Luật Việc làm 2025: Nền tảng chính sách mở rộng cơ hội việc làm bền vững, giảm nguy cơ thất nghiệp

Thị trường lao động năm 2026 khởi sắc, thách thức thất nghiệp vẫn hiện hữu

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, thị trường lao động Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen. Sự xuất hiện của các ngành nghề mới, cùng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, không chỉ làm thay đổi nhu cầu tuyển dụng mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, khả năng thích ứng và bảo đảm việc làm bền vững.

Đáp ứng yêu cầu đó, Luật Việc làm số 74/2025/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 16/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định về hỗ trợ tạo việc làm, phát triển kỹ năng nghề, thông tin thị trường lao động và bảo hiểm thất nghiệp. Những đổi mới này góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ hơn, hướng tới nâng cao chất lượng việc làm, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường lao động và tăng cường khả năng thích ứng trước những biến động kinh tế - xã hội.

Cụ thể, theo số liệu của Cục Thống kê – Bộ Tài chính, tính chung 9 tháng năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 53,8 triệu người, cao hơn 697,0 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.

Lao động có việc làm quý III/2026 đạt gần 53,0 triệu người, cao hơn 292,3 nghìn người, tương ứng tăng 0,6% so với quý trước và cao hơn 706,4 nghìn người, tương ứng tăng 1,4% so với cùng kỳ năm trước.

Như vậy, quy mô lực lượng lao động, số người có việc làm và thu nhập bình quân của người lao động đều tăng so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 2,22%; tương đương so với cùng kỳ năm trước, trong đó khu vực thành thị là 2,55%, khu vực nông thôn là 1,99%.

Tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động là 1,53%, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước. Kết quả đạt được phản ánh nhu cầu lao động và hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được cải thiện.

Tuy nhiên, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ mới đạt 29,9%; tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15 đến 24 tuổi là 8,87%. Những con số này cho thấy, bên cạnh nhiệm vụ duy trì việc làm, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường khả năng thích ứng nghề nghiệp vẫn là yêu cầu cấp thiết.

Triển khai chính sách hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm cho người lao động, giảm nguy cơ thất nghiệp

Điểm đáng chú ý là Luật Việc làm 2025 tiếp cận chính sách việc làm theo hướng toàn diện hơn, không chỉ tập trung giải quyết tình trạng thất nghiệp mà còn hướng đến hỗ trợ tạo việc làm, tự tạo việc làm, chuyển đổi việc làm, phát triển kỹ năng nghề và nâng cao năng lực tham gia thị trường lao động của mỗi người dân.

Nhà nước có chính sách hỗ trợ tạo việc làm, tự tạo việc làm và chuyển đổi việc làm; đồng thời khuyến khích phát triển kỹ năng nghề, tạo việc làm trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh.

Định hướng này phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản lý, từ giải quyết nhu cầu việc làm trước mắt sang phát triển năng lực thích ứng lâu dài của lực lượng lao động. Trong nền kinh tế số, một người lao động có thể phải thay đổi nghề nghiệp nhiều lần; vì vậy, khả năng tiếp cận thông tin, đào tạo lại và chuyển đổi việc làm trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm an sinh.

Các chính sách hỗ trợ tạo việc làm tiếp tục được mở rộng thông qua tín dụng ưu đãi. Theo Nghị định số 338/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ, mức vay tối đa để hỗ trợ tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm đối với người lao động là 200 triệu đồng; đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh là 10 tỷ đồng, đồng thời không quá 200 triệu đồng cho mỗi người lao động được hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm. Các khoản vay đều phải đáp ứng điều kiện và phương án sử dụng vốn theo quy định pháp luật.

Chính sách này mở thêm cơ hội cho người lao động tự tạo sinh kế, khởi nghiệp, phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhất là tại khu vực nông thôn. Luật cũng dành sự quan tâm đến những nhóm có nguy cơ gặp bất lợi trên thị trường lao động như người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người cao tuổi, người thuộc hộ nghèo và người có đất bị thu hồi.

Bên cạnh hỗ trợ tài chính, Luật tiếp tục khẳng định nguyên tắc bảo đảm quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm, bình đẳng về cơ hội việc làm, tiền lương và thu nhập; nghiêm cấm hành vi phân biệt đối xử trong việc làm. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để hướng đến một thị trường lao động công bằng, trong đó cơ hội nghề nghiệp không chỉ phụ thuộc vào điều kiện kinh tế hoặc hoàn cảnh cá nhân.