Đồng bằng sông Cửu Long: Nhân rộng mô hình áp dụng gói kỹ thuật công nghệ cao trong trồng lúa

Hôm qua (8/4), Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) phối hợp Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Sở NN&MT Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Tăng cường năng lực áp dụng và nhân rộng quản lý dinh dưỡng chính xác cho canh tác Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp” vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến 2030.

Theo Ban Tổ chức, dù kỹ thuật canh tác lúa trong vùng đã có nhiều tiến bộ, việc ứng dụng công nghệ số và công nghệ chính xác vẫn còn hạn chế. Nông dân vẫn sử dụng lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật ở mức cao, trong khi tình trạng lúa đổ ngã, thất thoát trong và sau thu hoạch vẫn diễn ra. Hệ quả là hiệu quả sản xuất chưa cao, chất lượng nông sản còn hạn chế, thu nhập nông dân chưa được cải thiện rõ rệt, đồng thời gây áp lực lên môi trường. Trong bối cảnh đó, yêu cầu chuyển đổi sang mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, càng trở nên cấp thiết.

Các chuyên gia nhận định, giải pháp nông nghiệp chính xác giúp giảm đầu vào nhưng vẫn nâng cao năng suất là rất cần thiết trong bối cảnh giá vật tư tăng cao hiện nay.

Tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, Trưởng Dự án CGIAR-S4I Quản lý dinh dưỡng chính xác và USDA-Fertilize Right Việt Nam cho biết, IRRI cùng các đối tác đã phát triển gói kỹ thuật tích hợp quản lý dinh dưỡng chính xác, ứng dụng số “Bón phân đúng”, kết hợp các công nghệ như cơ giới hóa gieo sạ chính xác, vùi phân và tối ưu hóa sử dụng dinh dưỡng từ rơm rạ.

Theo ông Hùng, đây là giải pháp cốt lõi giúp đồng thời giải quyết các vấn đề: Giảm chi phí sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân, giảm phát thải khí nhà kính.

Gói kỹ thuật này khuyến nghị nông dân áp dụng nguyên tắc “4 đúng” trong bón phân, cân bằng dinh dưỡng theo từng vùng chuyên biệt; sử dụng gieo sạ chính xác kết hợp vùi phân (mDSR); ứng dụng drone trong sạ và bón phân; tăng cường quản lý dinh dưỡng tuần hoàn trong các mô hình luân canh như lúa - khoai tây, lúa - khoai lang.

Từ thực tiễn triển khai tại các hợp tác xã trong giai đoạn 2024 - 2026, các giải pháp này đã chứng minh hiệu quả rõ rệt: Lượng giống giảm 50 - 60 kg/ha, phân bón giảm trên 30%, thuốc bảo vệ thực vật giảm 20%, năng suất tăng khoảng 5%, phát thải khí nhà kính được cắt giảm đáng kể. Những số liệu này cho thấy tiềm năng lớn của nông nghiệp chính xác trong việc tái cấu trúc sản xuất lúa theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Từ góc nhìn thực tiễn, ông Trương Hữu Trí, Giám đốc HTX Nông nghiệp Gò Gòn (Tây Ninh) cho rằng, qua thực tế triển khai tại mô hình thí điểm của HTX, nhận thấy sự thay đổi rõ rệt khi áp dụng đồng bộ công nghệ sạ hàng kết hợp vùi phân và kỹ thuật bón phân đúng. Theo ông Trí, việc đưa phân bón xuống sâu ngay từ khi gieo sạ giúp cây lúa hấp thụ dinh dưỡng tối đa, giảm thất thoát, từ đó giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tại Hội thảo, bà Huỳnh Kim Định, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, quản lý dinh dưỡng chính xác là giải pháp kỹ thuật giúp tối ưu hóa hiệu quả sử dụng phân bón, mắt xích quan trọng trong giảm phát thải khí nhà kính. Vì vậy, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật đóng vai trò then chốt để đưa các giải pháp này vào thực tiễn sản xuất, bảo đảm thành công của đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao.

TS. Rica Flor thuộc IRRI cho biết, chương trình hướng tới xây dựng lực lượng nòng cốt tại địa phương, những người có thể làm chủ công nghệ và đóng vai trò lan tỏa, nhân rộng mô hình canh tác tiên tiến.

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Giang, PGĐ Sở NN&MT Cần Thơ cho biết sẽ cụ thể hóa các giải pháp kỹ thuật vào công tác chỉ đạo, đồng thời phối hợp chặt chẽ các đơn vị liên quan để triển khai hiệu quả trên địa bàn.