Xuất hiện làn sóng thất nghiệp "ảo"

 

 

Bản chất của bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là thúc đẩy người thôi hưởng bảo hiểm quay lại thị trường lao động càng sớm càng tốt. Giữa lúc tình hình kinh tế nước ta còn nhiều khó khăn, thì việc góp phần bảo đảm đời sống cho hàng ngàn người bị mất việc làm thực sự là chính sách hợp lòng dân, bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, đã xuất hiện tình trạng lao động tìm cách lách luật, nghỉ việc để hưởng quyền lợi, dẫn đến tình trạng nhảy việc. Đơn cử như tỉnh Bình Dương là tỉnh phát triển về công nghiệp, với nhu cầu tuyển dụng hằng năm khá lớn (khoảng trên 50 ngàn người) nhưng năm qua số đến Trung tâm giới thiệu việc làm đăng ký đã “ngót nghét” đến… hơn 49 ngàn người. Như vậy, làn sóng thất nghiệp “ảo” trên địa bàn khá lớn. Phần lớn người lao động không bị thất nghiệp mà tự ý xin nghỉ việc khi có đủ 12 tháng đóng BHTN để được hưởng 3 tháng trợ cấp thất nghiệp. Điều này cũng làm cho doanh nghiệp không ổn định về lao động, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Tình trạng này tồn tại ở nhiều địa phương, nhất là ở các thành phố lớn có nhiều khu công nghiệp…

Trước thực trạng trên, nhiều đại biểu đề nghị Bộ LĐ-TB&XH nghiên cứu trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội về BHTN là: Sửa điều 82, khoản 2, Luật Bảo hiểm xã hội theo hướng: Cứ mỗi năm (đủ 12 tháng) đóng BHTN, khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, người lao động được trợ cấp 1 tháng lương.

Năm qua, Đà Nẵng cũng có số người tham gia BHTN khá cao. Trên địa bàn có gần 2 ngàn đơn vị với hơn 138 ngàn lao động tham gia BHTN. Tình trạng lao động “nhảy việc” cũng đang xảy ra ở Đà Nẵng khiến các doanh nghiệp kêu thiếu lao động, trong đó không phải không có nguyên nhân người lao động muốn hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Rào cản về thủ tục

Người lao động chưa quan tâm đào tạo nghề Tính đến tháng 12-2010, cả nước có hơn 7 triệu người tham gia BHTN (tăng gần 20% so với năm 2009) với tổng số thu khoảng 4.800 tỷ đồng. Số người đăng ký thất nghiệp năm 2010 đạt gần 191.000 người. Trong đó, số người đăng ký thất nghiệp có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp ngày càng chiếm tỷ lệ cao (tháng 12-2010 đạt gần 100%), tính chung năm 2010 có gần 157.000 người thất nghiệp có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN). Thực tế, lao động đăng ký và hưởng BHTN mới chỉ nhằm nhận tiền trợ cấp, ít quan tâm đến tư vấn để được giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề. Tính đến cuối năm 2010, cả nước chỉ có khoảng 300 người thất nghiệp được hỗ trợ đào tạo nghề.

Các đại biểu cũng đã đề cập về trình tự, thủ tục đăng ký thất nghiệp vẫn còn rườm rà, chưa hợp lý. Chẳng hạn, quy định thời hạn 7 ngày phải đăng ký thất nghiệp, 15 ngày sau phải nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp nên nhiều lúc người lao động chưa kịp nhận sổ bảo hiểm xã hội thì đã hết thời gian nộp sổ để đăng ký BHTN. Vì vậy, người thất nghiệp chỉ dám nghĩ ngay đến việc đăng ký thất nghiệp thay vì tìm kiếm việc làm mới.

Đại biểu Nguyễn Văn Xê - Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH TP. Hồ Chí Minh - góp ý kiến: “Việc ngành LĐ-TB&XH tiếp nhận và giải quyết thủ tục, triển khai thực hiện thì lại thuộc phòng bảo hiểm thất nghiệp của Trung tâm giới thiệu việc làm. Thủ tục hành chính rườm rà gây khó cho người lao động, nên giao về một đầu mối cho Trung tâm giới thiệu việc làm địa phương cho tiện. Ngoài ra, thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội đang là rào cản khiến người lao động khó tiếp cận các quyền lợi BHTN. Theo Luật Bảo hiểm xã hội, trong vòng 30 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, cơ quan Bảo hiểm chốt sổ cho người lao động. Trong khi đó, người lao động chỉ có 15 ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp phải nộp sổ bảo hiểm xã hội có xác nhận thời gian tham gia BHTN mới được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Nhưng thủ tục chốt sổ ở nhiều địa phương hiện nay gặp khó là do có quá nhiều doanh nghiệp nợ đọng bảo hiểm xã hội, BHTN.

Cục Việc làm (Bộ LĐ-TB&XH) cho rằng, doanh nghiệp sử dụng dưới 10 lao động không thuộc diện tham gia BHTN là bất hợp lý, vì lao động làm việc trong những đối tượng này thường có khả năng mất việc làm cao, cần quan tâm hỗ trợ thì chưa có hàng rào để bảo vệ, bên cạnh đó  nhiều doanh nghiệp loại này tìm cách lách luật, không bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Nguyễn Thanh Hòa cho biết: Sẽ có điều chỉnh, sửa đổi Luật BHTN trong thời gian tới để việc thực hiện chính sách đạt hiệu quả cao nhất, bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Phương Trà