Xử lý rác thải khu vực nông thôn- “Tắc” khâu vận chuyển
Thực hiện tốt việc thu gom rác thải, nhưng loay hoay không biết xử lý thế nào với những bãi rác thải chình ình, mỗi ngày mỗi lớn là trăn trở của nhiều địa phương, và cũng là nỗi kinh hãi của những người dân sống gần những bãi rác ở ngoại thành Hải Phòng.
Những bãi rác… bốc mùi
Khu đất tập kết rác thải của 2 xã Đoàn Xá, Đại Hợp (Kiến Thụy) rộng 1, 3 mẫu đất, với sức chứa ít nhất 2-3 xe công nông rác mỗi ngày, đang trở nên … nguy hiểm với những hộ dân sống gần khu vực. Bãi rác lộ thiên, lưu cữu, bốc mùi hôi thôi, trở thành môi trường sống và sinh trưởng của ruồi, muỗi, khiến một số gia đình sống gần khu vực phải ngồi trong màn ăn cơm để tránh ruồi! Đấy mới chỉ là những tác hại nhìn thấy được. Theo ông Đặng Trinh Đường, Phó chủ tịch UBND xã Đoàn Xá, thực hiện tốt công tác thu gom rác thải, tuy nhiên đang “tắc” ở đây. Nhiều người dân có ruộng chung quanh bãi rác phải bỏ canh tác vì nước thải từ bãi rác, ruồi, nhặng dày đặc, cản trở quá trình canh tác. Diện tích bỏ hoang ở 2 xã lên tới 2 ha.
|
Theo tính toán của các cơ quan chức năng, ở các đô thị lớn, trung bình 1 người thải ra khoảng 1kg rác/ngày, còn ở khu vực nông thôn là 0,6- 0,7kg rác/ người/ ngày. |
Cùng nỗi khổ với Đoàn Xá là tình trạng những bãi rác lộ thiên ở thị trấn An Lão, thị trấn Trường Sơn trên địa bàn huyện An Lão, khiến chính quyền địa phương đau đầu, người dân sống gần… khốn khổ. Rác được thu gom, tập kết, rồi để đấy chờ… xử lý. Rác chất đống bốc mùi, chảy nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của người dân.
Nhiều địa phương trên địa bàn thành phố đang “tắc” khâu xử lý sau khi đã thực hiện tốt công tác thu gom rác thải. Hệ lụy của tình trạng rác thải được thu gom, tập kết thành từng đống nhưng không được xử lý (hoặc đang chờ xử lý), không những ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của người dân mà đến cả hoạt động canh tác nông nghiệp trên địa bàn.
“Tắc” ở kinh phí vận chuyển
Lâu nay, Công ty Môi trường đô thị là đơn vị thu gom, vận chuyện rác thải sinh hoạt của người dân nội thành tới nhà máy xử lý. Đối với khu vực ngoại thành, công tác vận chuyển rác thải tới nơi xử lý không hề đơn giản như vậy.
Huyện An Dương nằm ven đô nên được hỗ trợ một phần kinh phí vận chuyển rác thải (sau khi đã được thu gom, tập kết) tới nhà máy xử lý, và cũng chỉ có 4 địa phương nhận được ưu tiên này, là thị trấn An Dương, các xã An Hồng, An Hưng, Tân Tiến. Tuy vậy, đến giờ chỉ có ¾ số đơn vị nhận được sự hỗ trợ này. Ông Phạm Văn Được, Chủ tịch UBND xã Tân Tiến, cho biết xã chưa xây dựng ga rác, bởi không có đơn vị vận chuyển, không có kinh phí chi cho công tác này. Nếu có tổ chức thu gom rác cũng chỉ chất đống, không biết làm gì hơn “Nhìn xa” thấy “tắc” ở chỗ này, nên dù đã lên kế hoạch thành lập tổ thu gom, người dân đóng phí vệ sinh cũng đành… gác đấy. Còn An Hồng, An Hưng dù đã có hợp đồng với đơn vị vận chuyển rác thải, cũng vẫn… thấp thỏm. Bởi nếu chi phí vận chuyển tăng mà địa phương không có nguồn để bù vào thì rác lại chất đống, gây ô nhiễm cục bộ.
|
Mô hình chế biến rác thải hữu cơ thành phân bón ở xã Tam Hồng (huyện Yên Lạc, Vĩnh Phúc) đang được nhiều địa phương trong cả nước học tập: Xã tổ chức tập huấn, hướng dẫn người dân phân biệt rác thải hữu cơ với vô cơ, dần thay đổi thói quen vứt rác lẫn lộn. Các gia đình được cấp hai xô rác có màu khác nhau để phân loại rác thải ngay tại gia đình. Rác thải vô cơ được mang chôn lấp cách khu dân cư 1km. Rác thải hữu cơ được đưa vào xưởng phối trộn với men vi sinh đa chủng, ngâm ủ trong 60 ngày tạo ra loại phân bón hữu cơ sạch bón cho cây trồng và cải tạo đất, nhất là để sản xuất rau an toàn. |
Rác lấn ruộng, nước thải chảy tràn lan khiến người dân Đoàn Xá bức xúc, yêu cầu chính quyền xã sớm có biện pháp khắc phục, đòi chia ruộng ở khu vực khác. Tuy nhiên, theo ông Đặng Trinh Đường, địa phương không còn đất để chuyển ruộng cho người dân, khắc phục ô nhiễm thì chưa có biện pháp. Chỉ còn cách chôn lấp rác, nhưng lại thiếu kinh phí.
Vùng ven đô còn có thể “gắng sức” thuê vận chuyển, còn những huyện xa nội thành như An Lão, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo…, việc đưa rác tới các nhà máy xử lý ở Tràng Cát thì gian nan muôn nỗi. Xây dựng dây chuyền xử lý rác tại địa phương thì không đủ kinh phí… Khó khăn chồng chất khó khăn, rác thải trở thành nỗi ám ảnh triền miên.
Lối thoát: xử lý rác ngay tại gia đình
Theo cán bộ Trung tâm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, cách tốt nhất để hạn chế tình trạng vứt rác thải bừa bãi, gây ô nhiễm môi trường, là người dân nên phân loại, xử lý sơ bộ rác thải sinh hoạt ngay tại gia đình trước khi thải ra môi trường chung quanh. Nếu là rác thải hữu cơ như phế thải nông nghiệp thì nên ủ làm phân bón, còn với rác thải vô cơ, hoặc là đốt, hoặc chôn. Mỗi gia đình nên có những hố rác nhỏ, chốn lấp những loại rác dễ phân hủy. Đó là cách hữu hiệu, khi mà nguồn kinh phí địa phương còn hạn hẹp, cơ sở xử lý tập rác trung chưa có.
Cũng theo đó, người dân nên tự nâng cao nhận thức về hiểm họa rác thải, ô nhiễm môi trường. Khi người dân có ý thức phải bảo vệ mình, vấn đề rác thải nông thôn sẽ trở nên “nhẹ nhàng” hơn nhiều.
Tham gia lớp tuyên truyền về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn trên địa bàn huyện An Dương, ông Phạm Văn Hiệp, Chủ nhiệm HTX nông nghiệp Lê Lợi cho biết, việc nâng cao nhận thức về việc thu gom, xử lý rác thải ngay tại gia đình thực sự thiết thực với nông dân. Bởi thế, các ngành chức năng cần mở nhiều hơn nữa lớp tập huấn tương tự, để hầu hết bà con được trực tiếp tham gia.
Để giải quyết vấn nạn rác thải ở khu vực nông thôn, cần nhất vẫn là ý thức người dân và sự vào cuộc của cả cộng đồng. Đây cũng là cách hữu hiệu nhất, khi mà nền kinh tế còn nhiều khó khăn, chưa thể giải quyết vấn đề một sớm một chiều nếu chỉ trông chờ vào Nhà nước.
Hà Dương