Đồng Nai trước thời khắc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Từ vùng đất Trấn Biên đến khát vọng đô thị lớn

Trong dòng chảy mở cõi về phương Nam của dân tộc, Đồng Nai là một vùng đất mang dấu ấn đặc biệt. Từ năm 1698, khi Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh lập dinh Trấn Biên, vùng đất này đã sớm giữ vai trò một địa bàn trọng yếu về hành chính, giao thương và mở rộng không gian phát triển cho Nam Bộ. Hơn ba thế kỷ sau, chiều sâu lịch sử ấy tiếp tục trở thành điểm tựa tinh thần cho một hành trình phát triển mới.

Lịch sử cũng từng ghi dấu Nông Nại đại phố như một thương cảng sầm uất bậc nhất khu vực trong các thế kỷ XVII - XVIII. Điều đó cho thấy Đồng Nai không chỉ là vùng đất khai mở, mà còn là không gian giao lưu, buôn bán và kết nối rất sớm của miền Nam. Trong chiều sâu ấy đã có sẵn những tiền đề ban đầu của một đô thị mở, năng động và giàu sức bật.

Hôm nay, khi nói tới thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, câu chuyện không đơn thuần là một bước thay đổi về đơn vị hành chính. Đó còn là sự tiếp nối logic của một vùng đất từng nhiều lần đi trước về giao thương, về kết nối và về vai trò cửa ngõ. Nói cách khác, Đồng Nai đang bước tới một tầm vóc mới trên chính nền móng lịch sử đã được bồi đắp qua hơn 325 năm.

Không phải ngẫu nhiên mà lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh Đồng Nai là vùng đất có vị trí địa chính trị đặc biệt quan trọng, là cửa ngõ giao thương quốc tế phía Nam và điểm giao thoa của các hành lang kinh tế trọng điểm. Từ lịch sử đến hiện tại, Đồng Nai luôn hiện diện như một không gian trung chuyển, kết nối và lan tỏa. Chính yếu tố ấy đang làm nên sức nặng cho khát vọng vươn lên thành đô thị trực thuộc Trung ương trong giai đoạn mới.

Nếu lịch sử tạo nên chiều sâu, thì bản sắc văn hóa lại làm nên cốt cách cho vùng đất này. Đồng Nai là nơi hội tụ, giao thoa văn hóa của 37 dân tộc anh em, sở hữu hệ thống di sản phong phú với 121 di tích được xếp hạng, trong đó có 6 di tích quốc gia đặc biệt. Một đô thị lớn trong tương lai, vì thế, không chỉ được xây bằng hạ tầng và vốn đầu tư, mà còn phải được nâng đỡ bằng ký ức lịch sử, bản sắc văn hóa và chiều sâu con người.

Một cực tăng trưởng đang hội đủ điều kiện bứt phá

Từ lâu, Đồng Nai không còn được nhìn chỉ như một tỉnh công nghiệp phát triển mạnh. Trong cấu trúc phát triển của vùng Đông Nam Bộ và cả nước, địa phương này đang được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng, giữ vai trò cầu nối giữa trung tâm kinh tế lớn nhất nước với các không gian phát triển chiến lược khác. Tỉnh vừa nằm trong vùng lan tỏa mạnh mẽ của siêu đô thị TP HCM, vừa kết nối trực tiếp với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Lợi thế nổi bật nhất của Đồng Nai hiện nay là hệ thống hạ tầng giao thông đang được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại và liên kết vùng cao. Địa phương hội tụ đủ các loại hình giao thông quan trọng như đường bộ, đường hàng không, đường sắt và đường thủy nội địa. Khi các cấu phần này vận hành đồng bộ, Đồng Nai không chỉ là nơi đi qua của các dòng lưu chuyển hàng hóa và dịch vụ, mà còn có thể trở thành nơi tổ chức, điều phối và gia tăng giá trị cho cả chuỗi kết nối ấy.

Trong bức tranh đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành là điểm nhấn mang tính lịch sử. Không chỉ là một công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia, Long Thành còn được xem là đòn bẩy để Đồng Nai bứt lên thành trung tâm logistics, trung chuyển hàng không quốc tế và dịch vụ hiện đại của khu vực. Khi sân bay này gắn kết với cao tốc, vành đai, đường sắt và cảng biển, một hệ sinh thái giao thông đa phương thức đang dần hiện hình, mở rộng không gian phát triển cho cả tỉnh.

Sức bật của Đồng Nai không chỉ nằm ở vị trí hay hạ tầng, mà còn thể hiện rất rõ qua quy mô dân số và nền tảng kinh tế. Theo lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, dân số tỉnh hiện gần 4,5 triệu người, diện tích tự nhiên hơn 12.737 km2, tạo nên một không gian phát triển rộng lớn cùng nguồn lao động dồi dào. Đây là những con số cho thấy Đồng Nai đã mang vóc dáng của một trung tâm phát triển lớn, chứ không còn là một địa phương tăng trưởng theo lối cục bộ.

Về kinh tế, GRDP năm 2025 của Đồng Nai đạt hơn 677.932 tỷ đồng, thu ngân sách trên 103 nghìn tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 152,8 triệu đồng/người. Địa phương đóng góp khoảng 5% GDP cả nước, đứng thứ 4 trong số các tỉnh, thành có đóng góp lớn nhất cho nền kinh tế quốc gia, chỉ sau Hà Nội, TP HCM và Hải Phòng. Những chỉ số ấy không chỉ là thành tích tăng trưởng, mà còn là cơ sở thực tiễn để đặt ra một mô hình phát triển ở tầm cao hơn.

Cũng từ nền tảng đó, Đồng Nai hiện được xác định phát triển theo hướng trung tâm công nghiệp, logistics, đầu mối giao thông quan trọng, gắn với định hướng đô thị Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Địa phương đồng thời ưu tiên các động lực mới như kinh tế hàng không, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghệ cao và dịch vụ giá trị gia tăng. Rõ ràng, hành trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương không phải là bước đi của cảm hứng, mà là kết quả của quá trình tích lũy nội lực, mở rộng không gian phát triển và chuẩn bị cho một vai trò lớn hơn.

Đáng chú ý, theo lãnh đạo tỉnh Đồng Nai hiện đã đáp ứng 7/7 tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương. Từ quy mô dân số, diện tích, tỷ lệ số phường, tỷ lệ đô thị hóa đến vị trí, chức năng trong quy hoạch, tiêu chí đô thị loại I và cơ cấu, trình độ phát triển kinh tế - xã hội, Đồng Nai đều đã có những nền tảng rõ ràng. Khi các điều kiện cần đã dần đầy đủ, yêu cầu đặt ra lúc này là chuẩn bị tốt hơn cho bước chuyển về quản trị, tổ chức không gian và nâng chất lượng sống cho người dân.

Thời khắc mới, kỳ vọng mới

Một quyết sách lớn chỉ thực sự có sức sống khi tạo được sự đồng thuận và khơi dậy được kỳ vọng trong xã hội. Với người dân, kỳ vọng lớn nhất không nằm ở tên gọi mới, mà ở những đổi thay cụ thể trong đời sống. Đó có thể là một hệ thống hạ tầng đồng bộ hơn, giao thông thuận lợi hơn, dịch vụ công nhanh hơn, môi trường đầu tư tốt hơn và không gian sống văn minh hơn. Khi Đồng Nai hướng tới mô hình đô thị trực thuộc Trung ương, người dân có quyền kỳ vọng vào một chất lượng quản trị cao hơn và một tương lai phát triển cân bằng hơn giữa công nghiệp, dịch vụ, đô thị và môi trường sống.

Với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các nhà đầu tư đang hiện diện trong các khu công nghiệp, cảng, trung tâm logistics và dịch vụ, sự kiện này mở ra kỳ vọng về một môi trường phát triển ở tầm cao mới. Thành phố trực thuộc Trung ương đồng nghĩa với khả năng kết nối mạnh hơn, sức cạnh tranh lớn hơn và cơ hội hình thành những chuỗi giá trị quy mô hơn. Khi Đồng Nai bước vào một vị thế mới, doanh nghiệp cũng kỳ vọng địa phương sẽ tiếp tục là vùng đất của cải cách, đồng hành và mở cửa cho những động lực tăng trưởng hiện đại.

Với đội ngũ cán bộ, đảng viên và hệ thống chính trị, đây cũng là thời điểm đặt ra yêu cầu lớn hơn về bản lĩnh điều hành, năng lực quản trị và trách nhiệm trước Nhân dân. Thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ được dựng lên bằng nghị quyết hay quyết định hành chính, mà phải được kiến tạo bằng hiệu quả quản lý, sự thông suốt của bộ máy và tinh thần phục vụ thực chất. Chính vì thế, cùng với niềm vui và tự hào, thời khắc này cũng đặt ra trách nhiệm rất cụ thể cho bộ máy công quyền ở mỗi cấp, mỗi ngành.

Từ vùng đất Trấn Biên hơn ba thế kỷ trước đến khát vọng xây dựng một đô thị hiện đại hôm nay, Đồng Nai đang đi trên một hành trình dài nhưng liền mạch. Sự kiện hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương không phải là điểm kết thúc, mà là cột mốc mở ra một chặng phát triển mới với yêu cầu cao hơn, quy mô lớn hơn và kỳ vọng sâu rộng hơn. Trước thời khắc ấy, điều có thể nhìn thấy rõ nhất không chỉ là tầm vóc đang lớn lên của một địa phương, mà còn là niềm tin vào khả năng Đồng Nai sẽ tiếp tục vươn mình, xứng đáng với vai trò một cực tăng trưởng lớn của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.