Xử lý vi phạm xuất khẩu than trái phép trên vùng biển Đông Bắc: “Cuộc chiến” chưa có hồi kết (kỳ 1)

Tuy không phải là đất mỏ, nhưng Hải Phòng và một số địa phương lân cận đang là nơi “tập kết lý tưởng” cho các doanh nghiệp vận tải thực hiện những “hành trình ma” xuất khẩu than trái phép ra nước ngoài. Chiêu thức mới này của các đối tượng gây khó khăn cho cơ quan chức năng.

Tàu chờ làm hàng trên luồng                                                                                    Ảnh: Duy Thính

Những con số đáng lo ngại

Tại cuộc họp giao ban mới đây do Ban chỉ đạo 127 Hải Phòng và 127 Quảng Ninh  tổ chức tại Hải Phòng, các đại biểu đại diện cơ quan chức năng các tỉnh, thành phố Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Thái Bình, Nam Định, Bắc Ninh không khỏi giật mình trước những số liệu liên quan đến “vàng đen”. Năm 2008, dưới sự chỉ đạo của Trung ương, sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, nạn khai thác, chế biến, xuất khẩu than trái phép “lắng xuống”, nhưng  năm 2009 và quý 1 năm nay, hoạt động này  lại rộ lên với những chiêu thức mới.

Điều đáng nói là những hoạt động  trên diễn ra ở tỉnh Quảng Ninh nhưng lại  liên quan tới các doanh nghiệp chế biến, kinh doanh, vận tải, xuất khẩu than ở Hải Phòng và các tỉnh duyên hải Bắc bộ. Năm 2009 và quý 1 năm nay, các đối tượng xuất khẩu than trái phép có nhiều thủ đoạn mới như mua than hợp pháp với vỏ che đậy phục vụ nội địa  các tỉnh  miền Trung, miền Nam, nhưng khi ra biển lại  cho tàu vận tải đi ngược lên biên giới phía Bắc, xuất khẩu trái phép, gây khó khăn cho cơ quan quản lý. Khi bị cơ quan chức năng phát hiện, những người liên quan đến các trường hợp vi phạm đều giải thích: “Tàu chở than đi phía Nam, nhưng không may gặp sóng gió, nên bị “dạt lên” phía Bắc?

Cách đây không lâu, Trung tâm tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực 1  cứu thoát 22 thủy thủ đoàn trên một con tàu (biển số Hải Phòng) xuất phát từ đập Minh Đức (Thủy Nguyên) bị chìm tại vùng biển Long Châu. Tham gia đón những số phận may mắn thoát khỏi bàn tay thủy thần, chúng tôi hỏi: “Tàu các em chở gì, đi đâu?”  Thuyền trưởng tàu trả lời: “Chúng em chở than đi Huế”. Còn một thủy thủ  khác lại buột mồm: “Chúng em chở than đi Trung Quốc”!

Thực trạng này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền, cơ quan chức năng các địa phương trong phối, kết hợp tuần tra, kiểm soát từ đầu nguồn, nhằm ngăn chặn nạn “chảy máu” khoáng sản, bảo đảm cảnh quan, môi trường, trật tự ATGT đường thủy.

Hải Phòng - điểm xuất phát của những“hành trình ma”

Theo số liệu công bố của Ban chỉ đạo 127 Hải Phòng, trên địa bàn Hải Phòng tuy không có doanh nghiệp khai thác mỏ than, nhưng hiện có 20 doanh nghiệp kinh doanh, chế biến mặt hàng than, trong đó có 8 doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, 12 doanh nghiệp là công ty TNHH và doanh nghiệp tư nhân. Các doanh nghiệp này đa phần kinh doanh nội địa, nhưng có một số lợi dụng ưu thế địa hình, đầu mối giao thương cửa biển đã mua than trôi nổi, khai thác trái phép từ Quảng Ninh và một số địa phương khác  vận chuyển, tập kết ở các bến bãi khu vực ngoại thành, dùng chứng từ, hóa đơn mua bán nội địa, vận chuyển than đi miền Trung, miền Nam để qua mặt cơ quan chức năng khi bị kiểm tra. Nếu không bị phát hiện, họ lợi dụng đêm tối, cho tàu chạy ra gần phao số O rồi quay đầu lên phía Bắc xuất lậu than đi Trung Quốc. Gần đây, chiêu thức này lộ nên có phần chững lại. Một mặt các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát, mặt khác hàng loạt  biện pháp đồng bộ, quyết liệt được triển khai trên các tuyến đường thủy nội địa, đường biển, đường bộ, các điểm bến bãi tập kết mặt hàng than góp phần quan trọng ngăn chặn, hạn chế hoạt động kinh doanh, vận chuyển than khoáng sản lậu đi Trung Quốc.

Song, để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý hoạt động khai thác, chế biến, kinh doanh và xuất khẩu than tại Quảng Ninh, Hải Phòng nói riêng và các tỉnh duyên hải Bắc Bộ và vùng biển Đông Bắc nói chung, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng các địa phương trong kiểm tra, kiểm soát, thực thi  quy định pháp luật.

Tú Anh