Hướng đến bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên

Một trong những vấn đề được quan tâm là làm thế nào giảm áp lực tuyển sinh lớp 10, qua đó từng bước hạn chế những hệ lụy kéo theo như thi cử căng thẳng, học thêm, dạy thêm và nguy cơ phát sinh tiêu cực. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, áp lực tuyển sinh lớp 10 tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn, đô thị và những địa bàn có dân số tăng nhanh. Trong khi đó, tốc độ xây dựng trường, lớp ở một số nơi chưa theo kịp tốc độ gia tăng dân số. Khi số lượng trường, lớp chưa đáp ứng được nhu cầu, học sinh phải cạnh tranh để giành cơ hội vào những trường được cho là có chất lượng tốt. Từ đó, áp lực thi cử gia tăng, kéo theo nhu cầu học thêm, dạy thêm và có thể phát sinh những biểu hiện tiêu cực.

Vì vậy, muốn giải quyết vấn đề phải bắt đầu từ nguyên nhân căn bản của hệ thống, đó là bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục của các cơ sở. Khi khả năng đáp ứng về trường, lớp từng bước phù hợp với nhu cầu học tập, áp lực cạnh tranh vào lớp 10 sẽ giảm. Việc tiếp nhận học sinh cũng có điều kiện chuyển dần theo hướng thuận tiện, gần nơi cư trú và phù hợp với nhu cầu học tập.

Cùng với việc bảo đảm đủ trường, lớp, ngành Giáo dục cũng đặt vấn đề thay đổi cách tiếp cận đối với phân luồng học sinh sau trung học cơ sở. Phân luồng là chủ trương đúng, nhằm tạo điều kiện để mỗi học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở trường và sở thích. Tuy nhiên, đã có giai đoạn việc phân luồng được thực hiện khá cứng nhắc thông qua việc hạn chế chỉ tiêu vào lớp 10, nhất là lớp 10 công lập.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu tiến tới phổ cập trung học phổ thông và tương đương bao gồm trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên ở trình độ tương đương. Do đó, phân luồng không nên được thực hiện bằng cách tạo ra những “rào chắn” đối với cơ hội học tập của học sinh. Thay vào đó, cần tạo ra những lựa chọn thực sự có chất lượng để người học tự quyết định con đường phù hợp. Muốn học sinh lựa chọn giáo dục nghề nghiệp, trước hết phải nâng cao chất lượng và sức hấp dẫn của giáo dục nghề nghiệp. Khi các hướng đi sau trung học cơ sở đều có chất lượng và cơ hội phát triển, lựa chọn của học sinh sẽ trở nên thực chất hơn.

Đối với việc ứng dụng AI, theo Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, cần nhìn nhận ứng dụng AI trong giáo dục trên hai phương diện. Một mặt, AI là công cụ hỗ trợ hoạt động dạy và học. Mặt khác, học sinh cần được trang bị kiến thức và năng lực sử dụng AI. AI cần được sử dụng để tìm hiểu kiến thức, đặt câu hỏi, phát triển tư duy và năng lực giải quyết vấn đề, chứ không phải để công nghệ làm thay việc học. Nguyên tắc này cũng được đặt ra trong dòng chảy Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển GD&ĐT. Đối với giáo dục, nền tảng phải có khả năng dẫn dắt quá trình học. Hệ thống được định hướng vừa là thư viện tri thức, vừa là nền tảng học trực tuyến, đồng thời đóng vai trò như một “gia sư”, một người đồng hành với học sinh.

Trước mắt, nền tảng giáo dục thông minh quốc gia sẽ được triển khai với môn Toán và Tiếng Anh, sau đó mở rộng sang các môn học khác. Nội dung đưa lên nền tảng phải bám sát chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính chính xác, tin cậy và được kiểm soát về chất lượng.

Bộ GD&ĐT cũng định hướng xây dựng bộ tiêu chuẩn để các tập đoàn, doanh nghiệp có thể phát triển những nền tảng đáp ứng yêu cầu quốc gia. Nếu AI tạo ra thay đổi trong cách dạy và học thì dữ liệu đang mở ra hướng thay đổi trong quản trị giáo dục. Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, ngành Giáo dục đang hướng tới chuyển phương thức quản trị từ chú trọng quy trình, thủ tục sang quản trị