Đồng Nai trước thời cơ bứt tốc thành trung tâm logistics mới của vùng

Bài 1: Từ thủ phủ công nghiệp đến trung tâm logistics vùng

Trên hành trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn điều chỉnh cấu trúc phát triển kinh tế, lấy sân bay Long Thành làm trung tâm để hình thành trung tâm logistics hiện đại của vùng Đông Nam Bộ.

Cực tăng trưởng mới

Có những thời điểm, một công trình hạ tầng không chỉ làm thay đổi diện mạo hạ tầng giao thông, mà còn định hình lại vị thế của cả một địa phương trên bản đồ kinh tế. Với Đồng Nai, sân bay Long Thành đang đóng vai trò như vậy.

Từ một tỉnh công nghiệp trọng điểm phía Nam, Đồng Nai đang đứng trước ngưỡng cửa trở thành trung tâm logistics, dịch vụ hàng không và công nghiệp giá trị gia tăng cao, thay vì trước đây chỉ là nơi đặt nhà máy và gia công sản xuất.

Ngày 12/4, Quốc hội thông qua điều chỉnh, bổ sung chương trình đợt 2 Kỳ họp thứ nhất với sự tán thành tuyệt đối của 457/457 đại biểu có mặt; trong đó, nội dung thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương sẽ được xem xét trong đợt làm việc từ ngày 20 đến 23/4.

Cùng với đó, địa phương đang hoàn thiện các điều kiện cần thiết để nâng tầm mô hình phát triển, trong đó có việc bổ sung các tiêu chuẩn còn lại sau khi phương án thành lập 10 phường được cấp có thẩm quyền quyết định.

Trong cấu trúc phát triển mới của Đồng Nai, sân bay Long Thành được xác định là hạt nhân tổ chức không gian kinh tế. Từ cực tăng trưởng này, các lĩnh vực logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại và dịch vụ phụ trợ có điều kiện phát triển đồng bộ hơn.

Theo ông Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai, định hướng phát triển của tỉnh không dừng ở việc hình thành một đô thị mới về mặt hành chính. Trọng tâm là xây dựng một không gian kinh tế hiện đại, nơi hạ tầng giao thông, logistics và công nghiệp công nghệ cao được kết nối đồng bộ, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Theo quy hoạch, giai đoạn 1 của dự án có công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, về dài hạn hướng tới 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái logistics, vận tải đa phương thức và dịch vụ hàng không quy mô lớn.

Hiện Đồng Nai đang triển khai nâng cấp các tuyến như Bùi Văn Hòa, ĐT.768B hay trục liên phường Trảng Dài - Tam Hiệp theo phương thức PPP, các tuyến đường này không chỉ phục vụ nhu cầu giao thông nội tỉnh, mà còn giữ vai trò kết nối trực tiếp khu công nghiệp, cảng biển, cao tốc và sân bay. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Đồng Nai từng bước hình thành một trung tâm logistics hiện đại, có khả năng liên kết vùng và phục vụ chuỗi cung ứng quy mô lớn.

Ở góc độ doanh nghiệp logistics, bà Nguyễn Thị Thúy Vân, Giám đốc Công ty TNHH Việt Nhật Tiến, cho rằng lợi thế nổi bật của Đồng Nai trong giai đoạn tới nằm ở khả năng rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa. Khi hạ tầng kết nối được hoàn thiện đồng bộ, chi phí logistics sẽ từng bước giảm xuống, qua đó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh về khu vực Đông Nam Á.

Thực tế thị trường cũng đang cho thấy những tín hiệu tích cực. Tỷ lệ lấp đầy nhà xưởng tại nhiều khu vực trọng điểm duy trì ở mức cao, giá thuê tương đối ổn định. Điều đó cho thấy dòng vốn đầu tư đang ngày càng ưu tiên những địa bàn có lợi thế về kết nối hạ tầng, khả năng tổ chức vận hành và hiệu quả logistics.

Dòng chảy hàng hoá

Trong nhiều năm, Đồng Nai là địa phương phát triển dựa trên nền tảng công nghiệp. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở số lượng nhà máy, mà ở khả năng tổ chức các dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và dữ liệu. Nói cách khác, Đồng Nai đang chuyển từ “không gian sản xuất” sang “không gian điều phối chuỗi cung ứng”.

Theo ông Phan Đình Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đồng Nai, sự ra đời của Hiệp hội Logistics Đồng Nai là cần thiết để định hình ngành logistics như một trụ cột kinh tế. Khi có tổ chức đại diện, doanh nghiệp trong ngành sẽ được kết nối, chia sẻ dữ liệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông cho rằng, lợi thế của Đồng Nai ngoài vị trí địa lý, còn hội tụ đầy đủ các yếu tố từ sân bay quốc tế, hệ thống cao tốc, kết nối cảng biển, mạng lưới khu công nghiệp và khả năng liên kết vùng. Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành trung tâm logistics của khu vực phía Nam.

Ở quy mô quốc gia, logistics đang trở thành một cấu phần chiến lược. Mục tiêu đến năm 2035 là giảm chi phí logistics xuống còn 12-15% GDP và hình thành các trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các địa phương có nền tảng hạ tầng như Đồng Nai.

Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Logistics hiện đại không chỉ là kho bãi hay vận tải, mà là sự kết hợp giữa công nghệ, dữ liệu, thể chế và năng lực vận hành. Điều đó đòi hỏi Đồng Nai phải đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện môi trường đầu tư.

Ông Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Naicho rằng, bước chuyển của Đồng Nai trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào nâng cao năng lực điều phối phát triển, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ dừng ở sản xuất gia công.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, Bà Nguyễn Thị Thúy Vân, Giám đốc Công ty TNHH Việt Nhật Tiến nhận định rằng khi hệ sinh thái logistics hình thành đầy đủ, doanh nghiệp nội địa sẽ có cơ hội nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng, từ gia công lên cung cấp dịch vụ và giải pháp logistics trọn gói. Điều này cũng đồng nghĩa với việc logistics không còn là “ngành đi sau”, mà trở thành trục chính của mục tiêu phát triển.

Bước chuyển của Đồng Nai vì thế không dừng ở phạm vi một địa phương, mà gắn với sự dịch chuyển của dòng chảy kinh tế toàn vùng phía Nam. Từ nền tảng công nghiệp sẵn có, Đồng Nai đang hướng tới vai trò trung tâm logistics mới, qua đó từng bước tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng vị thế trong mạng lưới liên kết vùng.

(Còn nữa)