Xóa bỏ nghịch lý 'trẻ hóa bệnh tật'

Mới đây nhất, chiều 20/5, một phụ nữ 42 tuổi khi đang chạy xe máy trên QL1 đoạn thuộc xã Bình Đức (Tây Ninh) có dấu hiệu mệt mỏi nên giảm tốc độ, tấp xe vào bãi đất trống ven đường, ngất xỉu rồi tử vong vì đột quỵ.

Đột quỵ xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn (thiếu máu cục bộ) hoặc bị vỡ (xuất huyết), khiến não thiếu oxy, tế bào não bắt đầu chết dần. Bên cạnh các yếu tố tuổi tác, di truyền; nguyên nhân chính gây ra đột quỵ bắt nguồn từ một số bệnh lý nền nguy hiểm, mà những bệnh lý nền này lại bắt nguồn từ lối sống kém khoa học của cá nhân. Đó là lạm dụng chất kích thích; chế độ dinh dưỡng không lành mạnh; thiếu luyện tập thể dục thể thao; chịu nhiều áp lực tâm lý, căng thẳng (stress) kéo dài, dây dưa với những mối quan hệ độc hại, tâm lý bất an… Lối sống kém khoa học này sẽ dẫn đến những bệnh lý nền là nguy cơ trực tiếp của đột quỵ như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu… Đặc biệt, nếu làm việc gắng sức quá nhiều, hoặc căng thẳng tâm lý đến kiệt sức, càng dễ đột quỵ.

Tại Việt Nam, Bệnh viện Tim Hà Nội ghi nhận số ca bệnh tim mạch tăng 10 - 20%/năm, với ngày càng nhiều bệnh nhân ở độ tuổi 30 - 40, thậm chí dưới 30. Theo một thống kê, bệnh tim mạch gây ra hơn 200.000 ca tử vong tại Việt Nam mỗi năm. Đại diện Hội Tim mạch Hà Nội cho biết, các bệnh lý trước đây vốn chỉ gặp ở người trên 50 tuổi như tăng huyết áp, bệnh mạch vành… nay đã xuất hiện phổ biến ở nhóm tuổi 30 - 40. Bộ Y tế năm 2023 ghi nhận 5 - 7% số ca đột quỵ xảy ra ở người dưới 45 tuổi, tỷ lệ này tăng khoảng 2%/năm, tập trung tại Hà Nội và TP HCM. Ở góc độ toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo đột quỵ không còn là căn bệnh của riêng người già khi 10 - 15% tổng số ca đột quỵ trên thế giới xảy ra ở người dưới 45 tuổi.

Chính sách của Đảng và Nhà nước về việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho toàn dân, đang được các địa phương lên kế hoạch thực hiện trong năm 2026, sẽ góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa, phòng, chống bệnh tật nói chung; cũng như ngăn ngừa, phòng, chống đột quỵ nói riêng. Kinh tế - xã hội của cả đất nước đã có những bước phát triển vượt bậc. Cùng với quan điểm phát triển nhưng không để ai bị bỏ lại phía sau, đã không còn người dân nào phải sống khổ sở đói cơm, rách áo. Mặt bằng chung kỳ vọng của mỗi cá nhân là hướng tới những mục tiêu như làm giàu, xe hơi, nhà lầu… Nói cách khác, điều kiện sống của hiện tại đã tốt hơn ngày xưa rất nhiều, chất lượng sống đã được nâng cao hơn xưa rất nhiều; nhưng tỷ lệ tử vong vì đột quỵ lại cao hơn xưa, là một nghịch lý.

Chính sách khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho toàn dân sẽ góp phần quan trọng xóa bỏ nghịch lý này. Và dư luận cũng mong muốn bên cạnh việc khám, tầm soát “thân bệnh”; cơ quan chức năng cũng cần tuyên truyền mạnh mẽ hơn nữa đến mọi người dân về lối sống khoa học, lành mạnh; tránh xa những áp lực quá đáng trong cuộc sống; từ bỏ những mối quan hệ độc hại; để bảo vệ sức khỏe của chính bản thân mình.