XN 790 phấn đấu trở thành công ty TNHH một thành viên
Tuy chưa phải đứng tốp trong Bảng các xí nghiệp quy mô thành viên của Tổng công ty Đông Bắc, nhưng với sản lượng 320.000 tấn và doanh thu ước tính 180 tỷ đồng năm 2009, Xí nghiệp Than 790 đang nỗ lực trở thành công ty TNHH một thành viên theo định hướng phát triển của Tổng công ty Đông Bắc và Tập đoàn Than – Khoáng Sản Việt
Tuy chưa phải đứng tốp trong Bảng các xí nghiệp quy mô thành viên của Tổng công ty Đông Bắc, nhưng với sản lượng 320.000 tấn và doanh thu ước tính 180 tỷ đồng năm 2009, Xí nghiệp Than 790 đang nỗ lực trở thành công ty TNHH một thành viên theo định hướng phát triển của Tổng công ty Đông Bắc và Tập đoàn Than – Khoáng Sản Việt
Là đơn vị sản xuất xa trung tâm điều hành của tổng công ty, nhưng Xí nghiệp 790 được lợi thế nơi giao than là khu vực chế biến G9 (Cảng Khe Giây) - một cảng than chuyên dùng công suất tới vài ba triệu tấn năm của Tổng công ty Đông Bắc, chỉ đứng sau quy mô Cảng Cửa Ông (Công ty Kho Vận Cẩm Phả). Có lẽ vì thế mà Xí nghiệp có điều kiện tập trung cho khâu khai thác than lộ thiên đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn và áp lực từ đặc thù khai trường, khu vực sản xuất.
Hiện tại Xí nghiệp đang khai thác lộ thiên ở mức sâu – 60m, nhưng do khai trường hẹp, độ nâng tải cao, nên chi phí bơm nước, vận tải than và đất đá đều tốn kém so với các khai trường khác trong khu vực. Một đặc thù nữa đã kìm hãm sức phát triển của Xí nghiệp 790 trong nhiều năm qua, là áp lực đổ thải xuống khu vực Khe Rè của 3 mỏ lớn : Cọc Sáu, Đèo Nai và Cao Sơn, mỗi năm có tới vài chục triệu mét khối. Chân bãi thải cứ lấn dần mặt bằng và các công trình sản xuất của Xí nghiệp, buộc phải di chuyển rất tốn kém thời gian và chi phí tài chính. Áp lực này chỉ có thể giải toả khi ngành than chấm dứt khai thác than lộ thiên vào năm 2015 đúng như định hướng phát triển đã đề ra. Riêng với Xí nghiệp 790 thì thời hạn này kết thúc vào năm 2010, nên từ mấy năm gần đây các thiết bị khai thác lộ thiên không được đầu tư, hầu hết đã già cỗi hết khấu hao, phải cố gắng rất nhiều Xí nghiệp mới đảm bảo được tăng trưởng sản xuất, như các chỉ tiêu sản xuất kinh doanh năm 2009 chỉ tăng so với 2008 từ 3 đến 7 %.
Thượng tá Nguyễn Đình Du, giám đốc Xí nghiệp 790, cho biết : “Để tránh hẫng hụt khi chuyển phương thức từ khai thác lộ thiên, sang khai thác hầm lò, ngay năm đầu (2009) thực nghiệm sản xuất than hầm lò tại 2 vỉa 6 và 9 - Khu vực Bắc Quảng Lợi, Xí nghiệp 790 đã đồng thời được Tổng công ty Đông Bắc đầu tư 3 dự án trọng điểm, gồm Dàn chống ZH, Trung tâm giám sát khí mỏ và Trạm khí ép công suất và áp lực lớn, đảm bảo cung cấp năng lượng cho các thiết bị hoạt động trong đường lò, nên đã tạo được bước phát triển đột phá, đạt sản lượng than hầm lò tương đương 20 % tổng sản lượng than khai thác của Xí Nghiệp năm 2009”.

Tự vệ XN 790 thao tác nghiệp vụ bắn mìn
Dự án khấu than bằng dàn chống ZH trị giá đầu tư gần 17 tỷ đồng, là công nghệ tiên tiến nhất hiện đang được áp dụng trong sản xuất than lò chợ tại Quảng Ninh. So với công nghệ truyền thống, dàn chống ZH cho phép tận thu tài nguyên gần như triệt để, đồng thời tiết kiệm rất lớn chi phí vật tư và công vận chuyển vào lò, đặc biệt là hệ số an toàn có thể nói đến mức lý tưởng, rất được thợ mỏ tin dùng, mến mộ. Nhờ các tính năng ưu việt của công nghệ khấu than tiên tiến này, mà ngay trong năm đầu thử nghiệm sản xuất than lò chợ, Xí nghiệp Than 790 đã đạt sản lượng than khai thác hầm lò 50 ngàn tấn, cho phép Xí nghiệp đủ cơ sở vững tin để triển khai Dự án cặp giếng nghiêng xuống mức – 300m, với công suất mỏ trên 2 triệu tấn / năm vào năm 2012.
Đã nói đến sản xuất than hầm lò thì không thể thiếu thiết bị giám sát khí mỏ. Vì thế mà Trung tâm quan trắc giám sát khí mỏ của Xí nghiệp được đầu tư Hệ thống thiết bị hiện đại của Ba Lan, trị giá 14 tỷ đồng, được lắp đặt đưa vào hoạt động và đã trở thành người bạn tin cậy đồng hành cùng những người lính thợ mỏ của Xí nghiệp 790. Còn Trạm ép hơi tổng vốn đầu tư không lớn (khoảng 1 tỷ đồng), nhưng lại là một sáng kiến có ý nghĩa đặc biệt, vì nó cung cấp năng lượng cho hầu hết các thiết bị đang hoạt động trong lò chợ bằng áp lực khí nén từ máy khoan, bơm nước, băng tải, máng cào, triệt tiêu những tia lửa điện phát sinh từ các động cơ, đồng thời còn góp phần thông gió ngay cả những nơi đường lò ngóc ngách nhất.
Năm 2009 Xí nghiệp Than 790 không để xẩy ra một vụ tai nạn đáng tiếc nào, một phần quan trọng là được đầu tư hiện đại hoá với các dự án quan trọng này. Khi Xí nghiệp chuyển sang hoạt động trong mô hình Công ty TNHH MTV, thì sản xuất than được giữ vai trò nền tảng nhưng không phải là tất cả. Định hướng phát triển SXKD của đơn vị sẽ còn được mở ra nhiều lĩnh vực khác. Trước mắt, Xí nghiệp đã được cấp phép khai thác một mỏ Đá Trắng tại huyện Tân Kỳ (Nghệ An), trữ lượng 20 triệu tấn và thời gian hoạt động trong 20 năm. Cùng đó là tuyển đường Biên phòng 6 km cũng thuộc địa bàn tỉnh Nghệ An. Xí nghiệp cũng đã được cấp 3 ha mặt bằng để xây dựng xưởng chế tác đá tại thành phố Vinh.
Trao đỏi về mục tiêu và hướng phát triển của đơn vị những năm tới, thượng tá Nguyễn Đình Du, cho biết : “không ít khó khăn mà Xí nghiệp sẽ phải vượt qua khi thực hiện sản xuất kinh doanh theo phương châm ĐA NGÀNH NGHỀ, nhưng đó cũng là cơ hội để Xí nghiệp bứt phá, trưởng thành. .