Xuất khẩu lao động lao đao

Phí cao, người lao động thêm gánh nặng

Thành phố đang dồn sức thực hiện năm “Bảo đảm an sinh xã hội”, do đó số lượng người XKLĐ phải trở về nước trước thời hạn là mối quan tâm của toàn xã hội. Chị Nguyễn Mai Liên, khu A2, phường Cát Bi (quận Hải An) sang Hàn Quốc làm việc từ năm 2007. Từ đầu năm 2008 trở đi, do sản xuất đình đốn, thời gian làm việc ít, thu nhập của chị từ 1.200 USD giảm  còn khoảng 500 USD/tháng, chỉ vừa đủ chi tiêu sinh hoạt. Đầu tháng 1-2009 đến nay, chị được về thăm nhà. Chị Liên tâm tư: “Tình hình chung của người lao động ở bên đó không ổn định do thu nhập sụt giảm mạnh. Ai cũng lo, nếu thu nhập chỉ đủ sinh hoạt như hiện nay, không biết đến bao giờ mới có thể trang trải khoản nợ lớn đã vay để đóng phí XKLĐ”.

Mặc dù Bộ LĐ-TB-XH đã xây dựng mức phí môi giới theo hướng giảm chi phí cho người lao động. Nhưng trong cơ chế tự định giá của doanh nghiệp như hiện nay, người lao động đành phải chấp nhận chi phí quá cao để được XKLĐ nước ngoài. Đó là chưa tính đến chuyện do thiếu thông tin, người lao động còn chịu mức phí gấp 5, 6 lần mức phí thực vì phải thông qua “cò mồi”. Anh Đoàn Văn T, xã An Hưng (huyện An Dương) sang Đài Loan làm việc cho một công ty máy tính, lương cơ bản theo hợp đồng khoảng 15 triệu đồng/tháng. Để được XKLĐ sang đó trong vòng 7 năm, gia đình anh T phải thế chấp nhà vay ngân hàng khoảng 6000 USD nhờ “cò mồi” lo thủ tục XKLĐ với hy vọng sang đó làm việc vài năm sẽ trả được nợ và tích lũy chút vốn để về quê mở cửa hàng kinh doanh máy tính. Bà Nguyễn Thị V, mẹ anh T buồn rầu kể: “Con trai tôi gọi điện về thông báo, chưa kịp lĩnh tháng lương đầu tiên, công ty đã rơi vào cảnh thiếu việc làm và có nguy cơ “sập tiệm”. Trước mắt, T chỉ được công ty trợ cấp 40% lương cơ bản, phải tằn tiện lắm mới đủ chi tiêu sinh hoạt. Khả năng tới đây, có khi phải về nước trước thời hạn. Vậy thì không biết trông vào đâu mà trả được nợ nần”.

XKLĐ trông chờ vào may rủi

So với lao động các nước, lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đang phải gánh chịu một khoản chi phí XKLĐ quá cao. Không chỉ riêng trường hợp như anh T, chị Liên, nếu rủi ro mất việc làm phải về nước trước hạn, chẳng khác nào tai họa. Theo mức phí XKLĐ như hiện nay, người lao động muốn đi sang làm việc tại Ô-xtrây-li-a, Niu Di-lân phải bỏ ra  10.000 USD đến 12.000 USD. Hay như đi Đài Loan, mức thu tối thiểu được các doanh nghiệp ấn định là 6.000 USD, có nơi là 7.000 USD/người trong khi theo Quyết định số 61/2008 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội, mức tiền môi giới tối đa người lao động phải nộp ở thị trường Đài Loan chỉ là 800-1500 USD (riêng ngành nghề thuyền viên tàu cá xa bờ không phải đóng phí)...Về vấn đề này, nhiều doanh nghiệp lý giải, không thể áp dụng mức phí môi giới theo quy định vì họ phải  thực hiện theo yêu cầu, thoả thuận của đối tác, nếu trả thấp thì các đối tác ngừng hợp tác, không ký kết hợp đồng. Thực hư thế nào chưa rõ, chỉ khổ người lao động vẫn phải è cổ đóng phí nếu muốn tìm cơ hội việc làm ở nước ngoài.

Ngoài các chi phí bắt buộc phải đóng như học tiếng, tiền vé máy bay, khám sức khỏe, làm hộ chiếu, lệ phí visa, đào tạo và giáo dục định hướng...phí môi giới là khoản người lao động phải nộp nhiều nhất và bị thu vô tội vạ, không theo quy định của cơ quan chức năng…

Thanh Thuỷ