Ba trụ cột của chuyển đổi số thi hành án dân sự: Thể chế - Công nghệ - Con người
Chuyển đổi số thi hành án dân sự trong kỷ nguyên số: Từ chuyện nghề chấp hành viên đến niềm tin công lý.
Để chuyển đổi số không chỉ là khẩu hiệu, hệ thống THADS đang đồng thời hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ và nâng cao năng lực con người. Đây là ba trụ cột quyết định thành công của quá trình chuyển đổi trong bối cảnh mới.
Ông Nguyễn Thắng Lợi - Cục trưởng Cục Quản lý Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp): "Chuyển đổi số trong thi hành án dân sự không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là thay đổi, hiện đại hóa phương thức tổ chức hoạt động, đáp ứng yêu cầu bức thiết của thực tiễn khi khối lượng việc ngày càng lớn, biên chế tinh giản, địa bàn quản lý của cơ quan THADS được mở rộng. Nếu không chuyển đổi số thì hệ thống THADS rất khó đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại và kỳ vọng của người dân, doanh nghiệp về tính công khai, minh bạch, kịp thời, hiệu quả của công tác THADS."
Điểm chính của bài viết
Chuyển đổi số THADS là yêu cầu bắt buộc, không còn là lựa chọn trong bối cảnh khối lượng việc tăng, biên chế tinh giản.
Luật THADS (sửa đổi) năm 2025 tạo hành lang pháp lý, các quy định về chuyển đổi số có hiệu lực từ ngày 20/01/2026.
Trong 6 tháng, hệ thống phát hành gần 900.000 biên lai điện tử, thu gần 60.000 tỷ đồng, ký số hơn 365.000 quyết định.
Ba trụ cột quyết định thành công: Thể chế – Công nghệ – Con người.
Chuyển đổi số, mệnh lệnh từ thực tiễn
Từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, từ áp lực công việc ngày càng gia tăng đến yêu cầu minh bạch hóa hoạt động tư pháp, chuyển đổi số trong thi hành án dân sự đã không còn là lựa chọn, mà trở thành yêu cầu tất yếu, là yêu cầu bắt buộc của hệ thống thi hành án dân sự trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh đó, chủ trương chuyển đổi số được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết từ Trung ương. Thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hệ thống THADS xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá và tất yếu.
Đối với hệ thống thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng, đặc biệt là việc triển khai Nền tảng số THADS, tích hợp các phân hệ như: quản lý hồ sơ, tổ chức thi hành án, biên lai điện tử, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo… Đây chính là bước chuyển từ "quản lý hồ sơ giấy" sang "quản trị dữ liệu số".
Việc Quốc hội thông qua Luật THADS (sửa đổi) năm 2025 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, đưa chuyển đổi số trở thành yêu cầu bắt buộc trong hoạt động thi hành án. Đây là bước thể chế hóa kịp thời chủ trương cải cách tư pháp và chuyển đổi số của Đảng, tạo nền tảng pháp lý cho việc vận hành hệ thống trên môi trường số một cách chính danh, lâu dài.
Ngày 20/01/2026, Nền tảng số thi hành án dân sự chính thức vận hành trên toàn quốc, đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở ra phương thức vận hành mới: quản lý trên dữ liệu, minh bạch hóa quy trình và hiện đại hóa dịch vụ công tư pháp. Đây không chỉ là thay đổi về công cụ mà là thay đổi về cách thức vận hành của cả hệ thống.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi đã nhấn mạnh: "Chuyển đổi số trong thi hành án dân sự không còn là nhiệm vụ lựa chọn mà là yêu cầu mang tính sống còn. Nếu không thay đổi phương thức quản lý và tổ chức thi hành án trên môi trường số, hệ thống sẽ khó có thể vận hành thông suốt, khó hoàn thành nhiệm vụ trong bối cảnh khối lượng việc và tiền ngày càng gia tăng". (Theo Báo điện tử Chính phủ)
Kết quả, chỉ trong 6 tháng qua, toàn hệ thống đã phát hành gần 900.000 biên lai điện tử, với số tiền thu đạt gần 60.000 tỷ đồng. 100% quyết định thi hành án được ban hành trên môi trường số, với hơn 365.000 quyết định được ký số, tổ chức thi hành. Hơn 836.000 hồ sơ thi hành án đã được cập nhật, quản lý trên nền tảng số.
Hoàn thiện thể chế, công nghệ và con người: Ba trụ cột của chuyển đổi số THADS
Để chuyển đổi số thực sự đi vào thực chất, hệ thống thi hành án dân sự đang tập trung vào ba trụ cột: Thể chế, công nghệ, con người.
Trước hết là hoàn thiện thể chế. Mặc dù công tác xây dựng thể chế được quan tâm chỉ đạo, thực hiện nhưng qua thời gian dài triển khai, pháp luật THADS đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập xuất phát từ nội tại các quy định của Luật THADS và các văn bản hướng dẫn thi hành hoặc chưa theo kịp các quan hệ phát sinh trong thực tiễn, nhiều quy định chưa đồng bộ với hệ thống pháp luật. Vì vậy phần nào gây kéo dài thời gian và ảnh hưởng tới kết quả thi hành án.
Do đó, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, Luật THADS năm 2025 đã được thông qua có hiệu lực chung từ ngày 01/7/2026, nhưng các quy định về chuyển đổi số thì có hiệu lực sớm, từ ngày 20/01/2026. Đây là bước đột phá mang tính lịch sử trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về THADS, là nền tảng pháp lý cốt lõi giúp đổi mới toàn diện hệ thống theo hướng tinh gọn, hiện đại và thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ.
Mốc thời gian pháp lý quan trọng:
22/12/2024 — Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
20/01/2026 — Nền tảng số THADS chính thức vận hành toàn quốc; các quy định chuyển đổi số trong Luật THADS (sửa đổi) có hiệu lực.
01/7/2026 — Luật THADS năm 2025 có hiệu lực toàn bộ.
Thứ hai là công nghệ. Nền tảng số THADS đang từng bước hoàn thiện, với mục tiêu xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, liên thông với dữ liệu của các cơ quan, ban ngành liên quan như Cơ sở dữ liệu về dân cư của Bộ Công an... Các phân hệ như eBiên lai, eQĐTHA, eTCTHA, eKNTC giúp tự động hóa nhiều khâu, giảm đáng kể thời gian xử lý.
Tuy nhiên, như thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, quá trình triển khai không tránh khỏi khó khăn: Nền tảng số trong lĩnh vực THADS được phát triển, xây dựng, đưa vào sử dụng trong thời gian ngắn nên còn phát sinh lỗi; dữ liệu về THADS toàn quốc quá lớn; hạ tầng, trang thiết bị của các cơ quan THADS địa phương chưa đồng bộ. Như tại Thanh Hóa, có thời điểm toàn tỉnh không thể thu được tiền qua biên lai điện tử.
Bên cạnh những khó khăn đang được tích cực khắc phục như hệ thống biên lai điện tử có thời điểm bị treo do quá tải, phân hệ eTCTHA, chức năng báo cáo tổng hợp bị sai công thức được phản ánh từ cơ sở đã giúp cơ quan quản lý và nhà cung cấp phần mềm kịp thời điều chỉnh, hoàn thiện hệ thống.
"Tại TP HCM, chỉ bằng một hệ thống phần mềm quản lý trái chủ, cơ quan thi hành án đã thực hiện chi trả hàng nghìn tỷ đồng cho hơn 43.000 người chỉ bằng một lệnh duy nhất."
Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đã mang lại hiệu quả rõ nét. Điển hình như vụ án Vạn Thịnh Phát tại TP HCM, chỉ bằng một hệ thống phần mềm quản lý trái chủ, cơ quan thi hành án đã thực hiện chi trả hàng nghìn tỷ đồng cho hơn 43.000 người chỉ bằng một lệnh duy nhất. Nếu thực hiện theo phương thức thủ công, quá trình này có thể kéo dài.
Việc ứng dụng công nghệ không chỉ rút ngắn thời gian mà còn bảo đảm "chính xác tuyệt đối", minh bạch hóa toàn bộ quy trình, giảm thiểu khiếu nại và nâng cao niềm tin của người dân.
Thứ ba, và quan trọng nhất, là con người. Chuyển đổi số không thể thành công nếu đội ngũ chấp hành viên không thay đổi tư duy và kỹ năng. Nhằm trang bị ngay cho Chấp hành viên các kỹ năng về tác nghiệp trên môi trường số, Cục Quản lý THADS đã tổ chức hàng loạt các lớp tập huấn trong thời gian ngắn trên quy mô toàn quốc.
Thêm vào đó, đội ngũ kỹ thuật của nhà cung cấp phần mềm được yêu cầu cử người tham gia trực tiếp tại địa phương theo hướng cầm tay chỉ việc. Cục Quản lý THADS đã bố trí hai đợt kỹ thuật "cùng ăn, cùng làm" trực tiếp tại địa phương vào tháng 11 năm 2025 và tháng 01 năm 2026, mỗi đợt hơn 01 tháng; qua đó góp phần trang bị kịp thời kỹ năng số cho đội ngũ chấp hành viên và công chức THADS cả nước.
Hiện nay, dữ liệu thi hành án trên toàn quốc đang được chuẩn hóa một cách nhanh chóng, khẩn trương, kịp thời, đảm bảo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Khi hệ thống hoàn thiện, việc quản lý sẽ minh bạch hơn, lãnh đạo có thể theo dõi tiến độ từng vụ việc theo thời gian thực
Từ chuyện nghề đến niềm tin công lý
Chuyển đổi số không chỉ giúp hệ thống thi hành án "làm nhanh hơn", mà còn "làm đúng hơn" và "làm minh bạch hơn". Khi mọi dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, mọi thao tác đều có dấu vết điện tử, khả năng giám sát, kiểm tra được nâng cao. Người dân, doanh nghiệp được nhận thông báo về THADS, theo dõi quá trình tổ chức thi hành vụ việc của mình thuận lợi, dễ dàng hơn, qua đó tăng cường khả năng giám sát, hạn chế phát sinh khiếu nại.
Đây chính là yếu tố cốt lõi để củng cố niềm tin vào công lý, mục tiêu xuyên suốt của cải cách tư pháp mà Đảng và Nhà nước đã đề ra. Từ đợt thi đua cao điểm triển khai hiệu quả nền tảng số trong lĩnh vực Thi hành án dân sự cho thấy, chuyển đổi số đang tạo ra một "hệ sinh thái" mới: nơi dữ liệu trở thành tài sản, công nghệ trở thành công cụ, và con người là trung tâm của sự thay đổi.
Trong hành trình đó, mỗi hồ sơ được số hóa, mỗi thao tác được chuẩn hóa, mỗi con số được minh bạch hóa, đều góp phần xây dựng một nền thi hành án dân sự hiện đại, chuyên nghiệp. Nơi pháp luật không chỉ được thực thi, mà còn được "nhìn thấy" một cách rõ ràng, công bằng và đáng tin cậy.