Bộ luật Dân sự chưa coi trọng vai trò Tòa án

Sở dĩ Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có là do Bộ luật Dân sự chưa có một cấu trúc hợp lý, logic cho hệ thống quy phạm dân sự.; Bộ luật Dân sự còn lúng túng trong việc lựa chọn ngôn từ trong diễn đạt, và đặc biệt là Bộ luật này chưa nhìn nhận đúng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Sở dĩ Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có là do Bộ luật Dân sự chưa có một cấu trúc hợp lý, logic cho hệ thống quy phạm dân sự.; Bộ luật Dân sự còn lúng túng trong việc lựa chọn ngôn từ trong diễn đạt, và đặc biệt, Bộ luật này chưa nhìn nhận đúng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Tại cuộc tọa đàm “Hiệu lực, nguyên tắc cơ bản của Bộ luật Dân sự và chủ thể” do Bộ Tư pháp và Dự án JICA phối hợp tổ chức mới đây, bà Bùi Thị Thanh Hằng (Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã đưa ra nhận định trên.

Tuổi thọ 10 năm

Ở Việt Nam, tính từ năm 1995 đến nay, có tới hai Bộ luật Dân sự (Bộ luật Dân sự năm 1995, Bộ luật Dân sự năm 2005) và hiện đang có kế hoạch xem xét xây dựng Bộ luật Dân sự thứ ba trong vài năm tới đây. Như vậy, tuổi thọ trung bình của Bộ luật Dân sự nước ta là 10 năm.

Nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật
Nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật

Một trong những lý do khách quan không thể phủ nhận dẫn đến tuổi thọ khiêm tốn của Bộ luật Dân sự Việt Nam là sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế cũng như quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam. Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhận thấy một nguyên nhân khiến Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa có sức sống cao và phải liên tục sửa đổi là Bộ luật Dân sự Việt Nam chưa đạt được chuẩn mực cần có.

Nhìn ra thế giới, ban hành từ năm 1804, Bộ luật Dân sự Pháp được nhiều học giả xem là “bản Hiến pháp” của dân luật hoặc ví như “một đài kỷ niệm”. Sự so sánh này cho thấy tầm ảnh hưởng vô cùng to lớn của Bộ luật Dân sự Pháp đối với pháp luật dân sự thế giới cũng như tính ổn định, sự trường tồn vượt thời gian của Bộ luật Dân sự Pháp.

Điều 4 Bộ luật Dân sự Pháp nêu rằng: “Thẩm phán mà từ chối xét xử, với lý do pháp luật không quy đinh, quy định không rõ ràng hay không đầy đủ, thì có thể sẽ bị truy tố về tội từ chối xét xử”. Bằng quy định trên, Bộ luật Dân sự Pháp đã chỉ rõ Tòa án là người giải thích luật và đưa ra giải pháp pháp lý đối với những vụ việc cụ thể mà luật chưa dự đoán được. Nhờ đó, Bộ luật Dân sự Pháp có khả năng thích nghi cùng sự biến chuyển của xã hội và có sức sống lâu bền đến vậy.

Bộ luật Dân sự Đức thì ra đời muộn hơn một chút – vào năm 1896 và cũng cho phép Tòa án được áp dụng những điều khoản chung để sáng tạo ra các giải pháp mới đối phó sự biến chuyển cuộc sống. Điều 242 quy định “Bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ một cách thiện chí và trung thực, và cần quan tâm đến những yêu cầu của tập quán”. Đây là điều khoản chung được ca ngợi nhiều nhất và được coi là điều khoản “vàng” của Bộ luật Dân sự Đức bởi nó xem vai trò của Tòa án như “người đồng hành” với Bộ luật Dân sự Đức.

Cần cân nhắc kỹ lưỡng vai trò toà án

Từ kinh nghiệm trên của Pháp và Đức, thiết nghĩ, khi xây dựng Bộ luật Dân sự Việt Nam mới, các cơ quan chức năng cũng nên cân nhắc kỹ lưỡng vai trò của Tòa án trong việc giải thích pháp luật. Điều này càng có ý nghĩa, bởi xét về số lượng điều khoản thì Bộ luật Dân sự Việt Nam còn rất khiêm tốn (777 Điều) bên cạnh sự đồ sộ của Bộ luật Dân sự các nước như Pháp (2283 Điều), Đức (2385 Điều), Nhật Bản (1044 Điều)…

Nếu Việt Nam cũng cho phép Tòa án giải thích và áp dụng sáng tạo những điều khoản chung để giải quyết từng trường hợp cụ thể thì Bộ luật Dân sự mới sẽ hoàn hảo hơn, lâu bền hơn.

Thục Quyên

Cùng chuyên mục
 Thanh tra viên Nguyễn Đức Thuận.

Thanh tra viên Nguyễn Đức Thuận, Sở Y tế Nghệ An: “Ngôi sao” trong nhiều cuộc thi tìm hiểu pháp luật

(PLVN) - Trong công văn chọn nhân vật điển hình để tham gia chương trình “Gương sáng Pháp luật”, Sở Y tế Nghệ An giới thiệu một nhân vật rất đặc biệt, khi không phải người giữ chức vụ cao. Ông Nguyễn Đức Thuận, Thanh tra viên Sở Y tế, nổi tiếng vì là người đoạt nhiều giải thưởng các cuộc thi liên quan đến lĩnh vực pháp luật.

Đọc thêm

Đa dạng hoá các hình thức truyền thông dự thảo chính sách

Đa dạng hoá các hình thức truyền thông dự thảo chính sách
(PLVN) -Ngày 24/6, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị Triển khai Quyết định số 407/QĐ-TTg ngày 30/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tổ chức truyền thông chính sách có tác động lớn đến xã hội trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật giai đoạn 2022 – 2027”.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh kiểm tra công tác thi hành pháp luật về xử lý VPHC tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, Trưởng Đoàn kiểm tra phát biểu tại buổi làm việc
(PLVN) -Ngày 24/6 Đoàn kiểm tra công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh làm Trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra tại Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Tham dự buổi làm việc có Phó Tổng giám đốc Đào Việt Ánh cùng đại diện các đơn vị chức năng trực thuộc.

Sở Tư pháp Đà Nẵng: Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tiết kiệm chi phí

Sở Tư pháp Đà Nẵng: Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tiết kiệm chi phí
(PLVN) -Vừa qua, tại Hội nghị công bố kết quả xếp hạng công tác cải cách hành chính và văn thư lưu trữ năm 2021 của các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Sở Tư pháp thành phố được tặng bằng khen của Chủ tịch UBND thành phố vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác cải cách hành chính năm 2021.

Sơn La: Tuyên truyền pháp luật về trợ giúp pháp lý cho người dân

Người dân tham gia nghe tuyên truyền pháp luật về trợ giúp pháp lý.
(PLVN) - Nằm trong kế hoạch công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2022, trong thời gian 5 ngày (từ ngày 13/6 đến 17/6 vừa qua), Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Sơn La đã tổ chức tuyên truyền pháp luật về TGPL tại 5 xã nghèo của huyện Mai Sơn cho gần 500 người dân là đồng bào dân tộc thiểu số.

Dành trọn đam mê với sự nghiệp tuyên truyền vì Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Dành trọn đam mê với sự nghiệp tuyên truyền vì Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
(PLVN) -Cả cuộc đời cống hiến cho nghề luật, khi được nghỉ hưu ông lại tiếp tục miệt mài hành nghề luật sư. Ông đã tham gia hàng ngàn vụ bào chữa, trợ giúp pháp lý, phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân; hàng trăm buổi nói chuyện chuyên đề với các chức sắc tôn giáo... với tất cả lòng say mê, nhiệt huyết của người cả đời gắn bó với sự nghiệp tuyên truyền vì Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam.

Trường Đại học Luật Hà Nội ban hành Đề án tuyển sinh trình độ đại học năm 2022

Trường Đại học Luật Hà Nội ban hành Đề án tuyển sinh trình độ đại học năm 2022
(PLVN) -Ngày 06 tháng 06 năm 2022, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh đại học, tuyển sinh cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non năm 2022. Trên cơ sở Thông tư số 08/2022/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trường Đại học Luật Hà Nội đã ra Quyết định số 2311/QĐ-ĐHLHN ngày 10 tháng 6 năm 2022 về việc ban hành Đề án tuyển sinh trình độ đại học năm 2022. Theo đó, có những điều chỉnh về phương thức tuyển sinh; chỉ tiêu tuyển sinh; đối tượng được cộng điểm khuyến khích; quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.

Giới thiệu và hướng dẫn khai thác, sử dụng Bộ pháp điển

Giới thiệu và hướng dẫn khai thác, sử dụng Bộ pháp điển
(PLVN) - Ngày 17/6, tại Lào Cai, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) phối hợp với Sở Tư pháp tỉnh Lào Cai tổ chức Hội nghị tuyên truyền, giới thiệu và hướng dẫn khai thác, sử dụng Bộ pháp điển cho các cơ quan, đơn vị của tỉnh.