Mở rộng phạm vi, xoá khoảng trống pháp lý dữ liệu ở cấp xã

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Cục KTVB&TCTHPL cho biết, thời gian vừa qua, Bộ Tư pháp đã chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52, gửi các Bộ, ngành, địa phương xin ý kiến. Trên cơ sở ý kiến góp ý, Cục đã tổng hợp, xây dựng, hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 52.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Văn Thắng, việc thay thế Nghị định số 52 không đơn thuần là một hoạt động cập nhật kỹ thuật thường quy, mà là một bước chuyển mình tất yếu mang tính chiến lược trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Trong kỷ nguyên số, Cơ sở dữ liệu quốc gia (CSDLQG) về pháp luật không thể tiếp tục tồn tại như một “kho lưu trữ tệp tin” tĩnh. Nó phải trở thành trụ cột “cốt lõi” của hệ thống hạ tầng pháp lý số quốc gia hoặc Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật - nơi cung cấp nguồn dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” về văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) và các thông tin liên quan đến văn bản QPPL cho toàn bộ bộ máy hành chính và xã hội. Đây là nền tảng cốt lõi để đảm bảo tính công khai, minh bạch và quyền tiếp cận pháp luật của người dân, doanh nghiệp, đồng thời là hạ tầng dữ liệu tối cần thiết để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong lĩnh vực xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Phó Cục trưởng Cục KTVB&TCTHPL, dự thảo Nghị định thay thế có nhiều đột phá trong nội dung sửa đổi, bổ sung, trong đó có việc chuyển đổi phương thức Vận hành: “Dữ liệu tạo lập một lần tại nguồn”. Theo đó, dự thảo áp dụng nguyên tắc “kết nối tự động toàn trình” thay thế cơ chế nhập liệu thủ công lạc hâu.

Cụ thể, dữ liệu được tạo lập một lần tại nơi phát sinh văn bản gốc và thực hiện cơ chế “Kéo” dữ liệu tự động về CSDLQG. Việc vận hành trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia không chỉ là thay đổi về địa điểm đặt máy chủ, mà là sự tích hợp vào Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số. Điều này giúp dữ liệu pháp luật liên thông hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về Dân cư, Đất đai, Doanh nghiệp, tạo thành một mạng lưới dữ liệu “sạch” giúp giảm thiểu tối đa sai lệch thông tin và lãng phí nguồn lực xã hội.

Đặc biệt, dự thảo Nghị định thay thế mở rộng phạm vi dữ liệu, xoá khoảng trống pháp lý dữ liệu ở cấp xã. Theo đó, dự thảo không chỉ dừng lại ở văn bản QPPL mà còn bao phủ các văn bản hành chính có liên quan trực tiếp đến hiệu lực như: Lệnh công bố, văn bản đính chính, văn bản bãi bỏ một phần, văn bản tạm ngưng hiệu lực, văn bản hướng dẫn áp dụng... Những văn bản này trước đây thường chỉ được coi là “tệp đính kèm” thì nay được xác lập là một thực thể Dữ liệu số có định dạng, có liên kết logic trên hệ thống.

Một điểm đột phá quan trọng là dự thảo quy định đầy đủ trách nhiệm đăng tải, quy trình đăng tải bao phủ 100% văn bản cấp xã, bù đắp khoảng trống pháp lý, xoá bỏ “vùng xám” dữ liệu văn bản do cấp xã ban hành.

Ngoài ra, để tránh hiểm họa “hộp đen” pháp lý, dự thảo quy định bắt buộc phải “gắn nhãn nhận biết AI”. Các thông tin do AI tạo lập chỉ có giá trị tham khảo; tính chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất vẫn thuộc về bản gốc đã được ký số. Điều này đảm bảo AI là công cụ hỗ trợ tiếp cận, không phải chủ thể thay thế con người trong áp dụng pháp luật.

Phó Cục trưởng Cục KTVB&TCTHPL mong nhận được ý kiến góp của các chuyên gia, đại diện của các Bộ, ngành, địa phương về từng điều khoản, từng nội dung mới có tính đột phá trong dự thảo Nghị định thay thế…