Xét xử vụ Mr Pips: Luật sư đề nghị giám định tâm thần, các bị cáo khai về sàn ngoại hối ảo

Luật sư đề nghị giám định tâm thần đối với Mr Pips

Ngày 27/10, phiên tòa sơ thẩm xét xử Phó Đức Nam (tức Mr Pips), Nguyễn Hòa Bình (tức Shark Bình), Lê Khắc Ngọ (tức Mr Hunter) cùng các bị cáo khác tiếp tục ngày làm việc thứ hai tại Tòa án nhân dân TP Hà Nội.

Tại phiên tòa, Viện kiểm sát tiếp tục công bố bản cáo trạng dài gần 300 trang. Trong khi phần công bố cáo trạng vẫn đang diễn ra, một nội dung đáng chú ý liên quan đến Phó Đức Nam được các luật sư bào chữa gửi đến Hội đồng xét xử là đề nghị trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với bị cáo.

Hai luật sư Phạm Thanh Bình và Vũ Tuấn Linh, người bào chữa cho Phó Đức Nam, cho biết đã gửi HĐXX đơn kiến nghị trưng cầu giám định pháp y tâm thần đối với bị cáo. Đơn cùng hồ sơ y khoa được nộp từ ngày 22/10, trước khi phiên tòa mở.

Theo các luật sư bào chữa cho Phó Đức Nam (Mr Pips), khoảng năm 2013, Nam được khám và điều trị tại Bệnh viện Alexandra (Singapore), rồi tiếp tục điều trị tại một số cơ sở y tế ở Vũng Tàu, Đồng Nai và TP.HCM.

Ngoài ra, giấy chứng nhận ngày 10/4/2014 của Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 thể hiện Nam đang điều trị nội trú từ ngày 6/4/2014, với chẩn đoán giai đoạn hưng cảm. Giấy ra viện ghi nhận thời gian điều trị từ ngày 6 đến 18/4/2014.

Việc điều trị, theo luật sư, vẫn tiếp diễn khi Nam bị tạm giam. Văn bản của Trại tạm giam số 1, Công an TP Hà Nội cho biết từ khi vào trại ngày 4/11/2024 đến 23/2/2025, Nam được cấp phát thuốc theo đơn của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM. Từ 24/2/2025, Nam được chuyển khám chuyên khoa tâm thần tại Bệnh viện Bạch Mai, sau đó về trại điều trị theo đơn và tái khám định kỳ. Đơn kiến nghị của luật sư dẫn 9 văn bản của trại, ban hành từ tháng 10/2025 đến tháng 10/2026, ghi Nam đang được theo dõi rối loạn cảm xúc lưỡng cực, run vô căn và rối loạn chức năng tiền đình.

Đơn kiến nghị dẫn lại kết quả xác minh của cơ quan điều tra qua thu thập thu thập thông tin từ những người từng làm việc với Nam và người bị tạm giam cùng buồng cho thấy, Nam có biểu hiện sức khỏe bình thường, tinh thần tỉnh táo, minh mẫn.

Luật sư bào chữa cho Nam không phủ nhận những nhận xét này, nhưng cho rằng kết quả xác minh chỉ phản ánh quan sát ở từng thời điểm, không thể thay thế kết luận của cơ quan giám định. Theo luật sư, việc bị cáo có lúc tỉnh táo, sinh hoạt bình thường không đương nhiên loại trừ khả năng bị ảnh hưởng về nhận thức, điều khiển hành vi vào thời điểm khác.

Luật sư cho rằng, đây là dữ kiện y khoa khách quan tồn tại xuyên suốt 13 năm, hoàn toàn không phải tình trạng bệnh mới phát sinh sau khi bị khởi tố.

Ngoài hồ sơ bệnh án, luật sư nêu tiền sử bệnh lý tâm thần của một số người thân có quan hệ huyết thống với Nam, cùng xác nhận của hàng xóm về những thay đổi trong biểu hiện, tâm lý của bị cáo qua nhiều năm.

Từ những tài liệu trên, luật sư bào chữa cho rằng có cơ sở để đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng giám định pháp y tâm thần đối với Phó Đức Nam. Luật sư viện dẫn khoản 1 Điều 206 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, theo đó bắt buộc phải trưng cầu giám định khi cần xác định “tình trạng tâm thần của người bị buộc tội khi có sự nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự của họ”.

Trước đó, tại Tòa, cáo trạng do Viện kiểm sát công bố cũng nhắc đến việc giám định tâm thần, nhưng ở một hành vi khác. Theo đó, sau khi Nam bị bắt, ông Phó Đức Thắng (bố Nam) nhờ người quen tìm cách cho con sớm được giám định tâm thần và chữa bệnh. Thông qua người quen, ông Thắng đã gặp và được Q. lúc đó đang là Phó phòng tại một đơn vị thuộc Bộ Công an nhận lời giúp. Q. yêu cầu ông Thắng chuẩn bị 100.000 USD để lo công việc. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, Q. không làm gì. Sau đó, Q. bị truy tố tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; ông Thắng được xác định là bị hại trong hành vi này.

Nhân viên khai cách “giữ chân” khách và tiền hoa hồng

Sáng 28/10, phiên tòa bước sang ngày xét xử thứ ba, chuyển sang phần xét hỏi. Hội đồng xét xử tập trung làm rõ vai trò của các bị cáo trong việc quản lý, vận hành văn phòng kinh doanh, tiếp cận khách hàng và lôi kéo người tham gia các sàn giao dịch chứng khoán quốc tế giả.

Mở đầu phần xét hỏi, bị cáo Lý Thị Khuyến khai vào làm nhân viên kinh doanh từ tháng 4/2020, hằng ngày gọi điện, nhắn tin qua Zalo mời khách tham gia các sàn chứng khoán quốc tế, rồi hướng dẫn họ mở tài khoản và nạp tiền. Theo Khuyến, ở vài lệnh đầu, phần lớn khách đều có lãi. Thông tin về mã cổ phiếu do cấp trên cung cấp, còn khuyến mại và mức lợi nhuận do nhóm kinh doanh tự đưa ra; về sau, bị cáo mới biết những thông tin này không chính xác.

Từ năm 2020 đến tháng 10/2024, Khuyến mời gọi khoảng 15 - 20 nhà đầu tư, với tổng số tiền nạp vào các sàn khoảng 48 tỷ đồng. Ngoài lương 6,5 triệu đồng/tháng, bị cáo hưởng hoa hồng 1- 2% số tiền khách nạp, tổng cộng 2,3 tỷ đồng. Khuyến thừa nhận cáo trạng truy tố đúng và xin lỗi các bị hại.

Được HĐXX mời trình bày, bà Nguyễn Thị L. (Phú Thọ), người do Khuyến trực tiếp mời gọi, cho biết bắt đầu nạp 3.000 USD vào cuối năm 2023, rồi liên tục xoay tiền nạp thêm theo lời tư vấn, đến nay thiệt hại hơn 2,7 tỷ đồng. Khi bà xin lấy lại một nửa số tiền, bị cáo Trịnh Trường Sơn, quản lý của Khuyến, đã đề nghị bà nộp thêm 150.000 USD để “cứu” tài khoản.

Đối chất tại tòa, Sơn thừa nhận có trao đổi với bà L. khi tài khoản bị âm, nhưng cho rằng chỉ nhằm động viên. Bà L. giữ nguyên lời trình bày; Khuyến, khi được hỏi lại, xác nhận lời bị hại là đúng.

Bị cáo Phạm Minh Khôi, từ nhân viên lên quản lý văn phòng, khai tổng thu nhập từ năm 2020 đến khi bị bắt khoảng 11 tỷ đồng, phần lớn là hoa hồng và thưởng. Bị cáo Đinh Thị Dung, quản lý vùng phụ trách 7 văn phòng, khai được Nam giao chỉ tiêu doanh số hằng tháng. Năm 2022, Dung tự nạp tiền đầu tư như khách hàng, phát hiện tài khoản bị can thiệp và từ đó hiểu người chơi chỉ có thua. Theo cáo trạng, Dung hưởng lợi hơn 16 tỷ đồng.

Lê Khắc Ngọ (Mr Hunter), người bị xác định quản lý 28 văn phòng và chịu trách nhiệm 287 vụ với thiệt hại 340 tỷ đồng, khai muốn dùng tài sản bị thu giữ để khắc phục hậu quả cho cả mình và một số cấp dưới. Khi HĐXX Hỏi bị cáo có đủ tiền để gánh thay người khác hay không, Ngọ trả lời: thừa. Ngọ khai 142 kg vàng bị thu giữ là tiền hoa hồng; số vàng đang được định giá khoảng 356 tỷ đồng, nhưng bị cáo cho rằng theo giá hiện nay phải trên 600 tỷ đồng và đề nghị định giá lại.

Nhà đầu tư cá nhân bị cuốn vào vòng xoáy trở thành những “con bạc”

Sau Lê Khắc Ngọ, HĐXX xét hỏi Phó Đức Nam. Đứng trước bục khai báo, Nam cho rằng phần lớn bị hại là nhà đầu tư nghiệp dư, thiếu kinh nghiệm, vì muốn lợi nhuận cao mà bị cuốn vào vòng xoáy nạp tiền rồi trở thành những “con bạc”. Trả lời chủ tọa, bị cáo thừa nhận trên các sàn do mình điều hành, nhà đầu tư cá nhân “hầu như không có khả năng thu lãi”.

Nam khai năm 2018 quen một người Thổ Nhĩ Kỳ, cùng tìm hiểu cách xây dựng các website giao dịch ngoại hối, chứng khoán quốc tế; năm 2019 bắt đầu làm cùng Ngọ. Bị cáo không nhớ đã lập bao nhiêu sàn, cho biết sàn ở Hà Nội do Ngọ quản lý, ở TP.HCM do Bùi Trung Đức quản lý, và đồng tình với con số 36 sàn mà cơ quan điều tra xác định.

Tại Việt Nam, Nam lập nhiều công ty đến mức không nhớ hết tên, chủ yếu để tuyển nhân viên, nhưng không đứng tên, không giữ chức vụ nào. Chủ tọa hỏi vì sao, bị cáo khai biết hoạt động này không tránh khỏi khiếu kiện nên không muốn khách hàng tìm ra mình. Theo Nam, kênh TikTok mang tên “Mr Pips” do bộ phận marketing quản lý, nhân danh bị cáo để trao đổi với khách.

Về cách vận hành, Nam khai hệ thống có 7 bộ phận. Nhân viên kinh doanh tiếp cận khách, tư vấn bằng thông tin lấy trên mạng mà không biết đúng sai, rồi hướng dẫn họ nạp tiền lần đầu. Sau đó, bộ phận chăm sóc khách hàng, hưởng hoa hồng 4–7%, cao hơn nhiều so với nhân viên kinh doanh, tìm mọi cách để khách nạp thêm.

Bị cáo Nam thừa nhận sự gian dối nằm ở việc hứa hẹn lợi nhuận cao, tạo kỳ vọng kiếm tiền. Mỗi lệnh khách đặt đều phát sinh phí, khiến tài khoản dần bị bào mòn. Tiền nạp, rút đi qua các cổng thanh toán trung gian như Ngân Lượng, HTP...

Về thu nhập, Nam khai mỗi tháng hưởng khoảng 3–5% lợi nhuận của hệ thống, nhận bằng vàng, ngoại tệ do bộ phận kế toán mang đến tận nơi. Hỏi vì sao lãnh đạo chủ chốt được trả lương theo cách này, bị cáo nói đó là chính sách của công ty. Nam khai không nhớ chính xác số tiền thu lợi; qua nghiên cứu kết luận điều tra, bị cáo biết mình hưởng lợi hơn 500 tỷ đồng.

Ngoài tài sản bị thu giữ, Nam khai còn 2 căn nhà ở Campuchia mua trong giai đoạn 2022–2023, khoảng 700.000 USD trong tài khoản ở Campuchia; số tiền trong tài khoản ở Thổ Nhĩ Kỳ, bị cáo nói không nhớ.

Tại Tòa, Mr Pips không phản bác tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, không có ý kiến về cáo buộc rửa tiền qua bất động sản, nhưng đề nghị xem xét lại phần vàng, ngoại tệ vì cho rằng đó là tiền lương. Bị cáo Nam đề nghị rà soát lại số bị hại, vì có khách tự đầu tư mà không liên hệ nhân viên nào. Nam cũng đề nghị điều tra những người thuộc bộ phận chăm sóc khách hàng chưa bị xử lý, kiểm tra dòng tiền qua cổng thanh toán trung gian để thu hồi thêm tiền khắc phục hậu quả.

“Tổ tư vấn” khai nhận tiền vì tưởng “tiền sạch”

Cuối ngày xét xử thứ ba, HĐXX xét hỏi nhóm bị cáo thuộc “tổ tư vấn”. Theo cáo trạng, nhóm gồm ba người, hai cựu cán bộ công an Nguyễn Thanh Phong, Phạm Trường Sơn và luật sư Nguyễn Bá Sơn. Nhóm này chuyên đánh giá, phân tích các vụ việc nhân viên bị nhà đầu tư khiếu kiện, tố giác, sau đó tư vấn cách xử lý, kể cả việc cố vấn "đường đi nước bước" khi bị cơ quan công an điều tra, triệu tập. Từ năm 2021 đến 2023, nhóm này đã nhận của Nam 6,44 tỷ đồng, trong đó Phong nhận 2,2 tỷ đồng, Trường Sơn nhận 2 tỷ đồng.

Tại tòa, Phạm Trường Sơn khai khi quen nhau, Nam nói công ty được cấp phép ở Thổ Nhĩ Kỳ, còn ở Việt Nam không cấp phép nhưng cũng không cấm, và tiền trả cho nhóm là “tiền sạch”, nên không biết công ty lừa đảo. Chủ tọa nhận xét, là người làm trong lĩnh vực pháp luật, bị cáo lẽ ra phải tự suy xét chứ không thể chỉ tin lời Nam?

Trả lời từ điểm cầu trại tạm giam, Nguyễn Thanh Phong phủ nhận cả tội lừa đảo lẫn rửa tiền. Phong khai tiền do Nam tự nguyện chuyển, có tháng không được hỏi tư vấn câu nào vẫn nhận tiền.

Với cáo buộc mua 4 thửa đất ở Tây Ninh để rửa tiền, Phong khai đó là khoản góp vốn đầu tư chung: bị cáo có 1,2 tỷ đồng, thiếu 1 tỷ đồng nên rủ Nam góp thêm.

Ngày 29/10, phiên tòa bước sang ngày làm việc thứ tư, tiếp tục phần xét hỏi.