TỪ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC BỘ MÁY ĐẾN NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHỤC VỤ NHÂN DÂN: NHÌN TỪ LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT CƠ ĐỘNG - Bài cuối: Đánh giá thực chất, nhân rộng kinh nghiệm đã được kiểm chứng

> Bài 1: ĐỔI MỚI TỔ CHỨC BỘ MÁY PHẢI BẮT ĐẦU TỪ YÊU CẦU PHỤC VỤ NHÂN DÂN

>> Bài 2: NHẬN DIỆN "ĐIỂM NGHẼN" CẦN THÁO GỠ

>>>Bài 3: Hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả công tác từ chuyển đổi số

Rõ trách nhiệm, rõ vai trò phối hợp

Là lực lượng vũ trang nhân dân thuộc Công an nhân dân, Cảnh sát cơ động (CSCĐ) có chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; cơ động nhanh, xử lý các tình huống phức tạp, bảo vệ mục tiêu và phối hợp với lực lượng liên quan.

Nhiệm vụ của lực lượng CSCĐ được quy định tại Điều 9 Chương II Luật CSCĐ (áp dụng cho Bộ Tư lệnh CSCĐ và CSCĐ Công an cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương), gồm: Tham mưu với Bộ trưởng Bộ Công an về biện pháp vũ trang bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; xây dựng CSCĐ cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Sử dụng biện pháp vũ trang là chủ yếu để chống hành vi bạo loạn, khủng bố. Huấn luyện, bồi dưỡng điều lệnh, quân sự, võ thuật, kỹ thuật, chiến thuật đối với cán bộ, chiến sĩ CSCĐ và cán bộ, chiến sĩ, học viên trong Công an nhân dân; chủ trì, phối hợp huấn luyện công tác phòng, chống khủng bố cho lực lượng chuyên trách và lực lượng được huy động tham gia chống khủng bố; tham gia huấn luyện nghiệp vụ bảo vệ cho lực lượng bảo vệ thuộc các Bộ, ngành, địa phương theo quy định của pháp luật. Quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Thực hiện nghi lễ trong Công an nhân dân và các sự kiện quan trọng theo quy định. Phối hợp, hỗ trợ các lực lượng trong Công an nhân dân và cơ quan, tổ chức, đơn vị, các lực lượng khác trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm; phòng, chống, khắc phục thảm họa, thiên tai, dịch bệnh; tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ; xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Luật Công an nhân dân và quy định của pháp luật có liên quan.

Với những nhiệm vụ quan trọng được giao phó và mối quan hệ phối hợp với nhiều ngành chức năng khác nhau, việc thiết lập cơ chế phối hợp rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm là yêu cầu xuyên suốt đối với mọi đổi mới trong mọi hoạt động của lực lượng CSCĐ khi triển khai chính quyền địa phương 2 cấp.

Chuyển chủ trương thành năng lực thực hiện

Ngay từ những ngày đầu thành lập, lực lượng CSCĐ luôn sát cánh cùng với quân và dân cả nước, vượt qua khó khăn, gian khổ, góp phần tích cực đập tan mọi âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, truy quét biệt kích, thổ phỉ, bảo vệ tuyệt đối an toàn các cơ quan của Đảng, Nhà nước, các mục tiêu quan trọng của đất nước. Đất nước thống nhất, CSCĐ tiếp tục được xây dựng, ưu tiên hiện đại hóa, trở thành lực lượng đặc biệt tinh nhuệ; giữ vai trò chủ công trong công tác vũ trang của lực lượng Công an nhân dân, tổ chức theo mô hình vũ trang chiến đấu tập trung, có tính cơ động chiến đấu cao. Nơi nào có các “điểm nóng”, tụ điểm phức tạp về an ninh trật tự đều có các lực lượng đặc nhiệm, tác chiến đặc biệt, bảo vệ mục tiêu, sử dụng động vật nghiệp vụ... tham gia đấu tranh, giải quyết, nhanh chóng ổn định tình hình ngay từ đầu, từ cơ sở.

Do đó, việc tổng kết đổi mới cần dựa trên bằng chứng và so sánh có căn cứ. Đơn vị cần xác định tình trạng ban đầu, mục tiêu, kết quả đạt được, nguồn lực đã sử dụng và những yếu tố tác động. Số lượng kế hoạch, cuộc họp, lượt tuần tra hoặc thiết bị được trang bị là dữ liệu đầu vào và hoạt động; cần được đặt cạnh các kết quả như chất lượng phối hợp, thời gian xử lý, mức độ an toàn, số vấn đề được khắc phục và phản hồi phù hợp của người dân. Không nên quy mọi chuyển biến tích cực cho một giải pháp nếu chưa phân tích các yếu tố liên quan.

Những cách làm hiệu quả chỉ nên nhân rộng sau khi xác định điều kiện cần thiết, chi phí duy trì, rủi ro và khả năng thích ứng với địa bàn khác. Kinh nghiệm tại đô thị đông dân có thể không áp dụng nguyên trạng ở địa bàn miền núi, biên giới hoặc khu vực có đặc điểm giao thông, dân cư khác biệt. Cần nhân rộng nguyên tắc và phương pháp đã được kiểm chứng, đồng thời cho phép điều chỉnh biện pháp trong khuôn khổ pháp luật và quy định của ngành.

Từ đổi mới tổ chức bộ máy đến chuyển đổi số, từ phối hợp liên lực lượng đến nâng cao trách nhiệm công vụ, điểm chung là phải chuyển chủ trương thành năng lực thực hiện và kết quả cụ thể. Với CSCĐ, sự đổi mới có ý nghĩa khi lực lượng sẵn sàng hơn, phối hợp chặt chẽ hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, chấp hành pháp luật nghiêm hơn và bảo vệ tốt hơn cuộc sống bình yên của Nhân dân. Đây cũng là cơ sở để củng cố niềm tin xã hội, tiếp tục xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh, trật tự trong tình hình mới.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng: “Hiện đại” phải được nhìn nhận từ năng lực thực hiện nhiệm vụ của cả lực lượng Cảnh sát cơ động

Đề cập đến công tác đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân, nhìn từ lực lượng Cảnh sát cơ động, Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc phỏng vấn bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng.

Trong bối cảnh địa bàn quản lý và phương thức tổ chức chính quyền có những thay đổi, theo bà, việc tổ chức lực lượng và cơ chế phối hợp giữa Cảnh sát cơ động với Công an cơ sở, chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan cần được đổi mới như thế nào để vừa bảo đảm tính cơ động, sẵn sàng chiến đấu, vừa không để xảy ra khoảng trống hoặc chồng chéo trong bảo đảm an ninh, trật tự?

- Theo tôi, khi địa bàn quản lý và phương thức tổ chức chính quyền thay đổi, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm mọi địa bàn đều được nắm chắc, mọi tình huống đều có lực lượng chịu trách nhiệm và cơ chế xử lý thông suốt.

Trước hết, cần rà soát phương án bố trí Cảnh sát cơ động theo đặc điểm địa bàn, mức độ phức tạp và khả năng tiếp cận, chi viện. Phải giữ được sức mạnh tập trung, khả năng sẵn sàng chiến đấu, đồng thời bảo đảm có mặt kịp thời khi cơ sở cần hỗ trợ. Không nên phân tán lực lượng để giải quyết thường xuyên những công việc thuộc trách nhiệm của lực lượng khác, bởi điều đó có thể ảnh hưởng đến năng lực thực hiện nhiệm vụ đặc thù. Thứ hai, quy chế phối hợp phải xác định rõ cơ quan chủ trì, lực lượng phối hợp, thẩm quyền huy động, cơ chế chỉ huy và trách nhiệm bàn giao sau xử lý. Cần phân biệt rõ trách nhiệm điều hành chung với trách nhiệm chỉ huy chuyên môn đối với Cảnh sát cơ động. Khi tình huống xảy ra, từng đơn vị phải biết mình làm gì, báo cáo ai, phối hợp với ai; tránh nhiều đầu mối cùng chỉ đạo hoặc chờ nhau quyết định. Thứ ba, cần kết nối chặt chẽ thông tin giữa Cảnh sát cơ động, Công an cơ sở và chính quyền địa phương. Công an cơ sở có lợi thế gần dân, nắm địa bàn; Cảnh sát cơ động có năng lực cơ động, xử lý các tình huống theo chức năng. Thông tin phải được chia sẻ sớm, đúng thẩm quyền, bảo đảm bí mật, để chủ động phòng ngừa. Cuối cùng, phải thường xuyên diễn tập liên lực lượng, kiểm tra phương án tại những địa bàn có thay đổi và rút kinh nghiệm sau mỗi vụ việc. Hiệu quả phối hợp cần được đo bằng thời gian phản ứng, khả năng kiểm soát tình hình, mức độ an toàn của người dân và việc thực hiện đúng pháp luật.

Để xây dựng lực lượng Cảnh sát cơ động chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, theo bà, cần nhìn nhận “hiện đại” như thế nào ngoài yếu tố trang bị, phương tiện?

- Theo tôi, “hiện đại” phải được nhìn nhận từ năng lực thực hiện nhiệm vụ của cả lực lượng. Trang bị, phương tiện chỉ phát huy giá trị khi được vận hành bởi những con người có bản lĩnh, trong một tổ chức khoa học và cơ chế chỉ huy hiệu quả.

Trước hết là con người. Cán bộ, chiến sĩ cần có bản lĩnh chính trị, thể lực, nghiệp vụ, hiểu biết pháp luật và khả năng làm chủ công nghệ. Với lực lượng thường xuyên đối diện tình huống căng thẳng, khả năng giữ bình tĩnh, đánh giá nguy cơ, lựa chọn biện pháp phù hợp và ứng xử với người dân rất quan trọng. Sự tinh nhuệ còn thể hiện ở việc ngăn tình huống leo thang, hạn chế tổn thất, bảo vệ tính mạng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Về tổ chức, huấn luyện, cần gắn bố trí lực lượng với yêu cầu nhiệm vụ; huấn luyện sát thực tế, có tình huống bất ngờ, có phối hợp liên lực lượng. Năng lực chỉ huy phải được đánh giá bằng chất lượng quyết định, khả năng tổ chức hiệp đồng và trách nhiệm đối với quyết định đó. Mỗi cuộc diễn tập cần giúp phát hiện điểm yếu để khắc phục thực chất.

Chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp việc nắm tình hình, phân tích, dự báo, truyền đạt mệnh lệnh và bảo đảm thông tin thông suốt. Cần chú trọng khả năng kết nối, an toàn dữ liệu và phương án dự phòng khi hệ thống gặp sự cố.

Đồng thời, hiện đại phải đi cùng kỷ luật và trách nhiệm công vụ. Quyền hạn càng lớn càng đòi hỏi tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt, kiểm tra thường xuyên và xử lý sai phạm minh bạch. Cũng cần chăm lo điều kiện làm việc, sức khỏe thể chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ.

Thước đo cuối cùng là hiệu quả bảo vệ Nhân dân: nguy cơ được phát hiện sớm, tình huống được xử lý đúng pháp luật, thiệt hại được hạn chế và người dân thêm tin tưởng, yên tâm trong cuộc sống.

Trân trọng cảm ơn bà!

Mỵ Châu (thực hiện)