Xử lý triệt để cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng- Tăng cường năng lực cơ quan quản lý

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về kiểm điểm, đánh giá tình hình thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc xử lý triệt để cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, mới đây, vụ ô nhiễm môi trường ở cụm công nghiệp thép Vật Cách - Quán Toan được nhiều đại biểu quan tâm. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường Bùi Cách Tuyến phân tích: Đây có thể coi là ví dụ “điển hình” của tình trạng các cơ quan quản lý thiếu phương tiện kiểm tra phù hợp, trong khi việc xác định đối tượng gây ô nhiễm, mức độ ô nhiễm khó khăn, kết quả xử phạt thiếu thuyết phục.

Công ty sắt xốp Nhật Phát, cụm công nghiệp đường 10 An Lão xả thải khói bụi và nước thải ra môi trường Ảnh: Khánh Linh

Khó truy “thủ phạm”

Kể từ tháng 10-2009 đến 4-3-2010, có tới 5 lần xảy ra vụ việc học sinh Trường THCS Quán Toan bị ngất. Các báo cáo của Sở Tài nguyên- Môi trường trước đó đều khẳng định, nồng độ các chất độc hại có trong không khí như SO2, CO, NOx ở khu vực Trường THCS Quán Toan vượt 2-3 lần tiêu chuẩn cho phép. Tại vị trí lấy mẫu ở hành lang phòng vi tính của trường, chỉ số NOx vượt 23,5 lần, chỉ số SO2 vượt 12,8 lần. Tại hành lang phòng học các lớp 8C, 8D chỉ số khí SO2 tăng 12-13 lần, nhiệt độ cao ở mức 25-26,5 độ C. Đây được xem là nguyên nhân chính gây ra ngộ độc khí khiến học sinh bị choáng ngất hàng loạt. Sự việc này thu hút sự quan tâm của dư luận, cơ quan truyền thông. Bộ Tài nguyên- Môi trường tiến hành thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất của các cơ sở sản xuất thép ở đây. Vậy mà, sau hơn 1 năm, các cơ quan chức năng vẫn chưa thể chỉ rõ thủ phạm chính gây ô nhiễm môi trường. Bởi tại khu vực này có tới 7 doanh nghiệp thép đang hoạt động, gồm: Công ty cổ phần thép Việt- Nhật; Công ty cổ phần Cửu Long-Vinashin; Công ty liên doanh thép Việt-Úc; Công ty cổ phần thép Vạn Lợi; Công ty thép Việt-Hàn; Công ty TNHH ống thép Việt Nam Vinapipe và Công ty liên doanh sản xuất thép SSE.

Theo Thứ trưởng Bùi Cách Tuyến, đối với vụ việc xảy ra ở Vật Cách-Quán Toan, sử dụng biện pháp trèo lên cột khói của các nhà máy thép lấy mẫu, xác định mức độ ô nhiễm không phù hợp, không đáp ứng yêu cầu. Việc xác định mức độ sai phạm của các cơ sở sản xuất thép sẽ bảo đảm tính chính xác, khách quan hơn nếu như có trang thiết bị quan trắc tự động bằng quang học. Với thiết bị này, việc quan trắc diễn ra liên tục 24/24h, do đó, việc doanh nghiệp cố tình vi phạm, xả trộm về ban đêm hoặc hoạt động không hết công suất khi có đoàn kiểm tra sẽ bị phát hiện. Báo cáo đánh giá việc thực hiện quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc xử lý triệt để cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trong 8 năm 2003-2011 của thành phố cũng chỉ ra hạn chế chủ yếu. Đó là hiện nay, kinh phí đầu tư cho công tác quản lý về bảo vệ môi trường còn khó khăn, thiếu nhiều trang thiết bị quản lý quan trọng như quy hoạch mạng lưới quan trắc, các trang thiết bị quan trắc giúp kiểm soát, đánh giá chính xác chất lượng môi trường,…

Giám sát thực hiện quy định bảo vệ môi trường

Để tiếp tục thực hiện việc xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng giai đoạn 2011-2020, Sở Tài nguyên-Môi trường vừa có công văn gửi UBND thành phố đưa thêm 8 cơ sở sản xuất vào danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, cần xử lý bằng biện pháp di dời hoặc lắp đặt các hệ thống xử lý nước thải, khí thải. Đáng chú ý, trong số 8 cơ sở này có tới 6 cơ sở sản xuất thép ở khu vực Vật Cách – Quán Toan. Biện pháp xử lý với các cơ sở đều là lắp đặt các thiết bị xử lý nước thải, khí thải. Vấn đề khiến dư luận băn khoăn là việc lắp đặt này có khắc phục triệt để tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu vực này. Liệu các cơ quan chức năng có giám sát được các cơ sở sản xuất thép có sử dụng các trang thiết bị này không, sử dụng như thế nào? Thực tế ở nhiều địa phương khác trong cả nước và thành phố cho thấy, không ít cơ sở sản xuất dù lắp đặt hệ thống xử lý nước thải, khí thải nhưng không vận hành, vận hành không thường xuyên hoặc chỉ vận hành các thiết bị xử lý khi có đoàn kiểm tra, thanh tra. Bởi việc vận hành hệ thống xử lý nước thải, khí thải đòi hỏi khoản kinh phí nhất định. Tại hội nghị trực tuyến, đại diện lãnh đạo Bộ Công an cho biết: doanh nghiệp trốn xử lý nước thải, xả thải chui trong 1 tháng, có thể “tiết kiện” cả 100 triệu đồng. Do đó, không ít doanh nghiệp tìm cách né các quy định về bảo vệ môi trường.

Điều này cho thấy, nếu các cơ quan chức năng không tăng cường năng lực quản lý, việc kiểm soát sự tuân thủ quy định bảo vệ môi trường của doanh nghiệp khó đạt yêu cầu.

Nguyên Mai