tuyên truyền. Thế nhưng, cách tuyên truyền lại chưa hiệu quả, nội dung quá ảo diệu, thiếu logic, ca ngợi một chiều và không tôn trọng sự thật khách quan. Đó là lý do phim lịch sử Việt Nam không cuốn hút được khán giả, xem phim xong không mấy ai nhớ về nội dung, nhân vật trong phim…”, Tuấn chia sẻ.

Câu hỏi được đặt ra suốt bao năm qua vẫn chưa có lời giải đó là chúng ta không thiếu nhân tài, tướng giỏi, những vị vua anh minh, những quân sư tài trí, những nhân vật lịch sử xứng tầm như: Trần Nhân Tông, Lý Nam Đế, Đinh Bộ Lĩnh, Mai Thúc Loan, Lý Thường Kiệt,… Hay những trận chiến vẻ vang chấn động thế giới như trận Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa hay Điện Biên Phủ… Sử Việt hấp dẫn là vậy nhưng sao những bộ phim lịch sử thật sự chất lượng, truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt vẫn còn vắng bóng.

Phim về sử Việt và những thách thức

Phim lịch sử không chỉ sở hữu giá trị nghệ thuật mà còn mang lại giá trị lịch sử, xã hội, thời đại rất lớn. Giá trị như vậy thế nhưng tại Việt Nam dòng phim này chưa được khai thác nhiều, nếu có dấu ấn để lại trong lòng khán giả cũng rất mờ nhạt. Lý giải cho vấn đề này chính bởi những thách thức chưa thể vượt qua của phim sử Việt.

Đầu tiên, thách thức lớn nhất chính là kinh phí. Ở Việt Nam, để sản xuất ra một bộ phim lịch sử cần đầu tư rất nhiều tiền vào bối cảnh, phục trang, đạo cụ. Không những vậy, về kỹ thuật, để phục dựng trang phục, đồ nghề, lối sống hay rộng hơn là một xã hội xưa quả không dễ. Vấn đề nằm ở chỗ, nếu không đầu tư, phim lịch sử sẽ thiếu chất “sử” của một thời quá khứ. Vì vậy, rất ít hãng phim tư nhân nào nuôi tham vọng làm phim lịch sử khi phải bỏ ra một số tiền lớn trong khi hứa hẹn thu về chưa thấy đâu.

Cho tới nay, phần lớn các phim lịch sử, chiến tranh cách mạng đều do Nhà nước đặt hàng. Những phim này thường thoải mái hơn trong nguồn vốn và được đầu tư “khủng”. Thế nhưng, thách thức mà những bộ phim này gặp phải là sự ngần ngại của khán giả Việt trước các tác phẩm lịch sử do Nhà nước đầu tư. Bởi nội dung thường nặng tuyên truyền mà thiếu hấp dẫn, không được như kỳ vọng về nghệ thuật.

Chính thách thức này là rào cản lớn nhất khiến phim sử Việt không thu hút được khán giả chứ không phải người trẻ thờ ơ với lịch sử dân tộc. Bởi nếu thờ ơ thì tất cả những gì gì liên quan đến phạm trù “lịch sử dân tộc” đều sẽ bị ngó lơ mới phải. Nhưng không, đối chiếu với một cách học lịch sử qua mạng như trên kênh Youtube Tuấn Tiền Tỉ - một Youtuber chuyên làm những video đàm đạo lịch sử sẽ thấy khác biệt hẳn. Với hơn 1,5 triệu người theo dõi, series Đàm đạo lịch sử của Tuấn thu hút lượng xem rất lớn, với hàng ngàn bình luận trao đổi. Nhiều người đã trở thành “fan cứng” của sử Việt khi xem xong những clip trên.

Đây là một minh chứng cho thấy, chỉ cần là nội dung hấp dẫn thì dù bất cứ đề tài nào và chiếu ở đâu cũng sẽ luôn được khán giả tiếp nhận, ủng hộ. Phim lịch sử cần nhiều hơn nữa sự táo bạo trong cách làm, cách tư duy trong nội dung, cách truyền tải thu hút khán giả để thực sự trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu cho khán giả Việt. Không thể để tình trạng khán giả tới rạp chỉ để xem những phim sử của nước ngoài mà “quên” phim sử ta.

Giải pháp cho khó khăn này có lẽ là sự kết hợp giữa Nhà nước và tư nhân. Một bên có kinh phí, một bên có nội dung. Cả hai cùng giảm bớt gánh nặng và cùng hợp sức chung vai làm những phim truyện lịch sử ở một tầm vóc mới, cả về quy mô, bối cảnh, nhân lực, vật lực và tư duy hoàn toàn khác biệt.

Hy vọng rằng trong thời gian tới phim sử Việt sẽ có những hướng đi mới để tiếp cận khán giả, nhất là khán giả trẻ nhanh và hiệu quả nhất. Để hình thành một thế hệ trẻ không hề thờ ơ và luôn day dứt với lịch sử dân tộc.

Tin cùng chuyên mục

VĐV cầu lông Nguyễn Thùy Linh tuyên thệ tại lễ xuất quân dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam ngày 17/7. (Nguồn: Cục TDTT)

Thể thao Việt Nam đã sẵn sàng tới đấu trường Olympic

(PLVN) - Ngày 23/7 tới đây, Đoàn Thể thao Việt Nam sẽ lên đường sang Pháp tham dự đấu trường đỉnh cao Olympic. Một tấm huy chương của Olympic dù là vàng, bạc hay đồng đều rất cao quý. Người hâm mộ nước nhà đang chờ đón tin vui từ các vận động viên (VĐV).

Đọc thêm

Cần Thơ tổ chức ra mắt 35 đầu sách

Cần Thơ tổ chức ra mắt 35 đầu sách
(PLVN) -  Ngày 19/7, Hội Nhà văn TP Cần Thơ tổ chức Lễ ra mắt sách tập thể với 34 đầu sách của 24 tác giả là Hội viên Hội Nhà văn TP Cần Thơ và 1 tập sách in chung.

"Sàn giao dịch trâu bò" lớn nhất Tây Bắc

Chợ trâu Bắc Hà (Lào Cai) là một trong những chợ trâu lớn nhất Tây Bắc
(PLVN) - Chợ trâu Bắc Hà (Lào Cai) là một trong những chợ trâu lớn nhất Tây Bắc. Mỗi phiên chợ có đến gần trăm con trâu được mua bán. Từ những con trâu được làm giống, cày bừa, cho tới cả những con to lớn đến độ làm thịt.

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô

Cơ hội khám phá thiên nhiên Peru cho công chúng Thủ đô
(PLVN) -  Ngày 18/7, tại Hà Nội, đã khai mạc triển lãm ảnh mang tên: “Khám phá Peru: Chuyến du hành thị giác từ vùng biển tới núi cao và rừng rậm”. Sự kiện do Đại sứ quán Peru, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội... phối hợp tổ chức, nhân dịp kỷ niệm 203 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Peru (28/07/1821 – 28/07/2024) và 30 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Peru - Việt Nam (14/11/1994 – 14/11/2024).

Lễ xuất quân tham dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam

Lễ xuất quân tham dự Olympic Paris 2024 của Đoàn Thể thao Việt Nam
(PLVN) - Chiều 17/7, Cục Thể dục thể thao (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) và Ủy ban Olympic Việt Nam đã phối hợp tổ chức Lễ xuất quân của Đoàn Thể thao Việt Nam tham dự Olympic Paris 2024. Trường Đại học TDTT Bắc Ninh vinh dự có 04 VĐV và sinh viên tham gia thi đấu tại giải đấu danh giá này.

Đảo Cò Chi Lăng Nam, chốn bình yên để trở về…

Mỗi buổi chiều tà, giữa không gian thiên nhiên thanh bình, du khách sẽ được thỏa sức ngắm nhìn những đàn cò trở về chốn bình yên.
(PLVN) -Đảo Cò Chi Lăng Nam là danh lam thắng cảnh được xếp hạng Di tích Quốc gia, ở xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Đây được xem là thiên đường của hàng vạn cá thể cò, vạc, chim nước, trong đó nhiều loài quý hiếm, được ghi trong sách đỏ Việt Nam.

Ra mắt phim kêu gọi bảo vệ chim hoang dã

Hàng triệu cá thể chim hoang dã đang bị tận diệt để phục vụ nhu cầu tiêu thụ. Ảnh nguồn ENV
(PLVN) - Việt Nam là một trong 25 quốc gia có hệ chim hoang dã phong phú nhất trên thế giới. Hệ sinh thái đa dạng của Đồng bằng Sông Cửu Long, Đồng bằng Sông Hồng, Bắc Trung Bộ và nhiều vùng duyên hải khác tại Việt Nam đã tạo nên những “thánh địa” cho các loài chim hoang dã và di cư.

Hội thảo: “An ninh – an toàn thực phẩm hướng đến du lịch xanh bền vững, chuyển hướng từ nhận thức đến hành động”

Ông Nguyễn Văn Thái, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Thanh Hoá phát biểu chào mừng Hội thảo
(PLVN) - Ngày 16/7, Tạp chí Thương hiệu và Sản phẩm phối hợp với UBND TP. Sầm Sơn; Văn phòng Điều phối Vệ sinh An toàn thực phẩm Thanh Hóa tổ chức Hội thảo: “An ninh- An toàn thực phẩm hướng đến du lịch xanh bền vững: Chuyển hướng từ nhận thức đến hành động”.

Phát triển du lịch từ những lễ hội

Lễ hội đang là một hướng phát triển du lịch bền vững của Việt Nam. (Ảnh: Khai mạc Lễ hội “Tinh hoa đất biển Bình Định năm 2024” - BBĐ)
(PLVN) - Việt Nam là một đất nước đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc với hàng ngàn lễ hội được tổ chức mỗi năm. Bên cạnh các lễ hội truyền thống tại nhiều địa phương, những lễ hội hiện đại cũng đang thu hút khách tham quan trong và ngoài nước, đóng góp cho việc phát triển du lịch Việt Nam.

'Nghe' áo dài kể chuyện văn hóa Việt Nam

'Nghe' áo dài kể chuyện văn hóa Việt Nam
(PLVN) - Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2024 hướng tới mục tiêu phát triển và quảng bá du lịch Hà Nội gắn liền quảng bá du lịch Việt Nam. Bên cạnh đó, Lễ hội tôn vinh và bảo tồn nét đẹp văn hóa đặc sắc về tà áo dài truyền thống của dân tộc Việt Nam.