Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 'bứt tốc ấn tượng', tiến sát mốc 70 tỷ USD

Cú “bứt tốc ấn tượng” giữa bối cảnh nhiều thách thức

Theo số liệu tổng hợp, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sau 11 tháng năm 2025 đạt khoảng 64,01 tỷ USD, vượt xa mục tiêu 65 tỷ USD đã được đặt ra cho cả năm. Với đà tăng trưởng hiện nay, toàn ngành được dự báo sẽ cán mốc gần 70 tỷ USD khi kết thúc năm 2025, qua đó xác lập kỷ lục mới về xuất khẩu nông nghiệp.

Đáng chú ý, kết quả này đạt được trong điều kiện không ít thị trường xuất khẩu lớn vẫn đang trong quá trình phục hồi, sức mua chưa thực sự ổn định, trong khi chi phí logistics, nguyên liệu đầu vào và yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa nhập khẩu ngày càng khắt khe. Điều đó cho thấy khả năng thích ứng nhanh, linh hoạt của ngành Nông nghiệp Việt Nam trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm duy trì nhịp độ sản xuất, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã giúp nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam giữ vững thị phần, thậm chí mở rộng chỗ đứng tại các thị trường khó tính.

Trong cơ cấu các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực, cà phê nổi lên là điểm sáng lớn nhất của năm 2025. Lần đầu tiên, kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam vượt mốc 8 tỷ USD, thiết lập kỷ lục mới cho ngành hàng này. Không chỉ tăng mạnh về giá trị, xuất khẩu cà phê còn cho thấy sự thay đổi rõ nét về chất lượng và cơ cấu sản phẩm.

Giá xuất khẩu bình quân cà phê tăng khoảng 40% so với năm trước, phản ánh xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm chế biến sâu như cà phê rang xay, cà phê hòa tan, cà phê đặc sản. Việc nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết chuỗi và xây dựng thương hiệu đã giúp cà phê Việt Nam từng bước nâng vị thế trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh cà phê, thủy sản tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong xuất khẩu nông nghiệp. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản được dự báo đạt khoảng 11,2 - 11,3 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của toàn ngành.

Thị trường xuất khẩu thủy sản ngày càng được mở rộng, không chỉ tập trung vào các thị trường truyền thống mà còn đẩy mạnh khai thác các thị trường trong khối CPTPP, EU và khu vực châu Á. Doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã chủ động thích ứng với các yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Ngoài ra, năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung hoàn thiện thể chế KHCN, xây dựng và trình ban hành Nghị định về khu nông nghiệp công nghệ cao, sửa đổi các thông tư quản lý nhiệm vụ KHCN, phân công rõ trách nhiệm xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Trọng tâm năm 2026 là đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ưu tiên công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc, dữ liệu ngành; đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, mở rộng hợp tác quốc tế và phát triển nguồn nhân lực KHCN chất lượng cao, phục vụ mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Kỷ lục mới phản ánh sự chuyển dịch căn bản của nông nghiệp

Trao đổi với Báo Pháp luật Việt Nam về kết quả xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho rằng: “Việc kim ngạch toàn ngành tiến sát mốc 70 tỷ USD không chỉ là thành tích về mặt số liệu mà còn phản ánh sự chuyển dịch căn bản trong tư duy và phương thức phát triển nông nghiệp”.

Những con số kỷ lục của năm 2025 là thành quả của sự chủ động và linh hoạt trong điều hành và tổ chức sản xuất. Tuy nhiên, chặng đường phía trước không chỉ được đo bằng kim ngạch, mà còn bằng chất lượng, trách nhiệm và khả năng chinh phục các chuẩn mực ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.

Theo Thứ trưởng Tiến, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã từng bước chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Công tác tái cơ cấu ngành được triển khai đồng bộ, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, đẩy mạnh ứng dụng KHCN và phát triển nông nghiệp xanh.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, kết quả đạt được là sự tổng hòa của nhiều yếu tố, từ điều hành chính sách linh hoạt, mở rộng thị trường xuất khẩu, đến sự chủ động, sáng tạo của doanh nghiệp và người sản xuất. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để ngành Nông nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong những năm tới.

Ở góc độ ngành hàng, bà Lê Hằng cho biết, xuất khẩu thủy sản năm 2025 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực khi nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn dần phục hồi. Các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cá ngừ đang tận dụng tốt lợi thế về chất lượng và uy tín để mở rộng thị phần.

Theo bà Lê Hằng - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam: Doanh nghiệp thủy sản đã có sự điều chỉnh linh hoạt về chiến lược sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường nhằm giảm thiểu rủi ro. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt là CPTPP và EVFTA, tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy xuất khẩu thủy sản.

Ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật cho rằng: Cà phê bứt phá nhờ giá trị gia tăng. Đánh giá về kỷ lục xuất khẩu cà phê, ông Huỳnh Tấn Đạt nhận định, kết quả vượt mốc 8 tỷ USD không chỉ đến từ yếu tố giá tăng mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong cấu trúc sản phẩm xuất khẩu.

Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, việc đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu đã giúp cà phê Việt Nam nâng cao giá trị xuất khẩu trên mỗi đơn vị sản phẩm. Nếu tiếp tục giữ vững định hướng phát triển bền vững và kiểm soát tốt chất lượng vùng nguyên liệu, ngành cà phê hoàn toàn có thể duy trì đà tăng trưởng cao. Không chỉ dừng lại ở kỷ lục về kim ngạch, kết quả xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 còn tạo tiền đề quan trọng cho tăng trưởng bền vững của ngành trong giai đoạn tới. Việc chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu, gắn sản xuất với thị trường và tiêu chuẩn quốc tế đang trở thành xu hướng chủ đạo.

Để giữ vững đà tăng trưởng, thực hiện các mục tiêu sắp tới của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, theo ông Đạt: “Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục và phối hợp rà soát, hoàn thiện các quy định chuyên ngành theo yêu cầu hội nhập; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm; đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát để bảo đảm chất lượng hàng xuất khẩu ngay từ gốc”.

Việc tiếp tục kiên định với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực quản trị chuỗi giá trị, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam có thể không chỉ giữ vững đà tăng trưởng mà còn nâng tầm vị thế trên thị trường quốc tế.