Xóm chài ngày mới (kỳ 2)

Xóm chài đón chữ

Người có công đầu tiên mang cái tên về cho xóm chài là anh Bùi Khắc Thọ. Trừ bọn trẻ bây giờ đã được đi học, có đứa viết được đơn xin đi học nghề, có đứa mới bắt đầu bập bẹ i tờ, thì anh Thọ là người duy nhất biết chữ và học cao nhất trong xóm: lớp 7 trường làng. Biết chữ, nên anh Thọ thành trưởng xóm bất đắc dĩ, có công việc gì với địa phương anh lại là người đứng ra đại diện, từ chuyện khai báo nhân khẩu, đăng ký tạm vắng, tạm trú, đến cùng gia đình hàng xóm đi làm giấy khai sinh cho con... Nhớ những năm cuối thập niên 80, xóm chài với gần 20 gia đình và gần trăm nhân khẩu từ nhiều nơi tụ tập về đây sinh sống, không điện, không nước, không học hành và không cả danh tính… Anh Thọ không nhớ nổi bao nhiêu lần lên chính quyền địa phương trình bày để cuối cùng xóm có một cái tên: xóm chài khu Bốn.

Cuộc sống của người dân xóm chài gắn liền với sông nước, họ xoay xở sống trong "căn nhà" chật chội diện tích chừng 5-7 m2. Đám trẻ con, sinh ra là phải tập bơi. Năm, bảy tuổi đã biết phụ bố mẹ công việc chài lưới. Có đứa lớn tồng ngồng mà một chữ bẻ đôi chẳng biết. Thương bọn trẻ, anh Thọ cùng chị Nguyễn Thị Đan, cán bộ chuyên trách dân số, gia đình và trẻ em  phường Ngọc Sơn (quận Kiến An) đến từng nhà vận động cho bọn trẻ đi học. Lớp học tình thương do phường tổ chức đến cuối năm 1999 mới có học sinh xóm chài đến học. Chị Đan nhớ lại những ngày đầu khó khăn của lớp học ấy, bọn trẻ con xóm chài đủ mọi lứa tuổi, lần đầu mới biết thế nào là cây bút, cuốn vở. Có những em đã mười chín, hai mươi tuổi, bàn tay chai sần vì quăng chài kéo lưới, được dạy cầm bút mà cứ lóng nga lóng ngóng, loay hoay như đánh vật. Nhiều đứa đang học tìm cách trốn đi mò sắt dưới đáy sông, hay theo bố mẹ đi quăng chài kẻo lỡ con nước. Lớp học thì nay nhờ địa điểm này, mai nhờ địa điểm khác…

Những ngày đầu khó khăn rồi cũng qua, phụ huynh ở xóm chài thấy con mình biết chữ, biết tính toán, biết ý thức, sống sạch sẽ, vệ sinh hơn, thì ai cũng đồng lòng tạo điều kiện cho con đi học. Lớp học tình thương của phường do chị Đan đứng ra tổ chức với gần 50 em, thì học sinh xóm chài chiếm một nửa. Thầy cô giáo là những sinh viên ngành sư phạm của Trường đại học Hải Phòng tình nguyện về dạy các em vào cuối mỗi buổi chiều. Trong lớp học ghép từ lớp 1 đến lớp 5 ấy, các em cũng chỉ được học những môn cơ bản nhất như toán, tiếng Việt… nhưng con chữ đã mở ra trước những cậu bé, cô bé xóm chài chân trời mới. Nhiều em học xong chương trình phổ cập tiểu học, được chính quyền phường tạo điều kiện cho đi học nghề. Có cậu bé, cô bé giờ là công nhân lành nghề trong khu công nghiệp, xí nghiệp giày da, may mặc.. như Thắng, Hải, Trang, Thảo…

Năm 2007, nhờ sự vận động, hỗ trợ của tổ chức Tầm nhìn Thế giới, các em trong độ tuổi đến trường và trẻ sơ sinh được cấp có giấy khai sinh. Mặc dù những đứa trẻ này có đầy đủ cha mẹ nhưng trong giấy khai sinh không có tên bố, vì bố mẹ không có hộ khẩu và không có giấy đăng ký kết hôn. Những năm trước, do không có giấy khai sinh nên các em chỉ được học tại các lớp tình thương và xóa mù chữ. Từ năm học 2007 – 2008, nhóm trẻ đến trường học khi làm được giấy khai sinh. Hiện cả xóm có 12 trẻ học từ lớp 1 đến lớp 5 tại Trường tiểu học Ngọc Sơn (quận Kiến An). Anh Thọ hồ hởi: “Giờ tôi không còn là người duy nhất biết chữ ở xóm chài nữa rồi. Chỉ mong con chữ sẽ là những viên gạch đầu tiên giúp trẻ em xóm chài tự tin đặt chân vào cuộc sống trên bờ”.

Thanh Thủy