Bộ luật Dân sự chưa coi trọng vai trò Tòa án

Sở dĩ Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có là do Bộ luật Dân sự chưa có một cấu trúc hợp lý, logic cho hệ thống quy phạm dân sự.; Bộ luật Dân sự còn lúng túng trong việc lựa chọn ngôn từ trong diễn đạt, và đặc biệt là Bộ luật này chưa nhìn nhận đúng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Sở dĩ Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có là do Bộ luật Dân sự chưa có một cấu trúc hợp lý, logic cho hệ thống quy phạm dân sự.; Bộ luật Dân sự còn lúng túng trong việc lựa chọn ngôn từ trong diễn đạt, và đặc biệt, Bộ luật này chưa nhìn nhận đúng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Tại cuộc tọa đàm “Hiệu lực, nguyên tắc cơ bản của Bộ luật Dân sự và chủ thể” do Bộ Tư pháp và Dự án JICA phối hợp tổ chức mới đây, bà Bùi Thị Thanh Hằng (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã đưa ra nhận định trên.

Tuổi thọ 10 năm

Ở Việt Nam, tính từ năm 1995 đến nay, có tới hai Bộ luật Dân sự (Bộ luật Dân sự năm 1995, Bộ luật Dân sự năm 2005) và hiện đang có kế hoạch xem xét xây dựng Bộ luật Dân sự thứ ba trong vài năm tới đây. Như vậy, tuổi thọ trung bình của Bộ luật Dân sự nước ta là 10 năm.

Nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật
Nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Một trong những lý do khách quan không thể phủ nhận dẫn đến tuổi thọ khiêm tốn của Bộ luật Dân sự Việt Nam là sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế cũng như quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhận thấy một nguyên nhân khiến Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa có sức sống cao và phải liên tục sửa đổi là Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có.

Nhìn ra thế giới, ban hành từ năm 1804, Bộ luật Dân sự Pháp được nhiều học giả xem là “bản Hiến pháp” của dân luật hoặc ví như “một đài kỷ niệm”. Sự so sánh này cho thấy tầm ảnh hưởng vô cùng to lớn của Bộ luật Dân sự Pháp đối với pháp luật dân sự thế giới cũng như tính ổn định, sự trường tồn vượt thời gian của Bộ luật Dân sự Pháp.

Điều 4 Bộ luật Dân sự Pháp nêu rằng: “Thẩm phán mà từ chối xét xử, với lý do pháp luật không quy đinh, quy định không rõ ràng hay không đầy đủ, thì có thể sẽ bị truy tố về tội từ chối xét xử”. Bằng quy định trên, Bộ luật Dân sự Pháp đã chỉ rõ Tòa án là người giải thích luật và đưa ra giải pháp pháp lý đối với những vụ việc cụ thể mà luật chưa dự đoán được. Nhờ đó, Bộ luật Dân sự Pháp có khả năng thích nghi cùng sự biến chuyển của xã hội và có sức sống lâu bền đến vậy.

Bộ luật Dân sự Đức thì ra đời muộn hơn một chút – vào năm 1896 và cũng cho phép Tòa án được áp dụng những điều khoản chung để sáng tạo ra các giải pháp mới đối phó sự biến chuyển cuộc sống. Điều 242 quy định “Bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ một cách thiện chí và trung thực, và cần quan tâm đến những yêu cầu của tập quán”. Đây là điều khoản chung được ca ngợi nhiều nhất và được coi là điều khoản “vàng” của Bộ luật Dân sự Đức bởi nó xem vai trò của Tòa án như “người đồng hành” với Bộ luật Dân sự Đức.

Cần cân nhắc kỹ lưỡng vai trò toà án

Từ kinh nghiệm trên của Pháp và Đức, thiết nghĩ, khi xây dựng Bộ luật Dân sự Việt Nam mới, các cơ quan chức năng cũng nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật. Điều này càng có ý nghĩa, bởi xét về số lượng điều khoản thì Bộ luật Dân sự Việt Nam còn rất khiêm tốn (777 Điều) bên cạnh sự đồ sộ của Bộ luật Dân sự các nước như Pháp (2283 Điều), Đức (2385 Điều), Nhật Bản (1044 Điều)…

Nếu Việt Nam cũng cho phép Tòa án giải thích và áp dụng sáng tạo những điều khoản chung để giải quyết từng trường hợp cụ thể thì Bộ luật Dân sự mới sẽ hoàn hảo hơn, lâu bền hơn.

Thục Quyên

Cùng chuyên mục
Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học

Đại học Luật Hà Nội: Nỗ lực gặt hái nhiều thành tựu trong hoạt động nghiên cứu khoa học

(PLVN) - Hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2022, từ ngày 18/5/2022 đến ngày 31/5/2022, Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Diễn đàn Luật học và Phát triển với chủ đề “Một số vấn đề về xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”. Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn PGS.TS. Tô Văn Hòa – Phó Bí thư đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội về sự kiện khoa học này.

Đọc thêm

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng

Nữ giáo sư hết lòng vì người nông dân mảnh đất Chín Rồng
(PLVN) - Năm 23 tuổi, Nguyễn Minh Thuỷ, cô sinh viên vừa tốt nghiệp ngành Chế biến, trường Đại học Cần Thơ thì được trường giữ lại làm cán bộ giảng dạy. Sự kiện ấy đã bắt đầu cuộc đời giảng dạy và nghiên cứu khoa học nhiều thành tựu của nữ giáo sư Nguyễn Minh Thuỷ, người vừa vinh dự nhận giải Kovalevskaia năm 2021.

Dương Thị Liên: Nữ Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An bản lĩnh, tâm huyết với ngành Kiểm sát

Hơn 31 năm khoác trên mình màu áo thiên thanh Phó Viện trưởng VKSND Nghệ An Dương Thị Liên luôn xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ.
(PLVN) -Bằng bản lĩnh và sự tận tụy với nghề kiểm sát, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Nghệ An – bà Dương Thị Liên luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao và là người lãnh đạo gương mẫu. Nhiều sáng kiến, giải pháp trong công tác của bà đã được các cấp ghi nhận, vinh dự được Bộ Tư pháp tặng Giấy khen vì sự nghiệp Tư pháp.

TS.BS Hoàng Thanh Tuấn: Người “đổi đời” cho hàng ngàn số phận

BS Hoàng Thanh Tuấn
(PLVN) -Với chữ duyên, tình yêu và niềm đam mê, BS Hoàng Thanh Tuấn đã bén duyên với lĩnh vực phẫu thuật tạo hình (PTTH) thẩm mỹ. Bằng tình thương và trách nhiệm với xã hội, anh đã giúp thay đổi diện mạo, cuộc đời cho hàng ngàn con người. Và hơn hết, trái tim bao la và nồng ấm của vị thầy thuốc trẻ luôn hướng về cộng đồng…

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn

Ông Nguyễn Văn Phụng và dấu ấn quản lý thuế doanh nghiệp lớn
(PLVN) - Đêm trước hôm ra mắt Cổng thông tin điện tử dành cho người cung cấp nước ngoài, ông Nguyễn Văn Phụng, Cục trưởng Cục Thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế) nhắn tin: “Đây là chiến dịch cuối cùng trước khi anh nghỉ!”. Gần 40 năm “bén duyên” với thuế, tên của ông gắn với nhiều “chiến dịch” mà dấu ấn rõ nét nhất là quản lý thuế (QLT) doanh nghiệp lớn (DNL)…

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong tình hình mới
(PLVN) - Ngày 13/5, Trường Đại học Công đoàn tổ chức Hội thảo quốc gia “ Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Công đoàn trong điều kiện Việt Nam thực hiện CPTPP và EVFTA ” . Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh , thành viên Hội đồng trường - tới dự và phát biểu.

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ

Người cán bộ biên phòng xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ
(PLVN) - Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sáng tạo, gương mẫu, nói đi đôi với làm, Đại úy Lèng Văn Trai, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng (ĐBP) Mường Khương, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) Lào Cai đã có nhiều cách làm sáng tạo trong các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Thiếu tá Trần Anh Tuấn – Cán bộ Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy: “Chiến sĩ Công an đẹp hơn trong mắt người dân!”

Thiếu tá Trần Anh Tuấn dạy đàn cho trẻ em khiếm thị
(PLVN) -Hình ảnh chiến sĩ công an điển trai, đôn hậu với bộ quân phục xanh lá mạ ôm đàn ngồi giữa các em học sinh khiếm thị Trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu, anh cảnh sát giao thông bất đắc dĩ hiên ngang đứng phân luồng giao thông giờ tan tầm trên đường Thanh Bình (Hà Đông), hay chàng shipper lam lũ, cần mẫn chở chổi đi giao đã quá đỗi thân thương và hằn sâu trong lòng mỗi người dân Hà Nội. Và lý do khiến anh làm những công việc lặng thầm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc này càng khiến chúng ta trân trọng hơn!

Bát Xát, Lào Cai: Đẩy mạnh truyền thông về Trợ giúp pháp lý

Các bạn học sinh Trường bán trú xã Trung Lèng Hồ giao lưu trả lời câu hỏi
(PLVN) -  Từ ngày 18 đến ngày 27/4/2022, Chi nhánh TGPL số 6, huyện Bát Xát đã tổ chức 06 đợt truyền thông về TGPL tại 03 thôn nghèo gồm: Ná Rin xã Mường Vi, thôn Ngải Trồ xã Dền Sáng, thôn Cán Tỷ xã Bản Xèo và 03 xã nghèo là xã Trung Lèng Hồ, xã Sàng Ma Sáo, xã Dền Thàng.

Chuyện kể sau những chiến công

Đại úy Vũ Ngọc Quỳnh, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Hải Phòng
(PLVN) - Đại úy Vũ Ngọc Quỳnh, Phó Đội trưởng, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an thành phố Hải Phòng, người được biết đến như một “khắc tinh” tội phạm công nghệ cao không chỉ của lực lượng Công an đất Cảng. Là một cán bộ trẻ, anh đã có nhiều thành tích xuất sắc góp phần vào sự nghiệp “ Vì nhân dân phục vụ” của mình…

Trung tá Lê Minh Hải: Khắc tinh của tội phạm

Trung tá Lê Minh Hải - Đội trưởng Đội phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn điều tra trọng án (Công an TP Hà Nội).
(PLVN) -Vững vàng chuyên môn nghiệp vụ, tận tụy trong công việc, với kinh nghiệm, lòng nhiệt huyết, Trung tá Lê Minh Hải - Đội trưởng Đội phòng ngừa, đấu tranh và hướng dẫn điều tra trọng án (Công an TP Hà Nội) đã không ngừng nỗ lực, vượt qua mọi khó khăn thử thách để đấu tranh, khám phá các vụ trọng án, đặc biệt nghiêm trọng được các cấp lãnh đạo và nhân dân Thủ đô ghi nhận, tin yêu.

Luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng: Lửa nghề cháy mãi

Luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng: Lửa nghề cháy mãi
(PLVN) -  Biết đến luật sư, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa Trương Đình Tưởng sau một Hội thảo về lịch sử của tỉnh Ninh Bình, chúng tôi ấn tượng bởi tài năng và sự minh mẫn của người vẫn đam mê nghiên cứu khoa học khi đã ở cái ngưỡng tuổi “thất thập cổ lai hy”. Đã gần 50 năm nghiên cứu lịch, sử văn hóa, nhưng chưa phút giây nào ngọn lửa đam mê và lòng trắc ẩn với đời ngừng thôi thúc vị luật sư già ấy tìm tòi, gắng gỏi và cống hiến không biết mệt mỏi....