Xuất khẩu lao động ngày càng ì ạch

Thanh niên bây giờ thích lao động sản xuất tại quê hương hơn là đi xuất khẩu lao động

Số lượng lao động của Hải Phòng xuất khẩu sang nước ngoài hiện  quá nhỏ so với hơn một triệu người trong độ tuổi lao động của thành phố, cùng tỷ lệ thất nghiệp hiện là hơn 5%. Tuy nhiên, để đẩy mạnh hoạt động cũng như hiệu quả trong công tác xuất khẩu lao động không đơn giản…

Người lao động ngao ngán?

Anh Nguyễn Văn Phước ở xã Mỹ Đồng,  (Thủy Nguyên) có ý định đi xuất khẩu lao động sang Nhật Bản. Vốn có tay nghề hàn khá vững, anh mong muốn sang nước ngoài làm việc vài năm để có chút vốn tích lũy, bớt khó khăn cho gia đình, nhất là trong 2 năm qua nhiều lao động có nghề trên địa bàn thành phố cũng trong tình trạng thiếu, nhỡ việc làm. Tuy nhiên, ý định của anh Phước không thể thành hiện thực, bởi anh gặp quá nhiều trắc trở trên con đường xuất khẩu lao động. Khó khăn nhất là lo được lệ phí để làm thủ tục xuất khẩu lao động bằng cách bán đất, vay mượn bạn bè xong xuôi, anh lại phải đối mặt với những rào cản và ách tắc trong việc tìm một công trong dịch vụ xuất khẩu lao động ưng ý. Một số công ty tuyển lao động đi làm việc nước ngoài không đáng tin cậy, đem con bỏ chợ. Một số công ty lại yêu cầu, đòi hỏi điều kiện quá khắt khe. Chán nản, anh Phước từ bỏ hẳn việc theo đuổi ý tưởng xuất khẩu lao động. Hiện, anh chuyển hướng sang tìm việc làm ổn định tại địa phương.

Khác với anh Phước, anh Thọ ở thị trấn Tiên Lãng được duyệt trong danh sách xuất khẩu lao động của thành phố sang Hàn Quốc từ cuối năm 2008. Anh  được giới thiệu đi học tiếng Hàn hơn một năm qua, nhưng hiện vẫn trong tình trạng chờ đợi để có chỉ tiêu. Anh ngán ngẩm với việc phải chờ đợi, chạy đôn đáo khắp nơi để hỏi tình hình. Chờ đợi kiểu này, đến khi có được chỉ tiêu đi xuất khẩu lao động thì vốn kiến thức ngoại ngữ nhỏ nhoi học cấp tốc cũng rơi rụng hết.

Người lao động Việt Nam làm việc tại Ma-lai-xi-a

Trước năm 2007, ở Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão… đâu đâu cũng thấy xôn xao về chương trình xuất khẩu lao động chủ yếu sang Đài Loan, Trung Quốc, Ma - lai - xi - a… Có những huyện nghèo như Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, xuất khẩu lao động trở thành một mục tiêu trong chương trình phát triển kinh tế ở địa phương, góp phần giúp nông dân xóa đói, giảm nghèo một cách hiệu quả, thiết thực. Hầu hết huyện chỉ đạo các ban, ngành đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên…vận động hội viên tham gia. Một số huyện triển khai cơ chế chính sách hỗ trợ vay vốn, khuyến khích các chi nhánh ngân hàng nông nghiệp nông thôn địa phương mở rộng đối tượng cho vay là người có nhu cầu xuất khẩu lao động. Nhưng hiện nay, các huyện ngoại thành hầu như không còn quan tâm đến chương trình này. Trưởng phòng Lao động - Thương binh - Xã hội  huyện An Lão Bùi Văn Lạc cho biết: “Gần đây, chỉ có lác đác vài người lao động có nhu cầu xuất khẩu lao động nên tự đăng ký đi trực tiếp qua các công ty dịch vụ. Các ban, ngành đoàn thể của huyện hầu như không tham gia vào chương trình vận động hội viên xuất khẩu lao động như những năm trước”. Ông Vũ Văn Binh, Trưởng phòng LĐ TBXH huyện Tiên Lãng, khẳng định: “2 năm qua, phong trào xuất khẩu lao động của huyện đạt thấp. Mỗi năm huyện dự kiến  xuất khẩu hơn 100 lao động sang các nước, nhưng không thể đạt chỉ tiêu đề ra. Số người có nhu cầu đi xuất khẩu lao động ngày càng ít, nên khi có doanh nghiệp đề nghị hợp tác với huyện về xuất khẩu lao động, Phòng LĐ TBXH huyện thường giới thiệu trực tiếp xuống các xã để tuyển ”.

Nghìn lẻ lý do khó khăn

Trong cuộc kiểm tra mới đây của đoàn Đại biểu Quốc hội Hải Phòng về tình hình xuất khẩu lao động trên địa bàn thành phố, qua số liệu báo cáo kết quả chương trình này của Sở LĐ TBXH, đoàn khẳng định chương trình đạt kết quả thấp, chưa đạt yêu cầu thành phố đề ra. Số lượng lao động đi xuất khẩu lao động trong vài năm gần đây bình quân chỉ đạt 1801 lao động/năm, quá nhỏ so với hơn một triệu người trong độ tuổi lao động của thành phố và tỷ lệ thất nghiệp trên địa bàn hiện là hơn 5%.

Tập huấn cho người lao động trước khi xuất khẩu lao động

Giải thích những băn khoăn của đoàn,  Phó giám đốc Sở LĐ TBXH Đặng Văn Tâng cho rằng thời điểm này, ở một số nơi, cấp ủy, chính quyền địa phương chưa nhận thức đúng về vấn đề xuất khẩu lao động, chưa thấy rõ đó là trách nhiệm của chính địa phương, đơn vị mình. Các doanh nghiệp có chức năng xuất khẩu lao động trên địa bàn hoạt động còn yếu và rời rạc, hầu hết không có văn phòng đại diện ở nước ngoài, do đó việc giải quyết tranh chấp lao động ở nước ngoài cũng như việc tìm kiếm mở rộng thị trường, quản lý và bảo vệ quyền lợi người lao động còn hạn chế. Vì thế, khó thúc đẩy được người dân tin và tham gia vào chương trình xuất khẩu lao động. Đặc biệt quan trọng là thị trường xuất khẩu  lao động luôn biến động. Hiện mức thu nhập tại các thị trường có nhu cầu  lao động lớn như Đài Loan, Ma - lai - xi - a rất thấp, khó hấp dẫn nhu cầu người lao động. Trong khi với những thị trường có thu nhập cao như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật…các doanh nghiệp lại chưa chủ động tiếp cận được, nên khó kết nối được người lao động có nhu cầu với thị trường này. Một số thị trường lao động mới nổi như khu vực Trung Đông, Séc…, người lao động có nhu cầu lại gặp nhiều rào cản như chi phí dịch vụ cao, khó khăn khi làm thủ tục visa trong khi thời hạn visa lại ngắn…

Thực tế trên khiến công tác xuất khẩu lao động của thành phố ngày càng ì ạch, không ít người lao động ngán ngẩm và tử bỏ ý định đi xuất khẩu lao động. Thực trạng này không chỉ làm các nhà quản lý trăn trở, mà đặt ra vấn đề nóng cần tháo gỡ nhằm góp phần giải quyết việc làm cho người lao động trên địa bàn thành phố, giảm tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động, đặc biệt trong năm thành phố tập trung cho chủ đề an ninh xã hội như 2010 này.

Bài và ảnh An Hương