Cảng Quy Nhơn: Cần mô hình quản trị mới để miền Trung “cất cánh”

(PLO) - Những lùm xùm xung quanh việc cổ phần hóa cảng Quy Nhơn vừa đượcThanh tra Chính phủ công bố. Tuy nhiên, vấn đề được dư luận và đặc biệt cộng đồng doanh nghiệp (DN) quan tâm hơn cả là sẽ phát triển cảng Quy Nhơn theo hướng nào để khai thác tối đa tiềm năng của một cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Việt Nam.
Cảng Quy Nhơn có vị trí cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Việt Nam Cảng Quy Nhơn có vị trí cửa ngõ giao thương quan trọng của khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Việt Nam

Vị trí trọng yếu

Là một cảng biển thuộc TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định song từ lâu cảng Quy Nhơn là cửa ngõ chính vận chuyển hàng hóa của miền Trung - Tây Nguyên, có vai trò quan trọng đối với quốc phòng - an ninh, hành lang Đông - Tây (nối từ Myanmar ra Biển Đông) trong giao thương quốc tế. 

Cảng Quy Nhơn được hình thành năm 1976, do Cục Đường biển (Bộ GTVT) quản lý. Đến năm 1993, Bộ GTVT quyết định thành lập DN nhà nước Cảng Quy Nhơn. Năm 2009, cảng trực thuộc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinalines), đổi tên là Công ty TNHH MTV Cảng Quy Nhơn. Tháng 7/2013, Vinalines phê duyệt phương án cổ phần hóa, chuyển Công ty TNHH MTV Cảng Quy Nhơn thành Công ty cổ phần (CTCP) Cảng Quy Nhơn (QNP).

Cảng Quy Nhơn hiện chỉ có duy nhất khu bến cảng Thị Nại có khả năng tiếp nhận tàu contener tới 50 nghìn DWT. Theo quy hoạch của Chính phủ, tới năm 2020, cảng Quy Nhơn sẽ có thêm khu bến cảng Nhơn Hội (trong khu kinh tế Nhơn Hội) có khả năng tiếp nhận tàu tới 80 - 100 nghìn DWT làm cảng chuyên dụng và khu bến cảng Đống Đa, Đề Gi, Tam Quan làm khu bến địa phương vệ tinh.

Liên quan đến việc cổ phần hóa QNP, theo kết luận của Thanh tra Chính phủ công bố hôm 1/10, 75,01% cổ phần đã bán cho Công ty Hợp Thành sẽ phải thu hồi về sở hữu nhà nước. Vấn đề đặt ra là QNP sẽ quay về hoạt động theo mô hình cũ hay tiếp tục tìm kiếm nhà đầu tư mới? Trước đó, hồi đầu tháng 7, làm việc với Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng, Bí thư và Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định kiến nghị thu hồi QNP về cho Nhà nước nắm cổ phần chi phối. Chủ tịch UBND tỉnh Bình Định Hồ Quốc Dũng cho hay việc cổ phần hóa tại cảng Quy Nhơn đã “lọt” vào tay tư nhân, địa phương lúng túng, mất kiểm soát.

Phải đổi mới…

Theo Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI), mong muốn của UBND tỉnh Bình Định là không mới. QNP đã hoạt động theo mô hình DN nhà nước được 37 năm, mô hình CTCP mà Nhà nước nắm giữ đa số được 3 năm nhưng không có nhiều đổi mới, bên cạnh đó tồn tại  nhiều bất cập và tiêu cực trong công tác quản lý DN, như: tồn tại cơ chế xin cho trong công tác tuyển dụng lao động và cán bộ quản lý dẫn đến bộ máy quản lý cồng kềnh, năng lực yếu kém, nguồn nhân lực lao động quá đông nhưng năng suất thấp; Suất đầu tư rất cao so với khu vực tư nhân, nhiều khoản đầu tư cao gấp đôi so với đầu tư tư nhân.

Cùng với đó là tình trạng “hoa hồng” tồn tại  trong ký kết hợp đồng bốc  xếp, tình trạng cửa quyền trong công tác xếp dỡ hàng hóa do Cảng Qui Nhơn ở vị thế “tương đối độc quyền “ cộng với cơ chế quản lý theo kiểu DN nhà nước. Mặt khác, kết quả hoạt động kinh doanh cũng cho thấy doanh thu lợi nhuận dưới thời DN nhà nước thấp, chi phí cao không tương xứng với thực trạng của Cảng.

VAFI cũng cho rằng, QNP muốn phát triển mạnh mẽ để thúc đẩy kinh tế cho tỉnh Bình Định và các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên thì phải dựa vào các nhà đầu tư chiến lược tư nhân có năng lực quản trị và tiềm lực tài chính mạnh. Đồng thời phải nhanh chóng thay đổi phương thức quản trị DN tại QNP bằng đối tác chiến lược mạnh về quản trị và tài chính để nâng qui mô cảng lên 25 triệu tấn/năm, tổ chức được các tuyến tàu container kết nối thẳng với Singapore, Hongkong. 

Để thay đổi cơ chế quản trị của QNP, VAFI cho rằng cần phải “thúc” QNP nhanh chóng niêm yết và khẳng định đây là nhiệm vụ của Bộ GTVT và Vinalines. VAFI đề xuất: “QNP đã làm xong thủ tục niêm yết từ lâu, vấn đề bây giờ  là phải đưa QNP lên sàn để thực hiện minh bạch tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư; Tiếp theo là tổ chức bán đấu giá công khai 75% cổ phần nhà nước cho các nhà đầu tư chiến lược. Cần phải đưa ra chi tiết tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược tốt nhất cộng với cam kết đầu tư lâu dài …”.

Nếu không có cổ phần nhà nước thì Cảng Quy Nhơn có duy trì được mục tiêu “an ninh quốc phòng”?

Theo VAFI, Luật Hàng Hải và các bộ luật hiện hành đều qui định rõ vai trò quản ký nhà nước (QLNN) đối với vùng đất, vùng nước của tất cả các cảng biển. Các đơn vị QLNN như cảng vụ, biên phòng, hải quan, kiểm dịch, công an, … đều có quyền hoạt động tại các cảng biển và có quyền kiểm soát mọi hoạt động liên quan đến an ninh quốc phòng… trong cảng. Trong khi đó, cảng biển không phải như một nhà dân mà người chủ sở hữu có quyền ngăn cản các cơ quan QLNN.

Thực tiễn thông lệ trên thế giới cũng chỉ ra rằng hầu hết tất cả các cảng biển đều do công ty tư nhân vận hành khai thác và đều đảm bảo an ninh quốc phòng. “Nếu lấy quan điểm là DN khai thác cảng phải là DN do Nhà nước nắm giữ chi phối thì sẽ rất khó phát triển cảng với chất lượng hiệu quả cao, đặc biệt với trường hợp QNP, từ đó khó thu hút đông đảo DN tham gia đầu tư vào Bình Định…?” - VAFI khẳng định.

Thực tế hiện nay ở nước ta, tại các khu cảng lớn như Hải Phòng, Sài Gòn, Vũng Tàu, vai trò của các cảng biển mà Nhà nước nắm chi phối có vai trò rất nhỏ. Đa phần lượng hàng thông quan qua khu vực cảng biển tư nhân và yếu tố này đã liên tục thúc đẩy kinh tế nước nhà phát triển.

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Lâm Đồng có hơn 300 dự án điện mặt trời mái nhà

Phát triển điện mặt trời mái nhà ồ ạt có thể dẫn tới nhiều hệ luỵ.
(PLVN) - Toàn tỉnh Lâm Đồng có 342 dự án điện mặt trời mái nhà có công suất lắp đặt từ 100 kWp trở lên được triển khai và hoà lưới điện trong 2 năm 2019 – 2020, theo số liệu thống kê mới nhất của Sở Công thương.

Doanh nghiệp thủy sản lo mất thêm tiền tỷ cho hệ thống quan trắc nước thải

Doanh nghiệp thủy sản lo mất thêm tiền tỷ cho hệ thống quan trắc nước thải
(PLVN) - Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) suốt 2 tháng qua, DN như “ngồi trên đống lửa” khi thực hiện “3 tại chỗ” (3T), nay thêm lo lắng vì tăng thêm chi phí khi phải lắp hệ thống quan trắc tự động nước thải theo quy định tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường (BVMT) 2020.

Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị cho phép nhập khẩu máy bay Boeing 737 Max

Dòng máy bay Boeing 737 Max.
(PLVN) - Cục Hàng không Việt Nam vừa kiến nghị Bộ Giao thông vận tải cho phép thực hiện các thủ tục cần thiết để cho phép tàu bay Boeing 737 Max được phép hoạt động bay đi/đến lãnh thổ Việt Nam, đồng thời triển khai quy trình cấp công nhận Giấy chứng nhận cho loại tàu bay B737 Max có thể nhập khẩu vào Việt Nam.

“Đẻ” thêm quy định về bảo vệ môi trường: Doanh nghiệp lo tăng chi phí, tiêu cực

Với các công trình xây dựng như cầu, đường… vốn không có các công trình xử lý chất thải thì làm sao cấp được GPMT? Ảnh minh họa
(PLVN) - Nếu như trước đây chỉ có các dự án gây ô nhiễm đến môi trường (nhóm I) mới phải làm báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và xin cấp giấy phép môi trường (GPMT), nhưng với quy định mới thì các dự án và nhà máy nhóm I và nhóm II, kể cả đã hoạt động cũng phải làm ĐTM và xin cấp GPMT…

Xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng: Đề xuất xây dựng Luật

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Nghị quyết 42/2017/QH14 (Nghị quyết 42) của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng sẽ hết hiệu lực vào ngày 15/8/2022. Và hiện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến cho dự thảo chính sách xây dựng Luật về xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

“Tấm thẻ vaccine” - giải pháp vực dậy nền kinh tế?

 Nhiều nước trên thế giới lựa chọn giải pháp “Hộ chiếu vaccine”.
(PLVN) - “Tấm thẻ vaccine” hay còn được gọi là “Thẻ xanh COVID”, “Hộ chiếu vaccine”… đang là tấm thẻ rất được quan tâm trên thế giới vào thời điểm hiện nay. Việt Nam cũng tăng cường nghiên cứu và thí điểm sử dụng “Thẻ xanh COVID” nhằm đưa ra giải pháp cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ sức khoẻ cộng đồng và phát triển kinh tế trong đại dịch COVID-19.

Cà Mau chủ động kết nối tiêu thụ nông, thủy sản

Cà Mau chủ động kết nối tiêu thụ nông, thủy sản
(PLVN) - Ngày 18/9, UBND tỉnh Cà Mau phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức diễn đàn trực tuyến kết nối tiêu thụ, nông thuỷ sản của tỉnh. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Trần Thanh Nam chủ trì điểm cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử chủ trì điểm cầu tỉnh Cà Mau.