Định hình diện mạo thành phố Đồng Nai sau khi thành lập: Từ đô thị cửa ngõ chiến lược đến trung tâm kết nối mới của phía Nam

Xác lập tầm nhìn phát triển mới cho một đô thị cửa ngõ

Theo lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, quan điểm phát triển thành phố Đồng Nai sau khi thành lập được đặt trên nền tảng xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đội ngũ cán bộ tiêu biểu, mẫu mực, có bản lĩnh, năng lực và tinh thần dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để một đô thị mới có thể vận hành hiệu quả trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao. Việc xây dựng Đồng Nai vì thế không chỉ là nhiệm vụ của bộ máy chính quyền, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân.

Trong định hướng tổng thể, Đồng Nai được xác định trở thành thành phố cửa ngõ chiến lược, cực tăng trưởng đa chức năng, trung tâm kết nối các vùng kinh tế phía Nam về hàng không, công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại biên giới, nông nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Điểm nhấn nổi bật là đặc trưng “thành phố sân bay”, với sân bay Long Thành đóng vai trò đòn bẩy chiến lược để mở rộng không gian phát triển và nâng tầm kết nối quốc tế. Nếu đi đúng hướng, đây sẽ là nền tảng để Đồng Nai phát triển ngang tầm với các mô hình thành phố sân bay lớn trong khu vực.

Cùng với đó, Đồng Nai được định hướng quy hoạch theo không gian phát triển mở, hạ tầng giao thông đa chiều, cấu trúc đô thị đa tầng, đa trung tâm hiện đại. Hệ thống sông và hệ sinh thái tự nhiên sẽ được xem là trục cảnh quan chủ đạo, làm nền cho phát triển đô thị xanh, sinh thái và thích ứng với biến đổi khí hậu. Định hướng này cho thấy phát triển Đồng Nai không chỉ là mở rộng bê tông và công trình, mà là tổ chức lại không gian sống theo hướng bền vững, thông minh và hài hòa hơn với tự nhiên.

Một trục quan trọng khác là xây dựng mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm phương thức phát triển chủ đạo. Doanh nghiệp được xác định là trung tâm đổi mới sáng tạo, còn dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược của quá trình quản trị và tăng trưởng. Trong cách tiếp cận đó, Đồng Nai không chỉ hướng đến phát triển nhanh, mà còn phải phát triển thông minh, hiệu quả và có chiều sâu.

Bên dưới mọi mục tiêu tăng trưởng, định hướng phát triển Đồng Nai vẫn đặt con người vào vị trí trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu, vừa là nguồn lực của phát triển. Thành phố tương lai được xác định theo trục giá trị “Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trong đó văn hóa, sức khỏe, đời sống vật chất và tinh thần của người dân là trụ cột của sự bền vững. Cùng với đó là yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, xây dựng cơ chế đặc thù, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ để chính quyền địa phương có đủ thẩm quyền và nguồn lực thực thi.

Mục tiêu nhiều tầng nấc, từ đô thị động lực đến thành phố kết nối toàn cầu

Theo định hướng được đặt ra, năm 2026 là mốc Đồng Nai trở thành thành phố, đồng thời tập trung đầu tư hệ thống hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ, hiện đại và hình thành các phân khu động lực chủ yếu. Đây sẽ là giai đoạn tạo bộ khung ban đầu để định hình đô thị sân bay Long Thành và mở rộng không gian phát triển toàn tỉnh. Nói cách khác, đây là bước khởi động có ý nghĩa nền tảng cho cả chặng đường dài phía trước.

Mốc năm 2035, Đồng Nai được xác định trở thành đô thị động lực mới của quốc gia, là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế hàng không và dịch vụ chất lượng cao của quốc gia và khu vực. Thành phố tương lai sẽ phát triển theo mô hình đô thị ven sông, đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh và thông minh, đồng thời gắn chặt phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội và bảo vệ môi trường. Tầm nhìn này cho thấy Đồng Nai không chỉ muốn lớn về quy mô, mà còn muốn nâng chất lượng phát triển và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Xa hơn, đến năm 2045, Đồng Nai hướng tới trở thành trung tâm hàng không hiện đại của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời là trung tâm kinh tế tri thức phát triển năng động. Chỉ số phát triển con người được kỳ vọng đạt mức cao, quản trị đô thị hiện đại hơn, xã hội văn minh, an toàn, đáng sống và hạnh phúc hơn. Đây là một đích đến tham vọng, đòi hỏi không chỉ vốn đầu tư lớn mà còn cần năng lực điều hành đồng bộ và cải cách thể chế đủ mạnh.

Tầm nhìn xa nhất được đặt đến năm 2065, khi Đồng Nai hướng tới vị thế một thành phố kết nối toàn cầu, có chất lượng sống và mức độ hạnh phúc cao trong nhóm các đô thị hàng đầu thế giới. Thành phố này được định vị thuộc nhóm các thành phố sân bay đa chức năng, tức không chỉ gắn với vận tải hàng không mà còn là trung tâm dịch vụ, công nghệ, thương mại, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Từ một địa phương công nghiệp mạnh, Đồng Nai được kỳ vọng sẽ chuyển mình thành một cực tăng trưởng toàn diện có dấu ấn quốc tế rõ nét.

Đi cùng các mục tiêu tổng quát là hệ thống chỉ tiêu phát triển khá tham vọng. Giai đoạn 2026 - 2030, GRDP bình quân được đặt mục tiêu tăng trên 10% mỗi năm, quy mô GRDP đến năm 2030 đạt trên 1,2 triệu tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người trên 250 triệu đồng, kinh tế số chiếm ít nhất 30% GRDP và tỷ lệ đô thị hóa đạt 55%. Các giai đoạn sau tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, nâng nhanh quy mô GRDP, tăng đóng góp của kinh tế số, của năng suất tổng hợp và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

Trọng tâm là thể chế, sân bay Long Thành, hạ tầng, công nghiệp xanh và nhân lực chất lượng cao

Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm đầu tiên là xây dựng cơ chế, chính sách và các đề án nền tảng cho phát triển. Đáng chú ý là đề án đề xuất Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho Đồng Nai, trong đó có nội dung thành lập khu thương mại tự do. Cùng với đó là các đề án phát triển Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, phát triển đô thị thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế tầm thấp và thu hút chuyên gia, nhân lực trình độ cao.

Trong toàn bộ cấu trúc phát triển mới, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và đô thị sân bay Long Thành được xem là hạt nhân chiến lược. Định hướng đặt ra không chỉ là hoàn thành và vận hành sân bay, mà còn phải hình thành xung quanh đó một hệ sinh thái phát triển mới gồm khu thương mại tự do, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu đổi mới sáng tạo, khu giáo dục đại học chất lượng cao, khu logistics hàng không và trung tâm dịch vụ hàng không. Đây là cách tiếp cận cho thấy Long Thành không chỉ là một cảng hàng không, mà là một cực phát triển mới của Đồng Nai và cả vùng.

Cùng với hạt nhân Long Thành, bài toán phát triển đô thị và hạ tầng giao thông được đặt ra hết sức rõ nét. Đồng Nai sẽ phải đẩy nhanh quy hoạch các đô thị lớn như Long Thành, Biên Hòa, Trảng Bom, Nhơn Trạch; tập trung xây dựng đại lộ ven sông Đồng Nai, đường ven hồ Trị An và hoàn thiện hệ thống cao tốc, quốc lộ, đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, các trung tâm logistics. Hướng đi này cho thấy Đồng Nai đang muốn định hình một mạng lưới giao thông đa phương thức, liên thông giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không và cảng biển.

Một mũi nhọn khác là tái cấu trúc không gian công nghiệp theo hướng xanh hơn, hiện đại hơn và giá trị gia tăng cao hơn. Các khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao sẽ được thúc đẩy mạnh, đồng thời các khu công nghiệp hiện hữu phải từng bước chuyển đổi để đáp ứng mục tiêu giảm phát thải các-bon. Trọng tâm thu hút đầu tư sẽ hướng vào các ngành như bán dẫn, robot, trí tuệ nhân tạo, sản xuất thông minh và các lĩnh vực gắn với chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với công nghiệp và hạ tầng, Đồng Nai cũng dành vị trí đáng kể cho không gian văn hóa, sinh thái và du lịch. Những khu vực như hồ Trị An, núi Chứa Chan, Vườn quốc gia Cát Tiên, hệ thống sông hồ, chuỗi đô thị ven sông Đồng Nai hay các khu vực kề cận sân bay Long Thành được xác định là dư địa lớn để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp và du lịch văn hóa. Nếu khai thác tốt, đây sẽ là trụ cột quan trọng để Đồng Nai không chỉ mạnh về công nghiệp, mà còn có bản sắc đô thị riêng và chất lượng sống cao hơn.

Cuối cùng, đích đến của một đô thị hiện đại vẫn nằm ở chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo. Định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Long Thành, Nhơn Trạch, nghiên cứu thành lập Đại học Công nghệ Quốc tế Đồng Nai, hình thành các tổ hợp giáo dục đại học lớn và thu hút chuyên gia, nhà khoa học cho thấy địa phương đang tính đến bài toán dài hạn. Muốn trở thành thành phố kết nối toàn cầu, Đồng Nai không thể chỉ dựa vào đường sá hay khu công nghiệp, mà phải tạo dựng được một hệ sinh thái tri thức đủ mạnh để nuôi dưỡng tăng trưởng bền vững.

Nhìn tổng thể, định hướng phát triển của thành phố Đồng Nai sau khi thành lập được thiết kế theo tư duy vừa rộng về không gian, vừa dài về tầm nhìn, vừa sâu về chất lượng tăng trưởng. Từ thể chế đặc thù, sân bay Long Thành, hạ tầng chiến lược đến công nghiệp xanh, đô thị thông minh, du lịch sinh thái và nguồn nhân lực chất lượng cao, tất cả đang được xếp vào một chỉnh thể phát triển mới. Vấn đề còn lại là khả năng tổ chức thực hiện đủ quyết liệt, đồng bộ và nhất quán để tầm nhìn lớn ấy không dừng ở kỳ vọng, mà sớm trở thành diện mạo mới của Đồng Nai trong tương lai.