“Bình dân học vụ số” đổi thay đời sống bà con vùng khó Quảng Ngãi

Gia đình chủ động trên nền tảng số

Bà Hồ Thị Hiền (thôn Trà Hiệp, xã Thanh Bồng) vài tháng trước, gần như không biết sử dụng điện thoại. Được đoàn viên, thanh niên xã đến tận nơi hướng dẫn, bà dần làm quen với thiết bị, biết liên lạc và sử dụng điện thoại phục vụ công việc hằng ngày. 

Bà Hiền nằm trong số nhiều người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Quảng Ngãi, xem điện thoại thông minh vẫn là một thế giới mới mẻ. Người chưa có thiết bị, người lại chỉ quen nghe và gọi; không ít người chưa từng đăng nhập một ứng dụng dịch vụ công hay thực hiện giao dịch trực tuyến nào. 

Chương trình “Bình dân học vụ số” cho bà con ở thôn Trà Hiệp thường bắt đầu từ những việc nhỏ như vậy: Mở ứng dụng, tạo tài khoản, đăng nhập, tra cứu thông tin, tích hợp giấy tờ hay nộp hồ sơ trực tuyến. Những thao tác này dần mở ra nhiều thuận tiện cho một gia đình vùng xa.

Từ chỗ chỉ dùng điện thoại để nghe, gọi, đến nay, hầu hết những người như bà Hiền có thể từng bước tiếp cận thêm nhiều tiện ích: Sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán bằng mã QR, tiếp nhận thông tin từ chính quyền, đồng thời cảnh giác hơn trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng. Khi một người trong gia đình biết sử dụng công nghệ, họ có thể hướng dẫn cha mẹ, hỗ trợ con cái, giúp người thân tra cứu giấy tờ hoặc thực hiện những thủ tục trước đây phải mất cả buổi đi lại. Sự chủ động ấy dần lan sang người thân.

Ở thôn Trà Thanh (xã Thanh Bồng), anh Hồ Văn Ngọc tranh thủ thời gian sau buổi làm nương rẫy, anh đưa các con đến trụ sở Công an xã làm thẻ căn cước và kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2.

Với anh Ngọc, chuyến đi ấy không chỉ để hoàn thành một thủ tục. Căn cước và tài khoản định danh điện tử đã giúp các thành viên trong gia đình thuận lợi hơn khi giải quyết giấy tờ, tiếp cận dịch vụ công về sau. 

Câu chuyện của gia đình anh Ngọc cũng là một phần trong những thay đổi đang diễn ra ở Thanh Bồng. Sau một tháng triển khai chiến dịch 60 ngày đêm hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2, Công an xã đã thu nhận hơn 300 hồ sơ làm căn cước, kích hoạt hơn 400 tài khoản định danh điện tử mức 2.

Theo Thiếu tá Phạm Ngọc Linh, Phó Trưởng Công an xã Thanh Bồng, với những địa bàn miền núi, xác định đưa người dân đến với công nghệ không thể chỉ dừng ở việc thông báo, Công an xã chia thành các tổ phụ trách từng thôn, phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở, bí thư, trưởng thôn và các đoàn thể đến từng gia đình tuyên truyền, hướng dẫn. Có trường hợp cán bộ phải đến nhiều lần, chỉ từng thao tác để người dân có thể tự thực hiện.

Khoảng cách không còn trở ngại

Tại thôn Hà Doi, xã Thanh Bồng, đoàn viên, thanh niên còn thành lập tổ hỗ trợ hành chính công để đồng hành với bà con ngay tại địa bàn dân cư. 

Ở xã Sa Bình, việc đưa tiện ích số về tận thôn cũng được triển khai theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”. 

Ông A Lủi, ở thôn Lung Leng, xã Sa Bình là người cảm nhận khá rõ sự thay đổi ấy. Trước đây, mỗi lần có việc cần giải quyết thủ tục, ông phải đi xe máy một quãng đường xa về trung tâm xã. Nay, sau khi được cán bộ hướng dẫn cách tra cứu và nộp hồ sơ trực tuyến, một số việc ông đã có thể chủ động thực hiện ngay trên điện thoại. 

Bớt một chuyến xe đường dài, bớt một buổi nghỉ làm để lo giấy tờ, với những gia đình vùng sâu, vùng xa, đó là lợi ích rất cụ thể. Công nghệ trở thành phương tiện giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí.

Đại úy Đỗ Thành Luân, Phó Trưởng Công an xã Sa Bình cho biết, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ nằm ở số tài khoản được kích hoạt, mà quan trọng hơn là người dân có thực sự biết sử dụng và hưởng lợi từ những tiện ích ấy hay không. Từ một người cha đưa con đi làm căn cước, một người phụ nữ lần đầu biết sử dụng điện thoại đến một người dân vùng xa không còn phải vượt quãng đường dài chỉ để nộp giấy tờ, chuyển đổi số đang đi vào các gia đình bằng những thay đổi rất đời thường.

Điều quan trọng hơn, mỗi thành viên có thêm khả năng tự giải quyết công việc của mình, hỗ trợ người thân và tiếp cận các dịch vụ cần thiết thuận tiện, an toàn. Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi được đến từng nhà và giúp cuộc sống của mỗi gia đình bớt nhọc nhằn hơn. 

Hiện toàn tỉnh hiện có 1.477 Tổ công nghệ số cộng đồng với gần 12.200 thành viên, được thành lập tại 96/96 xã, phường, phủ khắp 100% thôn, tổ dân phố. Nhiều địa phương bố trí mạng internet tại nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng để người dân học tập, tra cứu thông tin và tiếp cận công nghệ. Các mô hình “Góc chuyển đổi số”, “Mỗi công dân - Một định danh số”, “Đại sứ số”, “Ngày thứ Bảy vì dân”, “Ngày không hẹn”, “Ngày cuối tuần hỗ trợ chuyển đổi số cho người dân”… cũng tạo thêm những điểm hỗ trợ ngay tại cơ sở tại Quảng Ngãi.