Lai Châu thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, nâng tầm dược liệu và sản phẩm chủ lực

Hội nghị tập trung xác định định hướng phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng thời, các đại biểu đánh giá tiềm năng của các sản phẩm chủ lực, đặc biệt là dược liệu và sâm Lai Châu, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và hoàn thiện chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

Phát biểu khai mạc, ông Hà Quang Trung - Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, hội nghị có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh – một trong những khâu đột phá của địa phương.

Theo lãnh đạo tỉnh Lai Châu, với lợi thế về điều kiện tự nhiên, khí hậu và đa dạng sinh học, Lai Châu có tiềm năng lớn để phát triển các sản phẩm nông nghiệp, dược liệu giá trị cao. Thời gian qua, tỉnh đã khôi phục và phát triển nhiều sản phẩm đặc sản như gạo Séng Cù, gạo Tẻ Râu; mở rộng diện tích các cây trồng chủ lực như chè, cao su, mắc ca, quế và đặc biệt là sâm Lai Châu. Tiềm năng nuôi trồng thủy sản trên lòng hồ thủy điện cũng được khai thác hiệu quả.

“Phát triển nông nghiệp xanh không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng tăng trưởng, tạo sinh kế bền vững và thu hút đầu tư”, ông Hà Quang Trung nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm nội dung trọng tâm gồm: phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu theo hướng kinh tế xanh; nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực thông qua phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu, logistics, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu; tăng cường liên kết, thu hút đầu tư giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.

Thông tin tại hội nghị, ông Nguyễn Thành Đồng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết, Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 27/3/2026 đã xác định rõ mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế địa phương để phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng bền vững, tích hợp đa giá trị, xanh, sạch, tuần hoàn, chất lượng cao và ít phát thải.

Tỉnh định hướng đẩy mạnh tích tụ, tập trung đất đai; tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất, từ tổ chức sản xuất, bảo quản, chế biến đến tiêu thụ, truy xuất nguồn gốc và xây dựng nhãn hiệu sản phẩm.

Giai đoạn đến năm 2030, Lai Châu đặt mục tiêu mở rộng các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ với 2.500 ha chè, 1.500 ha lúa hàng hóa, 2.500 ha cây ăn quả; phát triển chăn nuôi trang trại gắn với xử lý môi trường; mở rộng diện tích mắc ca, quế và đặc biệt là 3.000 ha sâm Lai Châu được cấp mã số vùng trồng và chỉ dẫn địa lý.

Đáng chú ý, mô hình nông nghiệp đa giá trị được xác định là hướng đi dài hạn, gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng dưới tán rừng và khai thác tín chỉ carbon.

Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng, địa phương cũng đối mặt với nhiều “điểm nghẽn”. Trong đó, hạ tầng giao thông và logistics còn hạn chế, làm gia tăng chi phí vận chuyển, ảnh hưởng đến khả năng kết nối thị trường và thu hút đầu tư. Sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, thiếu doanh nghiệp và hợp tác xã đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; tập quán canh tác truyền thống và tác động của biến đổi khí hậu tiếp tục gây áp lực lên quá trình chuyển đổi.

Ở góc độ chuyên môn, ông Phạm Văn Duy - Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường nhận định, Lai Châu có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp hữu cơ, song quy mô hiện còn nhỏ. Tổng diện tích canh tác áp dụng tiêu chuẩn an toàn của tỉnh mới đạt hơn 520 ha, trong đó diện tích hữu cơ hơn 40 ha, chiếm chưa đến 10%.

Để thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng kinh tế xanh, các chuyên gia cho rằng cần ưu tiên xây dựng vùng sản xuất tập trung gắn với sản phẩm chủ lực như chè, dược liệu và lúa đặc sản; đồng thời phát triển vùng nguyên liệu đi đôi với cấp mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, cũng được nhấn mạnh.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, các ý kiến đề xuất cần đẩy mạnh liên kết giữa các hộ chăn nuôi thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã; từng bước áp dụng chăn nuôi an toàn sinh học và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh Lai Châu đã đề ra nhiều giải pháp đồng bộ như thúc đẩy tích tụ đất đai, hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu; ứng dụng công nghệ IoT trong sản xuất; phát triển kinh tế tuần hoàn thông qua tái chế phụ phẩm và xử lý chất thải, hướng tới nền nông nghiệp xanh và bền vững.