"Sức mạnh mềm" ở Biên giới – Kỳ 4: Quét mã để hiểu luật – Cách làm mới của Biên phòng nơi biên giới Hoa Lư
Ở khu vực biên giới, nơi điều kiện kinh tế – xã hội còn nhiều khó khăn, việc đưa pháp luật đến với người dân luôn là bài toán không dễ giải. Nếu chỉ trông chờ vào các cuộc họp hay hình thức tuyên truyền truyền thống, hiệu quả khó bền vững. Từ thực tiễn đó, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư (Đồng Nai) đã lựa chọn một hướng đi mới: ứng dụng công nghệ số, đưa pháp luật đến gần người dân thông qua mã QR. Một cách làm đơn giản nhưng đang cho thấy hiệu quả rõ nét.
Từ nhu cầu thực tế đến cách làm đổi mới
Nói về việc ứng dụng công nghệ số, đưa pháp luật đến gần người dân thông qua mã QR, Thiếu tá Trần Thanh Phong, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư cho biết, đơn vị đã bố trí một cán bộ trực tiếp phụ trách việc tích hợp và cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật. Nội dung trọng tâm gồm Luật Biên phòng Việt Nam, các nghị định về quản lý, bảo vệ biên giới… và những quy định cần lưu ý trong các dịp cao điểm như Tết. Tất cả được chuyển tải thông qua mã QR, dán tại nhà văn hóa, khu dân cư – những nơi người dân thường xuyên sinh hoạt. Chỉ với thao tác quét mã bằng điện thoại, người dân có thể tiếp cận ngay các thông tin pháp luật cần thiết.
Việc cập nhật nội dung lên kho dữ liệu này được giao cho cán bộ phụ trách. Người này có trách nhiệm theo dõi các văn bản mới, bổ sung và điều chỉnh nội dung phù hợp với tình hình thực tế trên địa bàn. Nhờ đó, thông tin pháp luật luôn bảo đảm tính kịp thời, chính xác và dễ hiểu. “Cách làm này giúp đơn vị chủ động hơn, không phụ thuộc vào các đợt tuyên truyền tập trung. Đồng thời, người dân cũng hình thành thói quen chủ động tra cứu pháp luật khi cần.” - Thiếu tá Trần Thanh Phong, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư chia sẻ.
Đồng chí cũng cho biết: Ý tưởng triển khai mô hình xuất phát từ thực tiễn đời sống ở khu vực biên giới. Trước đây, việc tuyên truyền pháp luật chủ yếu thông qua họp dân, phát tờ rơi, treo băng rôn, nhưng không phải lúc nào người dân cũng có điều kiện tham dự đầy đủ. “Trong bối cảnh công nghệ thông tin và mạng xã hội phát triển mạnh, nếu không đổi mới cách làm thì công tác tuyên truyền sẽ khó theo kịp thực tế. Việc ứng dụng mã QR vì thế được xem là giải pháp phù hợp, vừa tiết kiệm kinh phí, vừa giúp người dân dễ tiếp cận và chủ động tìm hiểu pháp luật.” – đồng chí cho hay.
Gần dân, tiết kiệm, hiểu quả bền vững
Địa bàn Hoa Lư có dân cư sinh sống khá tập trung, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn. Riêng khu vực Lộc Hòa có hơn 400 người đồng bào dân tộc S’Tiêng, đời sống còn nhiều khó khăn, điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật chưa thật sự thuận lợi. Trước đây, tuyên truyền pháp luật chủ yếu được tổ chức tại nhà văn hóa ấp vào những thời điểm người dân tập trung đông. Cách làm này phù hợp trong một giai đoạn nhất định, nhưng dần bộc lộ những hạn chế.
Khi triển khai mô hình mới, các mã QR được niêm yết cố định tại nhà văn hóa, trụ sở ủy ban và khu dân cư. Người dân có thể tiếp cận thông tin pháp luật bất cứ lúc nào, không phụ thuộc vào thời gian tổ chức tuyên truyền. Tuy nhiên, cán bộ biên phòng không chỉ “dán rồi để đó”, mà vẫn trực tiếp xuống cơ sở, lồng ghép tuyên truyền trong các buổi họp dân, sinh hoạt cộng đồng. Việc kết hợp giữa hình thức trực quan và trao đổi trực tiếp giúp người dân hiểu sâu hơn các quy định pháp luật.
So với băng rôn, khẩu hiệu hay tờ rơi – những hình thức đòi hỏi kinh phí lớn và phải triển khai theo từng đợt – tuyên truyền bằng mã QR cho thấy nhiều ưu điểm vượt trội. Hình thức này tiết kiệm chi phí, dễ cập nhật nội dung và phù hợp với xu hướng tiếp cận thông tin hiện nay. Người dân có thể chủ động tra cứu pháp luật ngay trên điện thoại của mình. Theo đại diện đơn vị, mô hình hiện đang được đề xuất khen thưởng và dự kiến sẽ được tổng kết, nhân rộng trong thời gian tới.
Từ những tấm mã QR nhỏ bé nơi nhà văn hóa, khu dân cư, pháp luật đang từng bước đi vào đời sống thường ngày của người dân biên giới. Cách làm mới này đang góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của bà con. Khi người dân hiểu luật, tin luật và cùng lực lượng biên phòng giữ gìn bình yên nơi phên dậu Tổ quốc, đó chính là thước đo rõ nét nhất cho hiệu quả của một mô hình tuyên truyền xuất phát từ thực tiễn và hướng trọn về cơ sở.
Hiểu luật để cùng giữ biên cương
Chia sẻ nỗi niềm đau đáu của mình khi nhận nhiệm vụ miền biên ải, Thiếu tá Trần Thanh Phong cho hay: “Công tác của Bộ đội Biên phòng không chỉ gói gọn trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, huấn luyện và xây dựng đơn vị. Một nhiệm vụ quan trọng khác là tuyên truyền, phổ biến và giáo dục pháp luật cho người dân khu vực biên giới. Khi người dân hiểu rõ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, họ sẽ tự giác chấp hành và thực hiện đúng quy định. Đây là nền tảng quan trọng để giữ vững an ninh, trật tự ở khu vực biên giới.”
Đồng chí nói thêm: Thực tế cho thấy, khi người dân nắm vững pháp luật, không chỉ bản thân họ mà cả cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, ngành, đoàn thể cũng có điều kiện phối hợp chặt chẽ hơn với lực lượng biên phòng. Việc trao đổi thông tin, xử lý tình huống vì thế diễn ra nhanh chóng, hiệu quả hơn. Nhiều người dân đã chủ động cung cấp thông tin về các dấu hiệu vi phạm pháp luật, giúp lực lượng chức năng kịp thời nắm bắt, xử lý. Sự đồng thuận và tin tưởng của nhân dân trở thành “lá chắn mềm” vững chắc nơi biên cương.
“Từ việc hiểu đúng pháp luật sẽ dẫn đến chấp hành tốt pháp luật. Người dân không chỉ tránh vi phạm mà còn tham gia tích cực vào công tác giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn. Trên cơ sở đó, Bộ đội Biên phòng phối hợp với chính quyền và các lực lượng chức năng xử lý, ngăn chặn các hành vi vi phạm, không để phát sinh điểm nóng. Công tác quản lý, bảo vệ biên giới vì thế không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng biên phòng, mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.” – ông khẳng định.