Sở Tài chính Đồng Nai đề xuất giải pháp phòng, chống nạn mua bán hóa đơn: Cần xác thực sinh trắc học khuôn mặt khi đăng ký tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp
(PLVN) - Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đồng Nai vừa thực hiện Chuyên án 1025H, triệt phá đường dây mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ xảy ra trên địa bàn Đồng Nai và nhiều tỉnh, thành. Bước đầu, công an xác định 4 nhóm đối tượng đã lập hơn 60 Cty “ma”, mua bán trái phép hơn 10.000 tờ hóa đơn, tổng số tiền ghi hơn 6.000 tỷ đồng.
Trước đó, cuối tháng 11/2025, Công an Đồng Nai cũng đã triệt phá đường dây mua bán hóa đơn do Nguyễn Văn Tuyến (SN 1984, ngụ phường Phước Tân) điều hành. Đối tượng này đã tổ chức, thành lập 17 doanh nghiệp (DN) trên địa bàn tỉnh để thực hiện hành vi mua bán trái phép hóa đơn khống cho hàng trăm DN với tổng giá trị ghi trên hóa đơn hơn 4.000 tỷ đồng.
Một số vụ án trên cho thấy loại tội phạm này tại Đồng Nai không phải hiện tượng đơn lẻ, mà có tính chất phức tạp, kéo dài. Trong thực tế, DN “ma” bề ngoài vẫn là một DN có tên, mã số thuế, người đại diện pháp luật, địa chỉ đăng ký, con dấu, hồ sơ giấy tờ đầy đủ. Nhưng phía sau lớp vỏ hợp pháp ấy, hoạt động sản xuất kinh doanh rất mờ nhạt, thậm chí không có, trong khi hóa đơn lại được phát hành với tần suất và giá trị bất thường.
Trao đổi với PLVN, lãnh đạo Sở Tài chính Đồng Nai cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng trong việc chuyển từ nền hành chính công vụ, quản lý là chủ yếu sang phục vụ và kiến tạo phát triển, lấy người dân, DN làm trung tâm; các quy định pháp luật ngày càng tạo thuận lợi tối đa cho DN được sớm gia nhập thị trường, các thủ tục hành chính về đăng ký DN được số hóa, triển khai ở mức độ toàn trình và cho phép tiếp nhận hồ sơ phi địa giới hành chính.
Cơ chế này vận hành dựa trên nguyên tắc người đăng ký DN tự kê khai và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, trung thực của thông tin kê khai trong hồ sơ đăng ký kinh doanh, cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ.
Theo cơ chế, nếu không có sự kiểm tra, giám sát hiệu quả, sẽ dễ dàng bị lợi dụng, tạo ra những rủi ro tiềm ẩn ảnh hưởng sự lành mạnh của môi trường kinh doanh. “Thực tiễn trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua cho thấy đã có nhiều đối tượng đăng ký thành lập DN “ma” nhằm mục đích mua bán hóa đơn”, đại diện Sở Tài chính nói.
Theo Sở Tài chính, để xảy ra tình trạng này, có một số lý do. Thứ nhất, việc đăng ký DN rất dễ dàng, quy trình tiền kiểm sang hậu kiểm, tạo điều kiện cho các đối tượng chỉ cần sử dụng thông tin căn cước công dân của người khác là đã thành lập được DN. Thứ hai, thủ tục mở tài khoản đơn giản, không giới hạn số lượng, quy trình xác minh người đại diện theo pháp luật chưa bảo đảm chặt chẽ, tạo kẽ hở cho các đối tượng sử dụng căn cước công dân giả hoặc thuê người đứng tên mở tài khoản, chuyển tiền khống hợp thức hóa hóa đơn; Thứ ba, công tác phối hợp trong quản lý nhà nước với DN sau đăng ký thành lập mang lại hiệu quả chưa cao, chưa kịp thời kiểm tra thực tế địa chỉ trụ sở chính của DN sau khi đăng ký; việc phối hợp, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế, ngân hàng, công an chưa kịp thời phát hiện các dòng tiền bất thường hoặc các chuỗi mua bán được chuyển khoản lòng vòng qua nhiều tài khoản; Thứ tư, quy định về chế tài xử lý với hành vi mua bán hóa đơn chưa đủ sức răn đe.
Thời gian qua, Sở Tài chính đã chủ động rà soát, tổng hợp thông tin về các DN có dấu hiệu rủi ro trong quá trình hoạt động; phối hợp các cơ quan liên quan kiểm tra, xử lý; tham mưu thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN với những trường hợp vi phạm hoặc không còn hoạt động. Các thông tin, dữ liệu liên quan DN được Sở cung cấp kịp thời cho cơ quan chức năng để phục vụ công tác kiểm tra, xác minh theo quy định; sớm nhận diện các DN có rủi ro cao để có biện pháp phù hợp.
Hiện nay, Sở Tài chính đang tổng hợp, trình UBND tỉnh ban hành Quyết định ban hành Quy chế phối hợp trong công tác quản lý nhà nước với DN, hợp tác xã và hộ kinh doanh sau đăng ký thành lập trên địa bàn tỉnh; quy trình kiểm tra DN, hợp tác xã, hộ kinh doanh... Sau khi các Quyết định trên có hiệu lực thi hành, Sở Tài chính sẽ phối hợp tăng cường công tác kiểm tra, giám sát DN sau đăng ký thành lập, trong đó có việc đề nghị UBND cấp xã phối hợp thực hiện giám sát sự tồn tại của DN tại địa chỉ đăng ký; đề nghị Thuế tỉnh tăng cường chỉ đạo thực hiện kiểm tra DN ngay sau khi đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.
Cũng theo Sở Tài chính, để hạn chế thấp nhất tình trạng DN “ma” mua bán hóa đơn, cần bổ sung quy định bắt buộc xác thực sinh trắc học khuôn mặt người đại diện theo pháp luật của DN khi đăng ký tài khoản ngân hàng của DN; tăng mức hình phạt với hành vi mua bán hóa đơn.
Theo Luật sư Đậu Đức Ninh (Cty Luật TNHH MTV hãng luật Thành Danh), hành vi mua bán trái phép hóa đơn không chỉ là mua bán hóa đơn chưa ghi nội dung, mà còn gồm việc mua bán hóa đơn đã ghi nội dung nhưng không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo; hoặc sử dụng hóa đơn của cơ sở kinh doanh khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hay cấp cho khách hàng khi bán hàng hóa, dịch vụ. Nói một cách nôm na, đây là việc biến một tờ hóa đơn từ công cụ chứng minh giao dịch thật thành “lá bùa” hợp thức hóa các khoản chi, doanh thu hay nghĩa vụ thuế không đúng thực chất.
Loại chứng từ này thường được mua để đưa vào sổ sách kế toán như một khoản đầu vào, nhằm tăng chi phí, giảm lợi nhuận chịu thuế, khấu trừ thuế hoặc che chắn cho những dòng tiền không phản ánh đúng giao dịch thật, gian lận tài chính.