Thuốc lá không chỉ hại sức khỏe mà còn nguy cơ gây cháy nổ, mất an toàn lao động

Lễ phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026 do UBND phường Cầu Giấy (Hà Nội) phối hợp các cơ quan liên quan tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực nhằm chăm lo sức khỏe, đời sống đoàn viên, người lao động trên địa bàn. 

Đáng chú ý, tại Lễ phát động, Ths. Phan Văn Cần, giảng viên Trường Đại học Y tế công cộng trình bày chuyên đề truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá, thu hút sự quan tâm của đông đảo đại biểu và người tham dự.

Từ những con số thực tế về bệnh tật, tử vong đến nguy cơ cháy nổ trong đời sống hằng ngày, chuyên đề đặt ra yêu cầu cần nhìn nhận nghiêm túc hơn về tác hại của thuốc lá, không chỉ dưới góc độ sức khỏe cá nhân mà còn từ góc độ an toàn lao động, môi trường làm việc và an toàn cộng đồng.

Thuốc lá vẫn là gánh nặng lớn đối với sức khỏe cộng đồng

Giảng viên Trường Đại học Y tế công cộng thông tin, thuốc lá hiện gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó khoảng 7 triệu ca là người hút trực tiếp và khoảng 1,2 triệu ca do hút thuốc thụ động. Tại Việt Nam, hút thuốc lá hiện là yếu tố nguy cơ thứ hai gây tử vong sớm và bệnh tật có thể phòng ngừa được.

Điều đáng lo ngại là tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở người hút. Khói thuốc thụ động cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới người xung quanh, nhất là trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người mắc bệnh nền và người lao động phải làm việc thường xuyên trong môi trường có khói thuốc.

Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, bệnh hô hấp, ung thư phổi, hen suyễn và nhiều bệnh lý khác.

Không chỉ là gánh nặng y tế, thuốc lá còn để lại hậu quả nặng nề về kinh tế - xã hội. Nội dung bài giảng cho thấy, năm 2021, Việt Nam có hơn 84.500 ca tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 ca tử vong do hút thuốc thụ động.

Năm 2022, tổng chi phí y tế do hút thuốc ở Việt Nam lên tới 108.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,14% GDP, trong khi năm 2023, số thu từ ngành thuốc lá chỉ đạt 26.000 tỷ đồng. Những con số này cho thấy cái giá mà xã hội phải trả cho thuốc lá là rất lớn, vượt xa phạm vi của một hành vi tiêu dùng cá nhân.

Không gian không khói thuốc phải gắn với an toàn lao động và phòng cháy, chữa cháy

Một nội dung được nhiều người quan tâm tại chương trình là mối liên hệ trực tiếp giữa thuốc lá với an toàn lao động và phòng cháy, chữa cháy. Theo ông Cần, thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây cháy nổ.

Trên thế giới, khoảng 10% nguyên nhân hỏa hoạn có liên quan đến thuốc lá, với khoảng 1,1 triệu vụ cháy mỗi năm, gây 17.300 ca tử vong và thiệt hại kinh tế rất lớn.

Thực tế cho thấy, chỉ một tàn thuốc nhỏ cũng có thể làm bùng phát đám cháy khi rơi vào giấy, vải, nệm, rèm cửa, thùng carton, rác thải dễ bắt lửa hoặc khu vực có hóa chất, bình gas, xăng dầu.

Trong môi trường nhà hàng, khách sạn, cơ sở lưu trú, kho hàng hay khu vực sản xuất, nguy cơ này càng đáng báo động nếu không kiểm soát chặt chẽ việc hút thuốc. Không chỉ thuốc lá điếu, việc sử dụng thuốc lá điện tử, thiết bị nung nóng hoặc sạc pin không bảo đảm an toàn cũng có thể gây rủi ro cháy nổ.

Từ chuyên đề của Ths. Phan Văn Cần có thể thấy, phòng, chống tác hại của thuốc lá không còn là câu chuyện tuyên truyền đơn thuần về sức khỏe, mà cần được đặt trong tổng thể các nhiệm vụ về an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường làm việc và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

Một vấn đề khác cũng được chỉ ra, dù hệ thống pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá đã tương đối đầy đủ, song việc thực hiện ở nhiều nơi vẫn chưa thực sự nghiêm túc. Đó là tình trạng có biển cấm hút thuốc nhưng treo ở vị trí khó quan sát, gạt tàn vẫn đặt tại khu vực cấm hút thuốc, nhân viên ngại nhắc nhở khách hoặc chưa gắn quy định cấm hút thuốc với quy trình an toàn phòng cháy, chữa cháy vẫn còn xảy ra ở không ít cơ sở...

Bên cạnh đó, nhiều quan niệm sai lầm về thuốc lá vẫn tồn tại khá phổ biến, như cho rằng mở cửa sổ hoặc bật quạt là có thể hết độc hại, hút ít thì không ảnh hưởng, hay thuốc lá điện tử “chỉ là hơi nước”.

Theo ông Cần, đây đều là những nhận thức chưa đúng, dễ khiến công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá gặp khó khăn trong thực tế.

Việc lồng ghép nội dung tuyên truyền về tác hại của thuốc lá vào lễ phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026 cho thấy cách tiếp cận toàn diện, thiết thực của địa phương trong chăm lo đời sống người lao động.

Không chỉ dừng ở việc tôn vinh, tri ân, hỗ trợ phúc lợi, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa rủi ro, xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh và văn minh hơn.

Thông điệp được đặt ra rất rõ: mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi cá nhân cần nhìn nhận nghiêm túc hơn về tác hại của thuốc lá, không chỉ để bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn để bảo vệ đồng nghiệp, gia đình, khách hàng và cộng đồng khỏi những hệ lụy dai dẳng về bệnh tật, tai nạn và cháy nổ.