Xuất khẩu 2008: “Cán đích” mà vẫn lo

Giá nông sản “rơi tự do”

Tháng 10, nhiều mặt hàng nông sản giảm 50% - 60% so với đầu năm, như giá gạo xuất khẩu so với giữa quý 2 hiện chỉ bằng 60%; cao su giảm trên 50%, cà phê trên 30%, hồ tiêu khoảng 25%… tác động đến kim ngạch xuất khẩu. Điển hình là giá trị xuất khẩu gạo trong tháng 10 giảm xấp xỉ 100 triệu USD so với tháng 9; cao su, cà phê cùng giảm hàng chục triệu USD. Vì vậy, vấn đề đáng lo hiện nay, vẫn theo các chuyên gia, h là xu hướng suy giảm xuất khẩu và những tín hiệu không tốt từ thị trường như giá hàng hóa xuất khẩu giảm, nhu cầu tiêu thụ tăng chậm, thậm chí giảm ở những thị trường lớn do khủng hoảng tài chính toàn cầu. Đây được coi là những nguy cơ mới trong lĩnh vực xuất khẩu Việt Nam phải đối mặt trong thời gian tới làm ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu những tháng cuối năm.

Trước những khó khăn của thị trường thế giới, Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhận định sẽ khó đạt chỉ tiêu kim ngạch xuất khẩu thủy sản 4,2 tỷ USD như mục tiêu đề ra năm 2008. Thiếu nguyên liệu và tình hình xuất khẩu ảm đạm khiến các doanh nghiệp chế biến điều xuất khẩu ở các tỉnh Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai, Long An… lâm vào tình cảnh khó khăn. 80% doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các tỉnh này tạm thời đóng cửa. Theo Hiệp hội Điều Việt Nam, hiện nguyên liệu điều thô đang thiếu trầm trọng, lượng tồn kho của các doanh nghiệp chế biến còn khoảng 100.000 tấn, trong khi nhu cầu từ nay đến giáp vụ thu hoạch tháng 3 -2009, các nhà máy cần khoảng 300.000 tấn điều thô.  Tuy nhiên năm nay lượng điều thô nhập từ In-đô-nê-xi-a, Mô-dăm-bích,  Tan-du-ni-a… rất ít vì giá điều thô còn quá cao, trong khi giá điều nhân xuất khẩu đang rất thấp.

Mới đây nhất, Bộ Công Thương kiến nghị Bộ Tài chính giảm thuế xuất khẩu gạo xuống 0% do thị trường gạo biến động mạnh, giá xuất khẩu gạo hiện giảm rất mạnh so với tháng trước đây, xuất khẩu khó khăn, hiệu quả kinh tế thấp.  Theo dự báo của Trung tâm thông tin thương mại (Bộ Công Thương), sức ép giảm giá trên thị trường thế giới vẫn tiếp tục gia tăng. Trên thị trường giao dịch châu Á, mặc dù giá chào bán vẫn duy trì ở mức gần 500USD/tấn gạo 5% tấm của Việt Nam và gần 600 USD/tấn gạo 5% tấm của Thái Lan, nhưng giá giao dịch thực tế thấp hơn khá nhiều. Cụ thể, giá giao dịch 5% tấm của Việt Nam trong tuần qua giảm còn 450 USD/tấn . Như vậy, so với mức đỉnh đạt được từ mấy tháng trước, hiện giá gạo 5% tấm xuất khẩu của Việt Nam giảm chỉ còn một  nửa.

Năm 2009: Xuất khẩu gặp “hạn”

Những tác động đã và đang diễn ra từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới khiến hầu hết hiệp hội ngành nghề lo ngại về khả năng hoàn thành chỉ tiêu xuất khẩu năm 2009. Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên, chỉ tiêu phấn đấu tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu năm 2009 là 18%, nhưng dự kiến tăng trưởng xuất khẩu năm 2009 chỉ khoảng 10%.

Theo đánh giá của Bộ Công thương, hầu hết mặt hàng thuộc nhóm nông, lâm, thủy sản tuy gặp phải giới hạn về khả năng mở rộng nuôi trồng, song vẫn có thể nâng cao giá trị gia tăng trong xuất khẩu, đồng thời chiếm lĩnh thị phần xuất khẩu của các nước thông qua việc đổi mới cây trồng, công nghệ sau thu hoạch… Đồng thời, chỉ tiêu tăng trưởng của nhóm nông lâm thủy sản ở mức thấp, chỉ là 4%/năm. Tuy nhiên, chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu của năm tới sẽ là gánh nặng đối với các mặt hàng thuộc lĩnh vực công nghiệp và chế biến công nghiệp với chỉ tiêu tăng trưởng 34%/năm.

Đối với ngành dệt may, Bộ Công thương nhận định, các thị trường trọng điểm vẫn là Mỹ, EU, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ô-xtrây-li-a… Dù khó khăn, nhưng Bộ vẫn dự kiến kim ngạch xuất khẩu của ngành này năm 2009 đạt 11,5 tỷ USD, tăng 21% so với năm nay. Tuy nhiên, ông Phạm Xuân Hồng, Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam e ngại, chỉ tiêu tăng trưởng 21% hơi cao so với con số 15% mà Hiệp hội đưa ra. Bởi năm 2009, xu hướng thị trường sẽ chuyển sang các sản phẩm bậc trung và thấp, sản phẩm giá cao khó bán hơn...

Ông Phạm Thế Dũng, Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cũng cho biết, trong năm 2009, cơ cấu xuất khẩu vào các thị trường của Việt Nam có sự thay đổi. Thị trường chủ lực là châu Á có tỷ trọng giảm nhẹ, từ 42,5% năm 2008 xuống 42,4% năm 2009; thị trường châu Phi cũng giảm, từ 4,9% năm 2008 xuống còn 4,8% năm 2009; thị trường châu Đại Dương không tăng, trong khi xuất khẩu vào châu Mỹ tăng cũng không mạnh, từ mức 24,5% năm 2008 lên 24,9% năm 2009. Bên cạnh đó, cạnh tranh trên thị trường Mỹ và thế giới sẽ tăng cao, ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu của Việt Nam. Bởi khi hàng hóa của các nước (chủ yếu là các nước ASEAN và Trung Quốc) không bán được ở thị trường trên sẽ quay lại chính thị trường nội địa, khiến các sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam không chỉ khó khăn ở thị trường Mỹ, mà còn vất vả hơn khi tiếp cận thị trường Trung Quốc và khu vực ASEAN.  

Lan Việt