Tập trung rà soát, đánh giá tình hình thi hành các bản án hành chính

Quy định thời hạn tự nguyện thi hành án chưa rõ ràng

Năm 2025, các cơ quan hành chính nhà nước đã thi hành xong 868/2.098 bản án, đang tiếp tục thi hành 1.223 bản án. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các cơ quan hành chính đã thi hành xong 398 bản án, quyết định, đang tiếp tục thi hành 1.426 bản án, quyết định.

Thực hiện Luật Tố tụng hành chính (TTHC), Nghị định số 71/2016/NĐ-CP và Chỉ thị số 26/CT-TTg ngày 15/11/2019 của Thủ tướng Chính phủ, Cục Quản lý THADS đã tham mưu, giúp Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Tư pháp: Hoàn thiện thể chế, pháp luật về thi hành án hành chính (THAHC) phối hợp với Văn phòng Chính phủ tham mưu Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các tỉnh, thành phố có biện pháp chấn chỉnh, xử lý, khắc phục những tồn tại, hạn chế để nâng cao hiệu quả chấp hành pháp luật TTHC và THAHC và tập trung thi hành dứt điểm các bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính; kiểm tra liên ngành việc chấp hành pháp luật tố TTHC và THAHC của UBND, Chủ tịch UBND các cấp tại một số tỉnh, thành phố. Trên cơ sở các kết luận kiểm tra, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các địa phương được kiểm tra tổ chức thực hiện nghiêm túc kết luận của Đoàn kiểm tra, có biện pháp chấn chỉnh, xử lý, khắc phục những tồn tại, hạn chế để nâng cao hiệu quả chấp hành pháp luật TTHC và THAHC.

Bộ Tư pháp cũng đã ban hành Kế hoạch triển khai công tác theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc chấp hành pháp luật TTHC và THAHC; chỉ đạo các cơ quan THADS theo dõi theo dõi 100% bản án hành chính theo quy định của pháp luật; kiến nghị xử lý trách nhiệm Chủ tịch UBND, UBND các cấp không chấp hành án hành chính.

Việc thực hiện trách nhiệm theo dõi THAHC của các cơ quan THADS mặc dù ngày càng được các cơ quan THADS quan tâm, chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp một số cơ quan THADS chưa thực hiện đầy đủ, kịp thời nhiệm vụ được giao, như: chậm tổ chức làm việc với người phải thi hành án hoặc chưa kịp thời kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với người phải thi hành án theo quy định.

Đặc biệt theo Bộ Tư pháp, một số quy định của pháp luật về THAHC chưa được quy định rõ ràng, cụ thể, như quy định về thời hạn tự nguyện thi hành án, về thi hành án trong trường hợp bản án tuyên hủy quyết định hành chính, về phạm vi trách nhiệm theo dõi THAHC, về xử lý trách nhiệm trong THAHC, về cơ quan tham mưu giúp UBND trong công tác THAHC… dẫn đến phát sinh khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng trên thực tế.

Bên cạnh đó, việc bố trí, sắp xếp công chức, Chấp hành viên thực hiện theo dõi THAHC còn khó khăn, chủ yếu là kiêm nhiệm và thường xuyên thay đổi; công tác phối hợp giữa các cơ quan THADS với các cơ quan, đơn vị hữu quan còn chưa chặt chẽ, chưa kịp thời phối hợp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác THAHC, theo dõi THAHC. Một số cơ quan THADS chưa tranh thủ được sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Cùng đó, sau sắp xếp tổ chức bộ máy, hầu hết các bản án hành chính chưa thi hành xong được chuyển giao cho UBND, Chủ tịch UBND cấp xã thi hành phát sinh rất nhiều khó khăn do không tham gia giải quyết vụ án từ đầu.

Thực tiễn áp dụng pháp luật quản lý nhà nước về lĩnh vực phát sinh tranh chấp hành chính còn có quan điểm khác nhau giữa cơ quan xét xử và cơ quan hành chính nhà nước, dẫn đến gây khó khăn trong việc chấp hành bản án, quyết định của Tòa án. Ngoài ra, thông qua công tác theo dõi, kiểm tra cho thấy kết quả THAHC đạt tỷ lệ thấp còn có nguyên nhân do vướng mắc về cơ chế, chính sách pháp luật chuyên ngành (đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng).

Tăng tính chủ động trong công tác phối hợp

Thời gian tới, để nâng cao kết quả công tác THAHC, Cục Quản lý THADS sẽ tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Tư pháp: Tiếp tục hoàn thiện thể chế về THAHC: tổng kết Luật TTHC và Nghị định 71 của Chính phủ; phối hợp xây dựng và triển khai hiệu quả Đề án về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thi hành án hành chính hiện nay”;

Chỉ đạo các cơ quan THADS tập trung rà soát, đánh giá tình hình thi hành các bản án hành chính, nhất là các bản án thuộc trách nhiệm thi hành của UBND cấp huyện trước đây đã được chuyển giao cho UBND cấp xã thi hành; rà soát, đánh giá, đề xuất đưa vào diện Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo một số vụ việc THAHC.

Về phía các cơ quan THADS, Cục Quản lý THADS yêu cầu Thủ trưởng cơ quan THADS phải tiếp tục quán triệt nghiêm túc, thực hiện có hiệu quả Luật TTHC năm 2015, Nghị định số 71/2016/NĐ-CP, Chỉ thị số 26/CT-TTg và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cơ quan cấp trên đối với công tác THAHC, theo dõi THAHC, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật THAHC, theo dõi THAHC.

Tăng cường tính chủ động, trách nhiệm trong công tác phối hợp của cơ quan THADS với Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan hữu quan trên địa bàn trong hoạt động theo dõi THAHC. Cụ thể, như chuyển giao bản án, quyết định (bao gồm quyết định buộc thi hành án) đã có hiệu lực pháp luật cho cơ quan THADS để theo dõi theo quy định; giải thích những điểm chưa rõ, đính chính sai sót trong bản án, quyết định để thi hành.

Trường hợp cần thiết, đề nghị Tòa án có thẩm quyền xem xét lại các bản án có nội dung tuyên không rõ, khó thi hành nhằm bảo đảm việc theo dõi THAHC được kịp thời, đúng quy định của pháp luật; kiểm sát việc tuân theo pháp luật của đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc THAHC, theo dõi THAHC; kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc trong quá trình THAHC, từ đó tham mưu đề xuất UBND, Chủ tịch UBND có hướng giải quyết căn cơ, hiệu quả, bảo đảm theo đúng quy định pháp luật...