Nhiều thách thức đặt ra cho việc thực thi nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam

Hội thảo do Trường ĐH Luật, ĐH Huế phối hợp với Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội tổ chức.
Hội thảo do Trường ĐH Luật, ĐH Huế phối hợp với Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội tổ chức.
0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) -Chiều ngày 20/6, Trường Đại học (ĐH) Luật, ĐH Huế phối hợp với Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam: Nhận thức và thực trạng”.

Nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp là một chủ đề nghiên cứu quan trọng trong khoa học pháp lý trên thế giới. Tuy nhiên, chủ đề này vẫn là một chủ đề có nhiều ý kiến, cách tiếp cận khác nhau. Ở Việt Nam, các vấn đề nhà nước pháp quyền và tình trạng khẩn cấp là các vấn đề không mới, song đặt pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp lại là một vấn đề còn nhiều khoảng trống trong nhận thức và thực tiễn pháp luật ở Việt Nam.

Trong suốt quá trình phát triển của đất nước nguyên tắc pháp quyền là công cụ để bảo đảm các giá trị lõi như thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Tuy nhiên còn nhiều thách thức đặt ra cho việc thực thi nguyên tắc pháp quyền trong thực tiễn, nhất là trong bối cảnh một xã hội luôn phát triển và sôi động, đôi khi là không chắc chắn và chịu những rủi ro đến từ bên ngoài như thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh…Để giải quyết các vấn đề thực tiễn, cần có chính sách, và để các chính sách có cơ sở vững chắc, cần xuất phát từ các lý thuyết lớn cũng như tổng kết.

PGS.TS. Đoàn Đức Lương- Hiệu trưởng trường ĐH Luật, ĐH Huế nhận món quà từ PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh (bên phải) - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội gửi tặng.

PGS.TS. Đoàn Đức Lương- Hiệu trưởng trường ĐH Luật, ĐH Huế nhận món quà từ PGS.TS Nguyễn Hoàng Anh (bên phải) - Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội gửi tặng.

Tại hội thảo, các đại biểu, khách mời được lắng nghe những tham luận, ý kiến trao đổi về các vấn đề liên quan đến pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam. Trong tham luận “Pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp: Khung lý luận và cách thức đặt ra” của PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, Trường Đại học Luật, ĐHQGHN cho rằng, trong tình trạng khẩn cấp, nhà nước được trao quyền lực, biện pháp đặc biệt, ngoại lệ để thực hiện các hành động hoặc áp đặt các biện pháp vốn không được phép trong các trường hợp bình thường để giải quyết tình trạng khẩn cấp. Điều này đặt ra các tranh luận về mối quan hệ giữa pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp, rằng pháp quyền có cần phải được bảo vệ, bảo đảm trong tình trạng khẩn cấp hay không? Lý luận và thực tiễn cho thấy có những quan điểm, cách tiếp cận rất đa dạng, khác biệt.

Trên thực tiễn, có nhiều thách thức đặt ra đối với pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp, bao gồm mối lo ngại vi phạm quyền con người; sự lạm dụng, tha hoá quyền lực; và các bối cảnh dân chủ cùng với những tác động của nó đến pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp.

PGS.TS. Đặng Minh Tuấn - Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội trình bày tham luận tại hội thảo

PGS.TS. Đặng Minh Tuấn - Trường ĐH Luật, ĐH quốc gia Hà Nội trình bày tham luận tại hội thảo

Cũng theo PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, thực tiễn dịch bệnh Covid-19 chưa từng có đã và đang diễn ra trên thế giới và Việt Nam tiếp tục nảy sinh thêm những vấn đề về nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở cấp độ quốc tế, các quốc gia cũng như ở nước ta. Ở Việt Nam, các vấn đề nhà nước pháp quyền và tình trạng khẩn cấp đều đã được quy định trong Hiến pháp và pháp luật. Tuy nhiên, ở Việt Nam mới chỉ có một số công trình nghiên cứu chủ yếu theo hướng ứng dụng một số quy tắc, tiêu chuẩn về pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp. Pháp quyền (nhà nước pháp quyền) và tình trạng khẩn cấp đã được ghi nhận trong Hiến pháp và pháp luật Việt Nam.

Tuy vậy, mối quan hệ giữa pháp quyền và tình trạng khẩn cấp chưa được pháp luật làm rõ. Có nhiều câu hỏi nghiên cứu đặt ra trước thực trạng pháp luật hiện nay như mối quan hệ này được nhìn nhận/ghi nhận là quan hệ xung đột hay quan hệ hài hòa? Làm thế nào để giải quyết xung đột và thúc đẩy sự hài hòa giữa pháp quyền và tình trạng khẩn cấp? Việc giải quyết mối quan hệ này đặt ra những thách thức, khó khăn gì?

TS Lê Thị Nga - Trường ĐH Luật, ĐH Huế với tham luận: "Giới hạn quyền lực nhà nước trong trường hợp khẩn cấp trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền: Tiếp cận tại Việt Nam".

TS Lê Thị Nga - Trường ĐH Luật, ĐH Huế với tham luận: "Giới hạn quyền lực nhà nước trong trường hợp khẩn cấp trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền: Tiếp cận tại Việt Nam".

Đối với TS. Lê Thị Nga, Trường ĐH Luật, ĐH Huế, trong tham luận “Giới hạn quyền lực nhà nước trong trường hợp khẩn cấp trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền: Tiếp cận tại Việt Nam” cho rằng, việc vận hành hoạt động của bộ máy nhà nước trong điều kiện bình thường đã khó, trong điều kiện “tình huống khẩn cấp” càng khó hơn. Bởi lẽ trong “tình huống khẩn cấp” là tình huống mà trong đó nhà nước, đặc biệt là cơ quan hành pháp, được trao quyền thực hiện các hành động, hoặc áp đặt các biện pháp mà theo Hiến pháp sẽ không được phép thực hiện trong bối cảnh bình thường.

Tuy nhiên thực tế quản trị quốc gia cho thấy, trong những tình huống đặc biệt, việc thực thi quyền lực nhà nước cần có sự “tuỳ nghi” dành cho nhánh hành pháp, điều này chính là “phép thuật” cho phép nhánh hành pháp đối phó kịp thời với các tình huống khẩn cấp, giảm mức độ thiệt hại đến mức thấp nhất. Song trong những tình huống này có thể dẫn tới xung đột nguyên tắc trong quản trị nhà nước trong bối cảnh Nhà nước pháp quyền. Bởi lẽ, nguyên tắc mang tính phổ quát là: Nhà nước chỉ được thực hiện những gì Luật định, xuất phát từ nguyên tắc thượng tôn pháp luật.

GS.TS Võ Khánh Vinh - nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chia sẻ tại hội thảo

GS.TS Võ Khánh Vinh - nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chia sẻ tại hội thảo

Hội thảo lần này sẽ giúp cho các nhà nghiên cứu, sinh viên có thể hiểu thêm được nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp để phục vụ cho việc nghiên cứu, học tập; đồng thời hướng đến các giá trị thực tiễn nhằm đóng góp công cuộc xây dựng pháp luật về tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam hiện nay.

Tin cùng chuyên mục

Đội tuyển Việt Nam gồm 4 học sinh (đứng giữa trong ảnh) tham dự Olympic Sinh học quốc tế năm 2024.

Việt Nam xếp thứ 3 tại Olympic Sinh học quốc tế 2024

(PLVN) - Cả 4 thành viên đội tuyển quốc gia Việt Nam dự thi Olympic Sinh học quốc tế (IBO) năm 2024 đều đạt huy chương. Trong đó có 3 huy chương Vàng và 1 huy chương Bạc. Với thành tích này Việt Nam đứng thứ 3/81 quốc gia, vùng lãnh thổ tham dự.

Đọc thêm

Hơn 90 trường đại học 'chốt' điểm chuẩn học bạ

Ảnh minh họa
(PLVN) - Đến thời điểm hiện tại, có hơn 90 trường đại học, học viện công bố điểm chuẩn xét tuyển sớm dựa theo học bạ THPT. Ngoài ra, nhiều trường cũng chốt điểm chuẩn theo nhiều phương thức tuyển sinh khác.

Để kỳ thi đánh giá năng lực không trở thành “gánh nặng” cho học sinh

Thí sinh thảo luận sau khi rời khỏi phòng thi. (Ảnh: Ngọc Long)
(PLVN) - Kỳ thi THPT quốc gia những năm gần đây khá thuận tiện khi học sinh không phải di chuyển về các thành phố lớn, mà được thi tại trường THPT ở địa phương. Trái lại, đối với không ít kỳ thi đánh giá năng lực, thí sinh phải chật vật để đăng ký thi, thậm chí phải di chuyển hàng trăm cây số đi thi…

Gần 130 thí sinh 'chắc suất' vào các trường Công an

Ảnh minh họa

(PLVN) - Năm 2024, công tác tuyển sinh của Bộ Công an cơ bản được giữ ổn định như năm 2023, thông qua ba phương thức tuyển sinh. Qua thẩm định, đã có 11 thí sinh trúng tuyển theo phương thức 1 (đạt giải quốc gia, quốc tế), 116 thí sinh trúng tuyển theo phương thức 2 (tuyển thí sinh có trình độ ngoại ngữ tương đương IELTS 7.5 điểm trở lên).

2 điều kiện tuyển sinh bổ sung lớp 10 ở TP HCM

Ảnh minh họa
(PLVN) - Để đăng ký xét tuyển bổ sung lớp 10 ở TP HCM, thí sinh cần phải đáp ứng hai điều kiện, gồm không trúng tuyển cả 3 nguyện vọng và có điểm thi tuyển cao hơn hoặc bằng điểm chuẩn nguyện vọng 3 của trường nộp hồ sơ xét tuyển bổ sung.

Những lưu ý thí sinh trước thềm xét tuyển Đại học: Chú trọng việc chọn nghề để tương lai không hụt hẫng

Thí sinh cần tỉnh táo khi lựa chọn nghề nghiệp. (Ảnh minh họa: PV)
(PLVN) - Trong thời gian từ ngày 6 - 10/7, Hệ thống tuyển sinh chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) sẽ mở để thí sinh thực hành đăng ký xét tuyển. Đây là bước giúp thí sinh làm quen với hệ thống, tránh những sai sót khi đăng ký thật. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để đăng ký trúng, thí sinh cần xác định nghề yêu thích, sở trường hơn là câu chuyện bằng cấp...

Phụ huynh lớp có 60 lượt học sinh đỗ chuyên chia sẻ bí kíp đồng hành cùng "sĩ tử"

Đội hình có 60 lượt thi đỗ trường chuyên tại Hà Nội.
(PLVN) - Một lớp học có 42 học sinh, nhưng có tới 60 lượt đỗ chuyên. Câu chuyện về lớp 9a7 của trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành đang được nhiều người quan tâm ngưỡng mộ. Thành tích đáng tự hào này phần lớn nhờ sự nỗ lực của bản thân các học sinh, công dạy dỗ của thầy cô giáo. Tuy nhiên, những người làm cha mẹ đang có con chuẩn bị vượt “cửa ải” lớp 10 cũng rất quan tâm tới những “bí kíp' của các cha mẹ trong tập thể tuyệt vời này.