Yêu nhau củ ấu cũng tròn !

Về vùng đất lâu nay đã khá nổi tiếng với giống “củ ấu trụi “ ( để phân biệt với củ ấu gai được trồng đại trà ở Thái Bình ), xã Giang Biên, huyện Vĩnh Bảo, chúng tôi phải đi mãi ra ngoài đê mới tìm được các đầm trồng ấu bởi năm nay diện tích trồng ấu đã bị thu hẹp do thời tiết không thuận lợi, các dây ấu chết nhiều…,  một số gia đình có điều kiện hơn đã cải tạo bờ đầm bờ thửa, chuyển đổi cơ cấu, vật đất be bờ để nuôi cá. Vậy nên hầu như chỉ còn lại các đầm nước cạn hoặc các đầm chưa được đắp bờ tránh mưa lũ mới trồng củ ấu.

Đầm ấu

Đối với các đầm trồng ấu vụ trước, củ già lặn sâu dưới bùn đến mùa lại ngoi nước mà trổ cây, nước có cao đến mấy cây ấu cũng có thể ngoi lên mà ra lá, toả rễ và làm củ. Trồng ấu bằng củ sẽ giúp tăng sản lượng thu hoạch củ lên gấp rưỡi so với xuống giống bằng dây. Mỗi cân ấu bán cho tư thương dao động từ 3000 đến 5000  đồng tuỳ thời điểm. Tính ra, trên mỗi sào đất trồng củ ấu sẽ cho thu nhập gấp đôi trồng lúa mà đỡ vất vả hơn nhiều.

Chị Lương Thị Dinh, ở cụm 7, thôn Lác, xã Giang Biên kể rằng củ ấu được ông bà chị trồng cách đây mấy chục năm nhưng chủ yếu chỉ trồng ở mương, máng hoặc những khu đất xấu ngập nước không trồng được lúa. Đầm nhà chị vụ đông xuân nuôi cá, vụ hè thu chuyển sang trồng ấu.  Năm nay,  chị thu hoạch ấu sớm từ đầu tháng 9 âm lịch chứ không chờ đến giữa tháng 9 như mọi năm. Nếu trồng ấu đúng cữ sẽ cho thu hoạch cao hơn nhưng thửa đầm trên 7 sào của nhà chị nằm giữa bốn bề là ruộng lúa đã chín rộ chuẩn bị gặt, chuột từ các ruộng lúa sẽ chuyển sang ăn ấu. Ba năm gần đây, khu đầm này cho thu khoảng trên 2 tấn ấu/ năm, cho thu nhập từ 5 đến 7 triệu  đồng mỗi năm. Cộng với tiền thu từ cá, chị cũng thu được một khoản đáng kể để chi phí sinh hoạt của gia đình, cho con cái ăn học và sửa sang nhà cửa. Chị dự tính sau vụ năm nay phải làm lại bờ vì đầm nhà chị ở ngoài đê, nhiều loại thuỷ sản như lươn, cáy thường đào lỗ phá bờ nên mực nước không ổn định, dễ thoát nước gây ảnh hưởng đến dây ấu.

Cũng trồng củ ấu trên diện tích gần 1 mẫu mặt nước nhưng anh Nguyễn Văn Thổn,  thôn Nội Thắng, Giang Biên lại có cách nuôi trồng khá hợp lý. Đầm nhà anh nằm ngoài đê, vừa qua sau trận bão, nước lên cao, cá sông tràn vào ăn giống nên có khu vực phải xuống giống lại. Hết vụ cá, anh xuống giống ấu rồi chờ khép tán kín mặt nước lại tiếp tục thả cá vì lúc này cây ấu đã lớn, không sợ bị cá ăn. Lá ấu hứng nắng làm giảm nhiệt độ vào mùa hè sẽ hạn chế tình trạng cá con chết cho nóng. Anh bảo trồng ấu để lấy ngắn nuôi dài thôi chứ nếu có bờ tốt anh tính sẽ chuyển sang nuôi cá hai vụ và chăn vịt. Rồi anh lại chép miệng : "Nói thì nói vậy chứ nuôi vịt, thả cá cũng vất lắm, không nhàn bằng trồng ấu. Mùa mưa, nước ngập thì mất cá như chơi, chứ dây ấu thì nước cao đến đâu cây theo đến đấy. Không lo mất”. Hai vợ chồng anh cả ngày chỉ quẩn quanh gian lều đắp tạm bằng đất và thay nhau thu hoạch ấu theo từng lượt. Vụ ấu này, họ khấp khời mừng thầm vì ấu kết quả sai, có thể thu được trên 10 triệu đồng từ tiền bán ấu.

Trên đường trở về, qua cầu Quý Cao sang đất Tiên Lãng thuộc địa phận xã Tiên Cường, chúng tôi bắt gặp hơn 1 km mương thuỷ lợi của HTX trước đây vốn bạt ngạt màu tím của hoa bèo và rác thải, giờ được trồng khá nhiều dây ấu đã bắt đầu lác đác khép tán và cả những khoảng mặt nước lưa thưa vài lá ấu. Hỏi bác Nguyễn Văn Tròn, gia đình bác sống ngay bên kia đường, tôi được biết do bèo mọc dầy, gây đọng bùn và cản dòng chảy nên bác cùng hai người hàng xóm là anh Đồng Văn Toàn và Hoàng Văn Thưởng đề nghị ban chủ nhiệm HTX, lãnh đạo thôn được cải tạo mương, vớt bèo, nạo bùn và thả ấu những mong thêm được chút ít vào thu nhập của gia đình.  Thế mới biết người nông dân đời nào cũng quý ruộng, quý đất và luôn tìm cách gây dựng cuộc sống của mình tốt đẹp hơn trên mảnh đất quê mình.

Được biết, một số tỉnh thuộc đồng bằng sông Cửu Long hiện cũng đang mở rộng diện tích trồng ấu với giống mới được nhập và lai giống từ Đài Loan. Giống mới này có thời gian sinh trưởng và cho thu hoạch chỉ trong 3 tháng, sai củ hơn, vỏ mỏng và ruột bùi hơn giống ấu hiện đang được trồng tại miền Bắc. Loại củ ấu này được một số đơn vị thu mua, chế biến rồi xuất khẩu sang Đài Loan, Nhật Bản, Xin-ga-po… do người dân của các nước này có xu hướng chuyển sang dùng những thực phẩm ít tinh chế, được chế biến từ củ thiên nhiên, dễ tiêu hoá và bảo đảm sức khoẻ. Giống ấu mới này nếu được trồng thay giống ấu trụi và ấu gai thì sẽ đem lại nhiều hiệu quả kinh tế hơn nữa cho người nông dân, cung cấp cho thị trường thành phố một loại thực phẩm giàu tinh bột và dinh dưỡng, một món ăn dân dã mà ngon miệng, đồng thời có thể mở ra một hướng xuất khẩu mới cho củ ấu, tăng thu nhập cho nông dân trồng ấu.

Phạm Vân Anh