Xử lý hình sự đối với hành vi kinh doanh đa cấp trái phép

(PLO) - Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (gọi tắt là BLHS năm 2015) được Quốc hội khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ 3 thì một nội dung đáng chú ý thuộc Phần các tội phạm chính là việc bổ sung tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp. Tại phiên họp biểu quyết, nhiều đại biểu Quốc hội tán thành cao phải xử lý hình sự đối với hành vi kinh doanh đa cấp trái phép.
Những vụ kinh doanh đa cấp trái phép như Liên kết Việt sẽ bị xử lý hình sự. (ảnh minh họa) Những vụ kinh doanh đa cấp trái phép như Liên kết Việt sẽ bị xử lý hình sự. (ảnh minh họa)

Đa cấp sẽ phản tác dụng nếu vi phạm pháp luật

Kinh doanh đa cấp là phương thức kinh doanh hiện đại, nếu tuân thủ đúng pháp luật thì sẽ phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, nếu kinh doanh theo phương thức đa cấp mà vi phạm quy định của pháp luật thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ rất lớn, gây bức xúc trong dư luận. Thực tế nhiều vụ kinh doanh đa cấp vi phạm quy định của pháp luật đã làm thiệt hại cho hàng chục nghìn người, chủ yếu là người dân nghèo ở các vùng nông thôn và ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội. Hành vi phổ biến của các đối tượng là lợi dụng kinh doanh đa cấp trá hình để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản như kinh doanh tiền ảo, thực phẩm chức năng, khóa học làm giàu, chăm sóc sức khỏe, bất động sản, đầu tư tài chính...

Điển hình là vụ công ty đa cấp Cộng đồng Việt đã lừa đảo, chiếm đoạt 108 tỷ đồng của 2.929 người dân; Công ty Liên kết Việt lừa đảo, chiếm đoạt hơn 2.000 tỷ đồng của 45.000 người dân. Trong những vụ việc này, các đối tượng còn giả danh sỹ quan quân đội cao cấp, đi xe ô tô biển xanh, về các địa phương tổ chức hội thảo rầm rộ, trống dong cờ mở. Các cán bộ cơ sở ở địa phương cũng quảng cáo rất rầm rộ làm cho dân tin tưởng. Với lợi nhuận được quảng cáo là rất cao, nhiều người dân đã bị dụ dỗ.

Mặc dù đa số các trường hợp kinh doanh đa cấp trá hình đã được xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhưng do việc phải chứng minh có đủ yếu tố cấu thành tội lừa đảo thì mới xử lý được theo tội này nên khi truy cứu trách nhiệm hình sự được thì đã quá muộn dẫn đến không thể khắc phục được hậu quả. Vì vậy, tiếp thu ý kiến đa số đại biểu Quốc hội, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 đã bổ sung thêm 1 điều luật mới quy định về tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp (Điều 217a).

Điều luật mới quy định xử lý hình sự trường hợp kinh doanh theo phương thức đa cấp không có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có hoạt động bán hàng đa cấp hoặc không đúng với nội dung của giấy chứng nhận này nếu thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên hoặc làm thiệt hại cho người khác từ 500 triệu đồng trở lên; đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội vi phạm quy định kinh doanh đa cấp nhưng chưa xóa án tích mà tiếp tục vi phạm. Khung hình phạt tối đa của tội này là phạt tiền đến 5 tỷ, phạt tù đến  5 năm, người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 – 5 năm…

Bỏ Điều 292 BLHS năm 2015

Đối với tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp, từng có ý kiến đề nghị không bổ sung tội này vì BLHS năm 2015 bỏ tội kinh doanh trái phép tại Điều 159 BLHS năm 1999. Trong khi đó, cũng liên quan đến bỏ tội kinh doanh trái phép tại Điều 159 BLHS năm 1999, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 lại bỏ tội danh cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông tại Điều 292 BLHS năm 2015.

Phân tích về việc bỏ tội danh tại Điều 292 BLHS năm 2015 cho biết, tội cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông là 1 trong 10 tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông được quy định tại mục 2 thuộc Chương XXI của BLHS năm 2015 có khách thể xâm hại là an toàn công cộng, trật tự công cộng. Tuy nhiên, nội dung quy định về cấu thành tội phạm này không phản ánh rõ mối nguy hại cho an toàn công cộng, trật tự công cộng mà thực chất đây là cấu thành tội kinh doanh trái phép trên môi trường mạng và xét về bản chất thì đây là một tội phạm về kinh tế song lại được đặt ở Chương “Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng”. 

Hơn nữa, trong danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện có đến 267 ngành nghề nhưng Điều 292 chỉ đề cập đến một số ngành nghề. Thêm vào đó, cũng các lĩnh vực kinh doanh được nêu tại Điều 292 nhưng nếu thực hiện qua mạng thì bị xử lý hình sự, còn nếu không thực hiện qua mạng thì không bị xử lý hình sự. Như vậy là có sự bất bình đẳng và thiếu nhất quán. Xét trong bối cảnh tội kinh doanh trái phép đã được bãi bỏ thì cũng cần bãi bỏ Điều 292 của BLHS năm 2015, đồng thời tăng cường các biện pháp quản lý của Nhà nước và nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính đối với các vi phạm trong lĩnh vực này. Trên tinh thần đó, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 đã bãi bỏ Điều 292 của BLHS năm 2015 về tội cung cấp dịch vụ trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông. 

Thục Quyên
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Bình Dương: Chú trọng tăng nhanh, bền vững người tham gia bảo hiểm

Ông Nguyễn Thế Mạnh - Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc.
(PLVN) -  Sau 2 năm bị ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch COVID-19, từ đầu năm đến nay, thị trường lao động trên địa bàn tỉnh Bình Dương đã dần phục hồi, số người lao động quay lại làm việc, có việc làm đã tăng lên, tạo thuận lợi cho việc thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp.

Hơn 75.600 người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT hộ gia đình trong một ngày

Hơn 600 đoàn với 9.029 ô tô và xe gắn máy được sử dụng tham gia các tuyến đường trên toàn quốc.
(PLVN) -  Chỉ trong một ngày ra quân toàn quốc hưởng ứng Tháng vận động triển khai bảo hiểm xã hội (BHXH) toàn dân, ngành BHXH Việt Nam và Bưu điện Việt Nam đã phát triển được 22.306 người tham gia BHXH tự nguyện, 53.308 người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình. Đây là con số vượt xa mục tiêu ban đầu, thể hiện ý nghĩa quan trọng của chính sách an sinh xã hội này.

Đề xuất tiêu chuẩn bổ nhiệm Hội đồng quản lý đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực văn hóa

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đang dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, miễn nhiệm các thành viên Hội đồng quản lý, Chủ tịch Hội đồng quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực văn hóa, gia đình, thể thao và du lịch để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Đồng bộ hành lang pháp lý về giao dịch điện tử

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ Thông tin và Truyền thông đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi) nhằm đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy chuyển đổi số, xã hội số, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan.

“Đụng đâu, sai đó”

Ảnh minh họa
(PLVN) - Tưởng rằng sau khi cơ quan chức năng khởi tố, bắt giam hàng chục đối tượng tại hàng loạt tỉnh, thành liên quan sai phạm trong mua sắm vật tư xét nghiệm phòng chống dịch COVID-19; thì số đối tượng “trong vòng ngắm” đã không còn nhiều.

“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Quy định số 65-QĐ/TW ngày 28/4/2022 của Bộ Chính trị về luân chuyển cán bộ (LCCB) vừa được ban hành được dư luận rất quan tâm. Cán bộ, đảng viên, nhân dân đồng tình, ủng hộ các quyết sách của Đảng.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện: Tích lũy khi trẻ, vui khỏe khi già

Cán bộ BHXH tỉnh Đắk Nông tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện cho người dân trên địa bàn.
(PLVN) -  Với mức tham gia chỉ vài trăm nghìn đồng/tháng, khi đủ điều kiện theo quy định, người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện sẽ được nhận lương hưu hàng tháng góp phần ổn định cuộc sống khi về già; đồng thời được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí trong suốt thời gian nhận lương hưu để chăm sóc sức khỏe.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư: Sử dụng kinh phí nâng cao kỹ năng nguồn nhân lực như thế nào?

Ảnh minh họa
(PLVN) - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Thông tư quy định nội dung và mức chỉ thực hiện một số hoạt động của Chương trình “Đào tạo, đào tạo lại nâng cao kỹ năng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công hiệp lần thứ tư" được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 1446/QĐ-TTg ngày 30/8/2021.

Điều kiện để hưởng bảo hiểm xã hội một lần?

Điều kiện để hưởng bảo hiểm xã hội một lần?
(PLVN) - Theo quy định, điều kiện để người lao động được hưởng Bảo hiểm xã hội một lần là sau một năm nghỉ việc. Tuy nhiên, các chuyên gia về an sinh xã hội cho rằng, người lao động nên cân nhắc thật kỹ trước khi hưởng, tránh "lợi trước mắt, thiệt thòi lâu dài".

“Tam nông” thời kỳ

“Tam nông” thời kỳ
(PLVN) - Một trong các nghị sự quan trọng của Hội nghị Trung ương 5 đang họp tại Hà Nội là Tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Tạm giữ người theo thủ tục hành chính: Giải quyết vướng mắc, bảo vệ quyền con người

Chuyên gia pháp lý đề nghị quy định thống nhất giữa thời gian tạm giữ theo thủ tục hành chính với thủ tục hình sự. Ảnh minh họa
(PLVN) -  Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020 đã bổ sung các trường hợp tạm giữ người theo thủ tục hành chính. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn có những vướng mắc phát sinh cần xử lý bởi một người bị tạm giữ theo thủ tục nào thì về cơ bản vẫn bị hạn chế quyền tự do và các quyền khác...

Thái Bình: Gương sáng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Bà Phạm Thị Loan và người thân nhận sổ BHXH tự nguyện.
(PLVN) -  Vừa qua, tham dự Hội nghị tuyên truyền về chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện tại thôn Kìm (xã Vũ Lạc, TP Thái Bình), bà Phạm Thị Loan (SN 1939) đã quyết định tham gia BHXH tự nguyện cho bản thân và hai người con cùng một người cháu trong gia đình đều là lao động tự do chưa tham gia BHXH.