Ông Nguyễn Văn Phụng, Vụ trưởng quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính): Tâm huyết gửi vào các dự thảo quy định thuế, phí

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - “Khó khăn nhất trong công tác xây dựng văn bản pháp luật thuế là phải tính toán làm sao khi văn bản ra đời sẽ “đụng chạm” đối tượng nào, tình hình xã hội sẽ ra sao, có xung đột, có vênh với luật pháp lĩnh vực khác? Thứ nữa là khi luật này ra Nhà nước thu được bao nhiêu tiền, ứng với nó là quản lý ra sao, có “va quệt” quyền lợi ngành nào, liệu có những lỗ hổng bị lợi dụng?”, ông Nguyễn Văn Phụng, Vụ trưởng quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế), nói.
Ông Nguyễn Văn Phụng. Ông Nguyễn Văn Phụng.

Cơ duyên học “chi” mà hành “thu”

Trong bản lý lịch trích ngang do Bộ Tài chính cung cấp, ông Phụng từng tham gia chủ trì xây dựng nhiều văn bản pháp luật thuế, có nhiều đóng góp trong đề xuất giải pháp xử lý nhiều vụ tranh chấp pháp lý với các Cty đa quốc gia để bảo vệ quyền thu thuế, khẳng định vai trò, vị trí Việt Nam, góp phần thu về cho ngân sách nhà nước (NSNN) hàng trăm triệu USD...

Những năm trước đổi mới, khi chàng trai Nguyễn Văn Phụng khăn gói lên Trường ĐH Tài chính học về chi NSNN cho đầu tư xây dựng cơ bản, rồi được giữ lại trường giảng dạy môn Chủ nghĩa Mác-Lê nin. Ông nói đó là sự may mắn bởi những kiến thức từ ngành học này giúp ông rất nhiều trong công tác sau này.

Sau đó, ông được Bộ Tài chính điều động về Cục Thu quốc doanh. “Khi đó, ông Vụ phó Vụ Tổ chức Cán bộ nói với tớ một câu thế này: “Cậu học về chi NSNN nhưng bây giờ phân công cậu làm công tác thu từ khu vực kinh tế quốc doanh. Có thu thì mới có chi, thu có tốt thì mới có nguồn lực để chi. Chi cậu biết rồi, nay muốn làm tốt công tác thu sẽ phải tiếp tục cuộc đời học tập, học từ thực tiễn, học từ đồng nghiệp””, ông Phụng nhớ lại.

Một bước ngoặt nữa là khi Bộ Tài chính sáp nhập thu quốc doanh, thuế công thương nghiệp và thuế nông nghiệp để thành lập hệ thống thuế thống nhất là Tổng cục Thuế nhà nước, ông Phụng đứng trước 2 sự lựa chọn: Hoặc ở lại ngành (“Lúc đó, Bộ Tài chính khổ lắm”, ông nhớ lại), nếu đi sẽ làm kế toán trưởng ở một DN lớn. “Sau này không biết như thế nào, có thể làm rất to đấy nhưng biết đâu có thể vào tù!”, ông hóm hỉnh.

Cuối cùng thì cái duyên với ngành thuế vẫn níu giữ ông đến bây giờ.

Đề xuất thống nhất các quy định liên quan thuế, phí

Vào những năm 1990, Ban Cán sự Đảng Bộ Tài chính quyết định thành lập Vụ Chính sách Tài chính (CSTC) đảm nhiệm vai trò tham mưu xây dựng hệ thống chính sách pháp luật tài chính. Ông Phụng được điều động về phụ trách phòng Chính sách thuế của Vụ này.

“Đất nước đổi mới, muốn phát triển cần có hệ thống pháp luật tài chính đầy đủ, toàn diện, bài bản, có bước đi vững chắc, khách quan, minh bạch. Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng khi đó đã nói như vậy và thực tế bác Hùng luôn quan tâm xây dựng và ngày càng trao nhiều nhiệm vụ cho Vụ CSTC”, ông nhớ lại.

Dấu ấn đầu tiên trong công tác xây dựng chính sách của ông cùng đồng nghiệp là tham gia xây dựng Đề án Chiến lược Tài chính quốc gia, cũng là cũng tác phẩm đầu tay của Vụ CSTC.

Đầu những năm 2000, đã có các luật thuế nhưng trong nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành đều có các quy định về thuế và ưu đãi thuế, gây phức tạp cho thực thi. Khi đó là trưởng phòng, ông triển khai soạn thảo Chỉ thị 07/2001/CT-TTg về việc đảm bảo tính thống nhất các quy định về thuế trong các văn bản QPPL. Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ rất ủng hộ, bởi Chỉ thị 07 giúp cho việc minh bạch các văn bản pháp luật chuyên ngành.

Dự án Pháp lệnh Phí và Lệ phí (2001), công trình “để đời” của Vụ CSTC cũng được Phòng Chính sách thuế (đơn vị do ông phụ trách), chủ trì soạn thảo. Pháp lệnh được ban hành và triển khai thực hiện thành công đánh dấu bước thay đổi quan trọng trong quản lý nhà nước, tạo cơ sở pháp lý để chấn chỉnh việc thu phí, lệ phí tràn lan trước đây. Việc xóa bỏ 343 loại phí, lệ phí có tác động giảm chi phí đầu vào cho nền kinh tế hàng ngàn tỷ đồng… là con số không hề nhỏ khi đó.

Dự án Luật để đời và sự nuối tiếc

Trong rất nhiều văn bản pháp luật về thuế mà ông chủ trì hoặc tham gia soạn thảo, ông Phụng nhớ nhất là Luật thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

“Khi bắt đầu làm Luật thuế TNCN, tôi ngộ ra một điều là luật này động chạm đến tất cả mọi người, ngày hôm nay chưa đến mức phải nộp thuế thì ngày mai có thể phải nộp. Dù thu nhập của họ chưa đến mức phải nộp thuế nhưng phải nghĩ rằng họ đã nộp thuế rồi, vì họ phải trả cho rất nhiều loại thuế khác khi bỏ tiền ra chi tiêu. Điểm này không phải ai cũng hiểu được. Hồi xây dựng luật này tôi rất trăn trở”, ông chia sẻ.

Để khách quan, có cơ sở khoa học và thực tiễn khi xây dựng Dự án Luật thuế TNCN, ông và đồng nghiệp đề xuất cần điều tra thu nhập, chi tiêu và ĐH Kinh tế Quốc dân là đơn vị thực hiện cuộc điều tra này. Nhiều phương án được đưa ra nhưng cuối cùng, Quốc hội chọn mức giảm trừ cho bản thân là 4 triệu đồng, gấp mấy lần mức thu nhập bình quân qua số liệu điều tra, 4 triệu đồng nhưng cao hơn mức khởi điểm 5 triệu đồng trước đó vì còn có thêm mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc 1,6 triệu (bằng 40% mức cho bản thân) và tính công bằng được thể hiện ở chỗ này.

Tuy nhiên khi Luật thuế TNCN có hiệu lực (2009) thì xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (2008 – 2011), mức thu nhập phải nộp thuế 4 triệu đồng không phù hợp. “Hồi đó phải trình Quốc hội ra Nghị quyết cho bà con miễn thuế nửa năm, sau đó đề xuất đưa mức giảm trừ gia cảnh từ 4 lên 9 triệu đồng, đồng thời nâng cả mức cho người phụ thuộc. Nhiều người phản đối ghê gớm lắm vì như vậy là nâng lên hơn 2 lần so với mức ban đầu. Tôi giải thích trong tình hình kinh tế khó khăn, khi nâng lên thế này ai cũng phấn khởi, lòng dân sẽ yên. Còn những người thu nhập cao vẫn được giảm thuế ở các bậc thấp nhưng họ vẫn nộp nhiều thuế ở mức cao của biểu lũy tiến 7 bậc. Và cho đến bây giờ tôi vẫn giữ quan điểm 7 bậc bởi về mặt nguyên lý, biểu thuế càng nhiều bậc thì càng hiệu quả và công bằng”, ông nói.

Năm 2012, khi sửa Luật thuế TNCN đã có một thay đổi quan điểm mạnh mẽ về thuế TNCN với thu nhập từ chứng khoán và bất động sản. Ông bảo, lựa chọn giữa bài toán quản lý và bài toán chính sách, thấy rằng nếu chứng khoán mà cho áp dụng thu trước 0,1%, sau đó quyết toán lại theo mức thuế suất 20% thì công bằng; nhưng chi phí rất lớn khi quyết toán thuế, cho nên chọn thu gọn 0,1% không phải quyết toán.

Đối với thu nhập từ bất động sản, chọn cách tính 2% giá bán thay cho mức 25% thu nhập cũng là bài toán khôn khéo, đơn giản mà hiệu quả, chống được tiêu cực trong kê khai, gian lận giá, chống được việc “cưa thuế”, thông đồng.

Câu chuyện làm Luật thuế TNDN cũng là một kỷ niệm đáng nhớ khi làm thay đổi cái nhìn của xã hội về ưu đãi đầu tư. Nếu như năm 2008 về trước, ưu đãi đầu tư vừa theo Luật Đầu tư, vừa theo Luật thuế TNDN, hai danh mục ưu đãi khác nhau, thuế suất phổ thông với FDI là 25% nhưng DN trong nước là 32% rồi 28%. Từ 2009 thống nhất thuế TNDN giữa đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài; ưu đãi theo DN thành lập mới gắn với dự án đầu tư thuộc lĩnh vực, địa bàn ưu đãi thay vì ưu đãi theo dự án đầu tư; bỏ quy định ưu đãi cho đầu tư mở rộng.

“Quan điểm của chúng tôi lúc đó là muốn có nhiều DN (hướng tới 1 triệu DN) thì phải ưu đãi cho DN thành lập mới, pháp nhân thành lập mới kèm theo dự án mới thì sẽ được ưu đãi, nhưng phải theo danh mục mà Nghị định của Chính phủ quy định. Tuy nhiên, từ 2014 trở đi theo luật mới, thì lại quy định ưu đãi theo dự án. Đó là điều tôi rất tiếc!”, ông tâm sự.

Với gần 20 năm tham gia soạn thảo các văn bản Luật, Pháp lệnh, Nghị định về thuế, phí và lệ phí cùng 20 năm làm công tác quản lý thuế, khi được hỏi, còn điều gì khiến ông hổi tiếc nhất. Không chút do dự, ông bảo, đó là Luật Thuế tài sản. “Dự án Luật thuế này đã nung nấu từ năm 1990, rất tiếc tôi không thực hiện được. Mong là vẫn còn cơ hội tham gia vào luật thuế này!”, ông cười, giọng vẫn sang sảng...

Góp phần thu vào ngân sách nhà nước hàng trăm triệu USD từ nhà thầu dầu khí nước ngoài

Không chỉ tham gia xây dựng chính sách, pháp luật, ông Nguyễn Văn Phụng còn được biết đến với vai trò tham gia vào các vụ giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài.

Đơn cử như tham gia các cuộc làm việc đấu tranh với các nhà thầu dầu khí để đi đến ký kết Thỏa thuận giữa các bên về thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Chính phủ Việt Nam trong việc nhà thầu chuyển nhượng quyền tham gia các Hợp đồng dầu khí ký trước đây, góp phần thu vào NSNN gần 150 triệu USD; Phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tư pháp trong việc cung cấp các quan điểm, lý luận và bằng chứng để bảo vệ thành công Vụ kiện quốc tế của các nhà thầu nước ngoài kiện PVN đòi áp dụng quy định ưu đãi của Chính phủ. Với kết quả thắng lợi của vụ kiện, đã góp phần vào việc không phải bồi hoàn cho nguyên đơn gần 84 triệu USD.

Là thành viên thường trực của Nhóm công tác liên ngành tham mưu để đàm phán giải quyết Vụ kiện quốc tế gần đây trong bối cảnh các quy định trong Thông tư, Nghị định hướng dẫn chưa được cụ thể và Hợp đồng dầu khí ký trước đây có những điểm bất lợi. Kết quả sau 4 năm đấu tranh, Nhà thầu đã phải đề xuất hòa giải, chấm dứt vụ kiện và chấp nhận nộp vào NSNN gần 60 triệu USD tiền thuế, tiền chậm nộp đối với giao dịch chuyển nhượng cổ phần ở ngoài Việt Nam.

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục
Ban hành chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên

Ban hành chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên

(PLVN) -Mới đây, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 1577/QĐ-BTP về việc ban hành Chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên, thay thế cho Chuẩn mực đạo đức Chấp hành viên đã được ban hành kèm theo Quyết định số 51/2002/QĐ-BTP ngày 27/02/2002 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Đọc thêm

Cựu lãnh đạo Bộ Tư pháp có nhiều ‘duyên nợ’ với pháp luật dân sự

Nguyên Thứ trưởng Đinh Trung Tụng.
(PLVN) - Trong quá trình công tác, tuy đã giúp Bộ trưởng chỉ đạo xây dựng và trình Quốc hội thông qua nhiều đạo luật quan trọng nhưng với ông Đinh Trung Tụng nguyên Thứ trưởng, chuyên gia cao cấp Bộ Tư pháp thì đạo luật có nhiều “duyên nợ” cùng ông là Bộ luật Dân sự khi ông tham gia soạn thảo Bộ luật này vào các năm 1995, 2005 và 2015 ở cương vị Tổ trưởng Tổ Biên tập.

Thống nhất nhận thức, phối hợp chặt chẽ trong hợp tác quốc tế về pháp luật

Thống nhất nhận thức, phối hợp chặt chẽ trong hợp tác quốc tế về pháp luật
(PLVN) -Sáng 26/10, Ban cán sự đảng Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội nghị quán triệt thực hiện Kết luận số 73-KL/TW ngày 20/5/2020 của Ban Bí thư về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TW của Ban Bí thư khóa X về hợp tác với nước ngoài trong lĩnh vực pháp luật, cải cách hành chính, cải cách tư pháp. Thứ trưởng Nguyễn Khánh Ngọc, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Hữu Huyên đồng chủ trì Hội nghị.

Quỳnh Lưu (Nghệ An): Năm 2021 thi hành án vượt chỉ tiêu

Quyền Chi cục trưởng Chi cục THADS huyện Quỳnh Lưu Cao Cự Hùng báo cáo tổng kết THADS năm 2020 và phương hướng nhiệm vụ năm 2021.
(PLVN) - Trong năm 2021 dù gặp nhiều khó khăn do dịch COVID-19 nhưng với tinh thần đoàn kết, nhất trí cao của toàn thể cán bộ, công chức, người lao động, Chi cục THADS huyện Quỳnh Lưu từng bước vượt khó khăn, đạt được những thành tích nhất định. Trong đó, về tiền và việc đều vượt so với chỉ tiêu Cục giao.

Đại tá Lê Trọng Sáu góp phần vun đắp truyền thống của lực lượng tham mưu Công an nhân dân

Đại tá Lê Trọng Sáu - Trưởng phòng Tham mưu, Công an tỉnh Lạng Sơn.
(PLVN) - Trong sự lớn mạnh và thành tựu chung của ngành Công an thì không thể không kể đến công lao của cán bộ, chiến sĩ lực lượng làm công tác tham mưu. Và Đại tá Lê Trọng Sáu - Trưởng phòng Tham mưu, Công an tỉnh Lạng Sơn chính là người đã góp phần xây dựng và vun đắp truyền thống “Trung thành - Tận tụy; Mưu trí – sáng tạo; Đoàn kết - Lập công” của lực lượng tham mưu Công an nhân dân.

GS. TS Phan Trung Lý và phát ngôn nổi tiếng: "Góp ý cho Hiến pháp là không có vùng cấm"

Ông Phan Trung Lý phát biểu tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
(PLVN) - GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội ở tuổi nghỉ hưu vẫn tiếp tục đóng góp cho công tác lý luận của đất nước ở cương vị Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương. Những ý kiến, góp ý của ông trong lĩnh vực pháp luật hay lý luận đều luôn được mọi người ghi nhớ, trân trọng…

Lan toả những gương sáng trong xây dựng và thực thi pháp luật

Lan toả những gương sáng trong xây dựng và thực thi pháp luật
(PLVN) - Chiều 25/10, thực hiện Đề án do Bộ Tư pháp phê duyệt, Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức cuộc họp Hội đồng bình chọn Chương trình bình chọn, tôn vinh “Gương sáng pháp luật”. TS Đào Văn Hội, Tổng Biên tập Báo Pháp luật Việt Nam, Trưởng Ban Tổ chức Chương trình chủ trì cuộc họp.

GS.TS Hoàng Thị Kim Quế và hành trình 'vào Nam ra Bắc' đào tạo nguồn nhân lực pháp luật

GS Hoàng Thị Kim Quế dự Hội thảo khoa học quốc gia “Cải cách pháp luật và xây dựng bộ máy Nhà nước dưới triều Vua Lê Thánh Tông – Những giá trị lịch sử và đương đại”.
(PLVN) - Cả cuộc đời chuyên tâm gắn bó với công tác đào tạo nguồn nhân lực pháp luật cho đất nước “từ Nam, ra Bắc”, đến nay ở tuổi nghỉ hưu, GS.TS Hoàng Thị Kim Quế vẫn tâm huyết, đam mê công việc giảng dạy, nghiên cứu khoa học để truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm của mình cho các sinh viên và thế hệ giảng viên trẻ.

Bổ sung trách nhiệm cho công an xã: Viện kiểm sát sẽ kiểm sát chặt chẽ

Viện trưởng Lê Minh Trí giải trình tại phiên họp.
(PLVN) - Khi công an xã được bổ sung trách nhiệm kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm, Viện kiểm sát cấp huyện sẽ áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để kiểm sát chặt chẽ hoạt động kiểm tra, xác minh sơ bộ của công an xã như là công an phường để đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

LỜI CẢM ƠN

LỜI CẢM ƠN
Ban tổ chức lễ tang và gia đình cụ Nguyễn Văn Mã xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo các cơ quan, bộ, ban, ngành, đoàn thể ở Trung ương và địa phương, cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, nhân dân Thôn Văn Phú, Thị trấn Bình Mỹ, Huyện Bình Lục, Tỉnh Hà Nam, cùng họ hàng nội ngoại, thông gia, bạn bè thân hữu gần xa đã gửi thư, điện chia buồn, gửi vòng hoa, đến viếng, dự lễ truy điệu và tiễn đưa cụ Nguyễn Văn Mã về nơi an nghỉ cuối cùng.

Doanh nhân Jonathan Hạnh Nguyễn – Chủ tịch Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG): Người mang khát vọng nâng tầm Việt Nam

Doanh nhân Jonathan Hạnh Nguyễn
(PLVN) - Không chỉ là doanh nhân thành đạt, ít người biết rằng vị doanh nhân được biết đến với danh xưng “Vua hàng hiệu” – còn sở hữu bộ sưu tập gần 400 phần thưởng là Huân chương Lao động, bằng khen, giấy khen, kỷ niệm chương của các cấp và địa phương. Kết quả đó có được từ phương châm “giữ vững chữ Tín và thượng tôn pháp luật” trong kinh doanh cũng như cuộc sống.