Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh: Cảnh báo dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue đang diễn biến phức tạp

Theo ThS. BS Lê Hồng Nga - Phó Giám đốc HCDC, tình hình dịch bệnh đang hiện diện trên phạm vi rộng. Tất cả 168 xã, phường và đặc khu của TP đều đã ghi nhận ca mắc mới. Đáng chú ý, hơn một nửa số bệnh nhân hiện nay là người lớn. Trong đó, nhóm từ 11 - 15 tuổi và 16 - 30 tuổi ghi nhận tỷ lệ mắc cao, cho thấy nguy cơ đang mở rộng sang nhiều nhóm dân cư thay vì chỉ tập trung ở trẻ em như trước đây.

Theo ghi nhận, TP HCM đã có 4 ca tử vong do SXH từ đầu năm đến nay. Các ca tử vong thường liên quan đến việc bệnh nhân có bệnh nền, phát hiện bệnh muộn, nhập viện trễ hoặc diễn tiến bệnh quá nhanh. Trong các trường hợp tử vong này, không chỉ có trẻ em mà còn có cả người lớn.

Theo các chuyên gia, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư đông cùng tác động của biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Những đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa bất thường khiến chu kỳ sinh sản của muỗi và nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng gia tăng. Bên cạnh đó, nhiều người vẫn chưa hiểu đúng về môi trường sinh sản của muỗi vằn Aedes aegypti, trung gian truyền bệnh SXH.

“Người dân cần nhận diện được các nguy cơ lây truyền bệnh tồn tại ngay trong môi trường sống của mình. Nhiều ổ lăng quăng nằm ngay trong nhà nhưng thường bị bỏ sót vì nghĩ rằng nước sạch thì không có muỗi sinh sản”, BS Nga khuyến cáo.

Tại Tọa đàm, PGS. TS. BS Phạm Văn Quang (Trưởng khoa hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1) cho biết, nhiều ca bệnh trở nặng xuất phát từ tâm lý chủ quan. Một số người cho rằng SXH là bệnh nhẹ, chỉ gặp ở trẻ em hoặc có thể tự điều trị tại nhà bằng truyền dịch và thuốc hạ sốt.

Một sai lầm phổ biến khác là cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh. Trong thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của SXH thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt, từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát. Đây là thời điểm có thể xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như sốc SXH, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tay, chân lạnh, chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc tiểu ít.

BS Quang dẫn chứng trường hợp một bệnh nhi 12 tuổi bị SXH Dengue nặng, được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1. “Bệnh nhi bị sốc rất nặng và mất máu rất nhiều. Khi tới nơi, bé đã suy hô hấp, chỉ số huyết cầu tố chỉ còn khoảng 10%, trong khi bình thường là 40%, nghĩa là mất khoảng 3/4 thể tích máu. Chúng tôi phải truyền hơn 10 lít máu và các chế phẩm máu, kết hợp nội soi cầm máu mới cứu sống được bé”, BS Quang cho biết đây là trường hợp may mắn được cứu sống, song cũng có bệnh nhân dù được điều trị tích cực vẫn không qua khỏi.

Một điều khác khiến các bác sĩ lo ngại là nhiều trường hợp SXH nặng xảy ra ở những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có bệnh nền hay yếu tố nguy cơ đặc biệt. Theo BS Nga, những trường hợp nặng nhập viện chỉ phản ánh một phần tình trạng SXH trong cộng đồng. Phía sau mỗi ca bệnh nặng có thể tồn tại những ca mắc khác chưa được phát hiện, hoặc chưa được chẩn đoán kịp thời.

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của phòng bệnh chủ động ngay từ mỗi hộ gia đình. HCDC khuyến khích người dân dành khoảng 10 phút/tuần để kiểm tra và dọn dẹp môi trường sống. Các biện pháp đơn giản được khuyến cáo gồm xới đất chậu cây, đổ nước đĩa lót chậu cây, úp lu vại, thay nước bình hoa, thả cá diệt lăng quăng, loại bỏ vật phế thải, khơi thông máng xối... Việc duy trì thường xuyên những thói quen nhỏ này có thể giúp loại bỏ đáng kể các điểm sinh sản của muỗi trong gia đình, khu dân cư.

Song song với kiểm soát muỗi và diệt lăng quăng, ngành Y tế TP HCM đang hướng tới mô hình phòng bệnh “lá chắn kép”, kết hợp giữa các biện pháp kiểm soát nguồn lây từ môi trường và chủ động dự phòng bằng tiêm chủng.

BS Quang cho rằng, tiêm chủng là một trong những giải pháp dự phòng quan trọng, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như nguy cơ diễn tiến nặng, từ đó giảm gánh nặng điều trị và nguy cơ tử vong. Cùng quan điểm, BS Nga nhấn mạnh, tiêm chủng đang được xem là một trong những giải pháp phòng bệnh chủ động và căn cơ bên cạnh các hoạt động kiểm soát muỗi truyền bệnh.