Cơ hội xuất khẩu 2026: Doanh nghiệp Việt cần nắm bắt cơ hội ‘nhiều đời mới có một lần’

Xuất nhập khẩu Việt Nam 2025 đạt kỷ lục “vô tiền khoáng hậu”

Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về kim ngạch XK của Việt Nam trong năm 2025, điều gì đã làm nên giá trị kim ngạch XK 475 tỷ USD trong bối cảnh thế giới đều giảm cầu?

- Việc đầu tiên, khi đánh giá về kim ngạch XK năm 2025, tôi cho rằng mức tăng trưởng đạt được là rất đáng kể. Chúng ta đã có mức tăng trưởng kim ngạch lên đến 18% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt mốc 930 tỷ USD. Đây là một kỷ lục “vô tiền khoáng hậu” từ trước đến nay. Vậy điều gì đã làm nên thành tích đó? Tôi cho rằng, đầu tiên phải nói đến năng lực điều hành của Chính phủ. Chúng ta đã xây dựng được một hệ thống các hiệp định thương mại tự do (FTA) rất tốt, cùng với công tác ngoại giao xuất sắc. Nhờ đó, Việt Nam có các FTA với nhiều quốc gia và khối quốc gia quan trọng.

Tiếp đó, chúng ta đang có một cấu trúc thị trường XK phát triển bền vững và đã duy trì đà tăng trưởng như vậy trong những năm gần đây. Tôi cho rằng thị trường Việt Nam đang rất hấp dẫn, không chỉ thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài mà còn khuyến khích được nhiều doanh nghiệp (DN) nhỏ và vừa trong nước tăng trưởng. Chúng ta đang có một đà rất tốt để hướng tới sự phát triển và tăng trưởng ở mức hai con số.

Trong quá trình đồng hành với các doanh nghiệp Việt Nam XK, ông nhận thấy DN Việt đã có những thay đổi chuyển biến gì trong quá trình chinh phục thị trường thế giới và mở rộng thị trường XK?

- Trong quá trình đồng hành với các DN XK, chuyển biến rõ rệt nhất mà tôi nhận thấy chính là tư duy thương mại. Trước đây, mọi người thường nghĩ phải có hàng hóa, phải đầu tư vào sản xuất, đầu tư vào vùng trồng thì mới XK được. Nhưng khoảng 5 năm gần đây, nhiều DN đã ý thức được việc xây dựng đội ngũ phòng XK, đội ngũ thương mại, hoặc hình thành những công ty thương mại không sở hữu xưởng sản xuất nhưng vẫn tham gia XK rất mạnh mẽ. Họ sử dụng kiến thức thương mại để mua hàng từ các xưởng sản xuất trong nước, thậm chí mua hàng từ xưởng ở nước khác để XK đi.

Lực lượng này đóng góp vào kim ngạch XK rất tốt. Tôi cho rằng đây là “đội ngũ bán hàng của nền kinh tế”. Trong bất cứ tổ chức nào, đội ngũ sản xuất quan trọng, nhưng đội ngũ bán hàng thậm chí còn quan trọng hơn. Điểm nhấn rõ rệt nhất trong 3 - 5 năm qua là sự phát triển mạnh mẽ của các công ty thương mại bán hàng ra thị trường nước ngoài. Chúng tôi cũng rất tự hào khi đóng góp vào quá trình xúc tiến và đào tạo ra các công ty thương mại chuyên đứng ra bán hàng cho các xưởng sản xuất ra quốc tế.

Theo ông, ngành hàng nào, thị trường nào còn nhiều tiềm năng mà DN Việt vẫn chưa khai phá mạnh mẽ?

- Thực tiễn đồng hành cùng các DN và tiếp cận các khách hàng quốc tế trong thời gian vừa qua, tôi cho rằng, còn khá nhiều ngành hàng còn tiềm năng phát triển mạnh. Ví dụ như nhóm hàng như ngành nông sản. Những năm gần đây chúng ta tăng trưởng rất tốt, thậm chí trong năm 2025 nhiều mặt hàng nông sản tăng trưởng kỷ lục như thủy sản, hồ tiêu. Tôi tin rằng mốc 100 tỷ USD XK nông sản sẽ sớm đạt được.

Nhóm hàng vật liệu xây dựng cũng cần phải được tận dụng tốt hơn. Bởi đất nước ta có “thể hình mỏng”, lại nằm trên mặt đường hàng hải quốc tế nên cước vận tải (logistics) nội địa rất tốt, có thể bắt tàu đi khắp nơi trên thế giới. Trong khi đó, ngành này có đặc thù là hàng nặng và cồng kềnh, cước vận chuyển chiếm tỷ trọng cao. Vì vậy, nếu tận dụng được lợi thế vị trí địa lý, kết hợp với lợi thế là trung tâm xây dựng mạnh của khu vực châu Á và Trung Đông, chúng ta có thể khai thác tốt các sản phẩm như xi măng, gạch, đá, sắt thép, gỗ, tấm ốp...

Tiếp đó là ngành hàng tiêu dùng. Đây là “sân chơi” mà Trung Quốc đã nắm giữ trong 20 - 30 năm qua, nhưng hiện nay họ đang bỏ ngỏ để chuyển sang sản phẩm công nghệ cao. Chúng ta nên tập trung vào nhóm này, bao gồm các mặt hàng như đồ nhựa, đồ gỗ, mây tre đan, đồ kim loại và các sản phẩm nội - ngoại thất kết hợp nhiều chất liệu (da, gỗ, kim loại...). Đặc biệt là các sản phẩm đồ nhựa, hàng thủy tinh, gốm sứ. Đây là những mặt hàng rất phát triển và chúng ta cần “trám” vào khoảng trống mà Trung Quốc để lại.

Việt Nam có thể lọt Top 10 nền kinh tế có độ mở thương mại lớn nhất thế giới

Năm 2026, thế giới được dự đoán vẫn sẽ có nhiều biến động, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, gây tác động mạnh đến nền kinh tế mở như Việt Nam, ông có khuyến nghị gì với DN XK trong năm nay?

- Năm 2026 dự báo sẽ có nhiều biến động. Tuy nhiên, tôi vẫn nhìn thấy Việt Nam còn rất nhiều dư địa tăng trưởng. Các ngành nông sản, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng hay hàng năng lượng của chúng ta đều đang phát triển. Tôi cho rằng nền kinh tế XK của Việt Nam đang rất vững vàng và không có dấu hiệu chững lại. Tôi vẫn tự tin rằng chúng ta sẽ tiếp tục tăng trưởng hai con số, sớm hướng đến cột mốc tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên 1.000 tỷ USD.

Ông có dự đoán hoặc kỳ vọng gì vào kim ngạch xuất nhập khẩu nói chung, kim ngạch XK nói riêng trong năm 2026?

- Kỳ vọng của tôi cho năm 2026 là Việt Nam sẽ đạt tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trên 1.000 tỷ USD. Chúng ta sẽ tiếp cận và lọt vào Top 10 nền kinh tế có độ mở thương mại lớn nhất thế giới. Đây sẽ là tiền đề để chúng ta tích lũy dự trữ ngoại hối, tăng trưởng GDP và tiến tới trở thành một cường quốc.

Tôi cho rằng đây là niềm tự hào và cũng là cơ hội của các DN Việt Nam ở thời điểm này. Đây không chỉ là cơ hội “trong đời” mà là cơ hội “nhiều đời mới có một lần”. Chưa bao giờ chúng ta có vị thế mạnh như thế trên toàn cầu. Do đó, tôi rất mong các DN Việt Nam hãy thật sự tỉnh táo, vươn ra thị trường lớn nhất của loài người, đó chính là thị trường XK.

Vậy theo ông, DN Việt cần làm gì để bắt lấy cơ hội “nhiều đời mới có một lần” này?

- Theo tôi, điều đầu tiên mà các DN Việt cần phải nhận ra đây là cơ hội vì nếu không nhận ra, chỉ DN đầu tư nước ngoài (FDI) nhận ra thì DN Việt Nam không phát triển được. Điều này vô tình làm lãng phí bao nhiêu công sức nỗ lực của Chính phủ đã tạo ra cánh cửa rộng mở cho DN mà chủ thể DN Việt lại không được hưởng nhiều lợi ích, trong khi DN FDI lại tận dụng rất tốt những nỗ lực mà Chính phủ đã tạo ra.

Sau khi đã nhận ra cơ hội lớn này thì DN Việt cần trang bị kiến thức, tư duy thương mại toàn cầu. Vì chỉ có kiến thức thì mới hội nhập được; Có tư duy thương mại toàn cầu thì mới điều khiển được toàn bộ hành động của chúng ta trong giao tiếp, giao thương với toàn cầu

Và điều quan trọng nữa là “lắng nghe xem thế giới cần gì” vì Việt Nam, đặc biệt những nước đang phát triển thường tư duy bán những thứ mình có mà ít nghĩ đến việc bán những thứ khách hàng cần. Hàng năm, trong mọi điểm thời gian, nhu cầu của thế giới đều phát sinh rất mạnh mẽ, khác nhau, ví dụ, ở đâu đấy có xung đột, thiên tai động đất, các lễ hội như World cup, biến đổi chính trị, khí hậu… thì sẽ tạo ra các nhu cầu mới. Như khi có biến động về chính trị, thuế quan thì các nước sẽ tìm các thị trường mới, không thể phát triển thị trường cũ được; Khi xuất hiện xung đột chính trị sẽ cần nhiều lương thực, quần áo hơn…; Khi có thiên tai thì cần các vật dụng tái thiết đất nước… Tất cả những nhu cầu này cần phải được nhận biết.

Do đó, chúng ta cần nhạy bén với thông tin hơn, giống như đặt một trạm thông tin để nghe tất cả các nhu cầu của thế giới. Chúng ta cần đặt trạm thông tin để nghe các diễn biến và từ diễn biến ấy sẽ nhận ra được những nhu cầu phát sinh. Ví dụ, VietGo đã tổng hợp được thông tin từ 70.000 khách hàng trên thế giới, nhận ra được tín hiệu thị trường thông qua việc phát hiện một mặt hàng nào đấy khách hàng đột nhiên đặt số lượng đơn hàng đột biến thì chúng tôi nhận ra tín hiệu thị trường, rằng mặt hàng này đang “hot”. Khi bắt được các “trend” này thì chúng ta sẽ bán được hàng giá cao, chốt đơn hàng nhanh, số lượng lớn và luôn đi trước đối thủ cạnh tranh, phải nhạy hơn đối thủ trong nắm bắt cơ hội… thì DN Việt mới nắm bắt được cơ hội nhiều đời mới có một lần này.

Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!