Xưởng cháy bí ẩn, giám đốc bị "treo" án

Các cơ quan tố tụng vội vàng kết tội một giám đốc doanh nghiệp vì một vụ cháy chưa xác định rõ nguyên nhân, khiến cho vụ án bị “ngâm” do thiếu chứng cứ phạm tội.

Đèn điện gây cháy?

Công ty TNHH Long Quang (Cty Long Quang) có trụ sở tại 68 Kim Ngưu, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội là doanh nghiệp lắp ráp, buôn bán máy bơm nước. Năm 2002, Cty thuê nhà của Cty TNHH Máy kéo và máy nông nghiệp tại phường Văn Mỗ làm xưởng lắp ráp máy bơm nước. Do có nhu cầu sử dụng nên Cty Long Quang đã làm thêm một gác xép tại xưởng và sử dụng để chứa thùng cac-tông. Tại khu vực gác xép, Cty Long Quang lắp một bóng điện chiếu sáng, loại bóng sợi đốt.

Đêm 7/10/2005, một ngọn lửa bất ngờ bùng lên từ khu vực gác xép chứa hàng của Cty Long Quang, lan sang khu vực các kho bên cạnh, làm cháy xưởng của Cty TNHH Lâm Tuệ và Cty Máy kéo và máy nông nghiệp. Tổng thiệt hại gần 2,6 tỷ đồng.

Sau khi vụ cháy xảy ra, Cơ quan Điều tra Công an tỉnh Hà Tây (cũ) khởi tố vụ án và thu thập chứng cứ. Theo tài liệu mà CQĐT thu thập được thì vùng cháy đầu tiên xuất phát từ gác xép từ kho chứa hàng của Cty Long Quang. Theo Kết luận giám định của Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an thì nguyên nhân cháy là do bức xạ nhiệt từ bóng điện 200W mà Cty Long Quang treo cách đống bìa cac tông 50 – 60cm, được thắp sáng liên tục 5-6 giờ.

Hình minh họa

Ngâm án để… truy tìm ngọn lửa bí ẩn?

Theo TAND tỉnh Hà Tây, các nhân chứng đã khai mâu thuẫn về công suất của bóng đèn: Người thì khẳng định bóng đèn chỉ có 100W, người thì khẳng định, bóng đèn là loại 200W. Vị trí đặt bóng đèn cũng không xác định rõ là bên trong hay bên ngoài ô thoáng của căn gác xép. Thế nhưng, Giám định viên lại khẳng định bóng đèn có công suất 200W dựa vào… phần còn lại của bóng đèn sau vụ cháy là không chính xác.

Đặc biệt, tại phiên tòa phúc thẩm, giám định viên đã “nói ngược” với kết luận giám định. Theo giám định viên, bóng đèn 200W treo cách đống bìa cac tông từ 50-60cm, thậm chí là 20cm, thắp sáng liên tục trong khoảng từ 5-6 giờ thì không thể gây cháy. Ý kiến này ngược hoàn toàn với kết luận giám định.

Để chứng thực việc “thắp điện gây cháy nhà”, Cty Long Quang đã yêu cầu Viện Vật lý, Đại học Bách khoa Hà Nội thực nghiệm việc “treo bóng đèn cách đống bìa cac tông từ 50-60cm, thắp sáng liên tục 6 tiếng” để xem có gây cháy không. Kết quả cho thấy, sau khi thắp liên tục một bóng đèn 200W trong 8 tiếng liên tục, nhiệt độ chỉ tăng 5độ C (từ 34,5 độ C thành 35 độ C) và không thể làm cho đống bìa cac tông tự bốc cháy.

Thậm chí, Tòa án cũng chỉ ra mâu thuẫn quan trọng trong kết luận giám định. Trước vụ cháy 1 ngày, đèn vẫn được thắp từ 6 giờ tối đến 6 giờ sáng hôm sau nhưng không gây bức xạ để bìa các tông “tự cháy” ,thì tại sao tối hôm sau lại có “bức xạ”. Thế nên, Tòa trả hồ sơ để CQĐT đi tìm chứng cứ buộc tội và nguyên nhân thực sự của ngọn lửa.

Đến nay, sau hơn 3 năm điều tra, CQĐT, VKSND quận Hà Đông và Hà Nội vẫn không tìm ra nguyên nhân gây cháy thực sự của vụ cháy. Vụ án bị “ngâm tôm” còn ông Đặng Hồng Quang bị treo tội trên đầu cho dù lý lẽ buộc tội của CQĐT, VKS rất vu vơ và thiếu thuyết phục.

Tiến không được nhưng lại không chịu “lùi”, số phận của vụ án và số phận của ông Đặng Hồng Quang sẽ ra sao, chúng tôi có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Hữu Cường về vấn đề này. Thưa Luật sư, CQĐT có bao nhiêu thời gian để điều tra lại vụ án theo yêu cầu của Tòa án? Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự, đối với tội “Vi phạm các quy định về phòng cháy, chữa cháy”, gây thiệt hại trên 1 tỷ đồng thì là tội nghiêm trọng thì thời hạn điều tra không quá 8 tháng, kể cả hai lần gia hạn điều tra. Kết thúc thời hạn trên, CQĐT phải kết luận điều tra và chuyển hồ sơ sang VKS. Đến nay đã 3 năm kể từ khi Tòa án phúc thẩm trả hồ sơ nhưng CQĐT, VKS không có quyết định mới về vụ án, vi phạm này phải xử lý như thế nào, thưa ông? Trong thực tế, có nhiều vụ án vi phạm thời hạn điều tra như vụ án này. Vi phạm xảy ra ở ngay các cơ quan kiểm tra, giám sát hoạt động điều tra là VKS các cấp. Theo quy định của pháp luật, hết thời hạn điều tra mà không chứng minh được tội phạm thì phải đình chỉ điều tra. Đương nhiên, việc đình chỉ được coi là “bước lùi” của CQĐT, VKS đối với vụ án nên rất nhiều vụ án, mặc dù hết thời hạn điều tra, mặc dù không chứng minh được tội phạm nhưng các cơ quan này vẫn cứ ngâm hồ sơ mà không đình chỉ giải quyết vụ án. Vì thế, có vụ án bị ngâm để cả chục năm liền. Hậu quả của việc “ngâm án” này sẽ như thế nào, thưa ông? Đối với cá nhân bị can, bị cáo thì việc án bị “ngâm” như thế sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của họ vì họ phải mang thân phận “bị can” trong thời gian dài và bị hạn chế một số quyền nhất định, danh dự, nhân phẩm bị ảnh hưởng. Đối với Nhà nước, việc các cơ quan chấp pháp nhưng lại không tuân thủ pháp luật sẽ tạo ra tâm lý coi thường pháp luật, gây mất lòng tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp. Tôi cho rằng, đây là hậu quả nghiêm trọng nên cần phải kiên quyết xử lý tình trạng “ngâm án” này và xem xét nghiêm khắc trách nhiệm của những người làm không đúng pháp luật. Xin cảm ơn ông!

Bình Minh